12. Sınıf 2. Ünite: Millî Mücadele Testleri

📌 12. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi dersinin en kritik konularından biri olan Millî Mücadele dönemi, Türk milletinin bağımsızlık ve egemenlik mücadelesinin destansı hikayesidir. Bu ünite, Mondros Ateşkesi sonrası başlayan işgallere karşı verilen direnişi, örgütlenme sürecini ve Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerinin atılışını kapsar. 🚀

Millî Mücadele'nin Başlangıcı ve Hazırlık Dönemi

Mondros Ateşkesi ve İşgaller

I. Dünya Savaşı'nın ardından imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918), Osmanlı Devleti'ni fiilen sona erdiren ve İtilaf Devletleri'nin Anadolu'yu işgal etmesine zemin hazırlayan önemli bir dönüm noktasıdır. Özellikle 7. madde ("İtilaf Devletleri güvenliklerini tehdit eden bir durum ortaya çıktığında herhangi bir stratejik noktayı işgal hakkına sahip olacaktır.") ile Anadolu'nun birçok bölgesi işgale açık hale gelmiştir.

İşgallerin Başlaması

• İzmir'in Yunanlılarca İşgali (15 Mayıs 1919)
• Doğu Anadolu'da Ermeni iddiaları
• Güney Anadolu'da Fransız ve İngiliz işgalleri

Kuvayımilliye ve Millî Cemiyetler

İşgallere karşı ilk tepki, bölgesel direniş örgütleri olan Kuvayımilliye'nin ve çeşitli millî cemiyetlerin kurulmasıyla ortaya çıktı. Bu yapılar, halkın can ve mal güvenliğini sağlamak, işgalcilere karşı direnmek ve ulusal bilinci uyandırmak amacını taşıyordu.

💡 Kuvayımilliye: İşgallere karşı bölgesel direniş gösteren, düzensiz silahlı halk birlikleridir. İlk dönemde etkili olsa da, disiplinsiz ve bölgesel olmaları nedeniyle düzenli orduya geçişi zorunlu kılmıştır.

Millî Cemiyetler ve Özellikleri

Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas Kongreleri

Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkmasıyla başlayan örgütlenme süreci, genelgeler ve kongrelerle ulusal bir mücadele haline geldi.

Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919)

• Amacı: Millî Mücadele'nin gerekçesini, amacını ve yöntemini belirlemek.
• Önemi: "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." ifadesiyle ulusal egemenlik fikrinden ilk kez üstü kapalı bahsedilmiştir.

Erzurum Kongresi (23 Temmuz – 7 Ağustos 1919)

• Amacı: Doğu Anadolu'daki Ermeni ve Pontus Rum faaliyetlerine karşı direnişi örgütlemek.
• Önemli Kararlar:
  • "Kuvayımillîye'yi etkili, millî iradeyi egemen kılmak esastır."
  • Mandacılık ve himayecilik reddedilmiştir.
  • Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz.

Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919)

• Amacı: Tüm vatanı kapsayan bir millî direniş hareketini birleştirmek.
• Önemli Kararlar:
  • Erzurum Kongresi kararları genişletilerek tüm yurdu kapsar hale getirilmiştir.
  • Tüm millî cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmiştir.
  • Mandacılık ve himayecilik kesin olarak reddedilmiştir.

TBMM'nin Açılması ve Yeni Türk Devleti'nin Kurulması

Misakımillî (Millî Ant)

Sivas Kongresi sonrası toplanan son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından 28 Ocak 1920'de kabul edilen Misakımillî, Türk milletinin kabul edebileceği barış şartlarını ve yeni Türk devletinin sınırlarını çizmiştir. Ancak bu kararlar, İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından resmen işgal edilmesine ve meclisin dağıtılmasına neden olmuştur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Açılması (23 Nisan 1920)

İstanbul'un işgali ve Mebusan Meclisi'nin dağıtılması üzerine Mustafa Kemal Paşa, Ankara'da yeni bir meclis toplanması için çağrıda bulundu. 23 Nisan 1920'de açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), olağanüstü yetkilerle donatılmış, hem yasama hem de yürütme görevlerini üstlenmiştir.

TBMM'nin İlk Kararları ve Özellikleri

• Meclis hükümeti sistemi benimsenmiştir.
• Ulusal egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.
• Padişahlık ve Hilafet makamları, Meclis'in iradesine bağlı kılınmıştır.
• Kuvvetler Birliği ilkesi benimsenmiştir.

📌 Unutma! TBMM'nin açılması, Millî Mücadele'ye hukuki ve meşru bir zemin kazandırmış, Yeni Türk Devleti'nin kuruluş sürecini hızlandırmıştır.

✍️ Çözümlü Örnek Sorular

Soru 1:

Amasya Genelgesi'nde yer alan "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." maddesi, aşağıdakilerden hangisinin ilk işaretidir?

A) Kuvayımilliye ruhunun

B) Düzenli ordu ihtiyacının

C) Ulusal egemenlik ilkesinin

D) Saltanatın kaldırılmasının

E) Tam bağımsızlık fikrinin

✅ Çözüm:

1. Amasya Genelgesi'nin bu maddesi, kurtuluş mücadelesinin kaynağını millete dayandırmaktadır.
2. "Milletin azim ve kararı" ifadesi, yönetimde milletin kendi iradesinin belirleyici olacağını, yani egemenliğin millete ait olacağını vurgular.
3. Bu durum, gelecekte kurulacak devletin monarşik değil, cumhuriyetçi bir yapıya sahip olacağının, yani ulusal egemenlik ilkesinin ilk sinyalidir.
4. Diğer şıklar, bu ifadenin doğrudan veya ilk işareti değildir. Kuvayımilliye ruhu direnişin, düzenli ordu ihtiyacı ordunun yapısının, saltanatın kaldırılması yönetim şeklinin değişmesinin sonuçlarıdır. Tam bağımsızlık fikri genelgenin temel amaçlarından olsa da, sorudaki ifade doğrudan ulusal egemenliğe işaret eder.

Doğru Cevap: C

Soru 2:

Misakımillî kararları, Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından kabul edildikten sonra İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u resmen işgal etmesine ve Mebusan Meclisi'ni dağıtmasına neden olmuştur. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Misakımillî'nin Padişah tarafından onaylanmaması

B) İtilaf Devletleri'nin Sevr Antlaşması'nı uygulamak istemesi

C) Misakımillî'nin İtilaf Devletleri'nin çıkarlarına aykırı olması

D) Osmanlı Hükümeti'nin işgallere karşı direniş göstermesi

E) İstanbul'daki azınlıkların protestoları

✅ Çözüm:

1. Misakımillî, Türk milletinin egemenlik ve bağımsızlık taleplerini, Türk yurdunun bölünmez bütünlüğünü ortaya koyan kararlar bütünüdür.
2. Bu kararlar, İtilaf Devletleri'nin Osmanlı toprakları üzerindeki emelleriyle (mandacılık, işgaller, bölme planları) tamamen çelişmekteydi.
3. Özellikle işgal ettikleri bölgelerin Türk vatanının ayrılmaz parçası olduğunu ve bağımsızlıklarından ödün verilmeyeceğini belirtmesi, İtilaf Devletleri'nin emperyalist planlarını sekteye uğratmıştır.
4. Bu nedenle, İtilaf Devletleri kendi çıkarlarına aykırı gördükleri bu kararları kabul edememiş ve tepki olarak İstanbul'u işgal edip meclisi dağıtmışlardır.

Doğru Cevap: C