SB.6.6.1. Ulaşım ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin kültürel etkileşimdeki rolünü yapılandırabilme
a) Ulaşım ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin kültürel etkileşimdeki rolüne yönelik nedensel ilişkileri ortaya koyar.
b) Ulaşım ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin kültürel etkileşimdeki rolüne ilişkin anlamlı bir bütün ortaya koyar.
SB.6.6.2. Bir ürün veya fikrin telif ve patent süreçleriyle ilgili bilgi toplayabilme
a) Bir ürün veya fikrin telif ve patent süreçleriyle ilgili bilgi toplayacağı kaynakları belirler.
b) Bir ürün veya fikrin telif ve patent süreçleriyle ilgili bilgileri belirlediği kaynaklardan toplar.
c) Bir ürün veya fikrin telif ve patent süreçleriyle ilgili topladığı bilgileri doğrular.
ç) Bir ürün veya fikrin telif ve patent süreçleriyle ilgili doğruladığı bilgileri kaydeder.
Teknoloji, insanoğlunun ihtiyaçlarını karşılamak ve yaşamını kolaylaştırmak amacıyla geliştirdiği araçlar, yöntemler ve süreçler bütünüdür. Sosyal bilimler ise, insanı ve sosyal çevreyi inceleyen bilim dallarıdır. Bu iki alan birbiriyle sıkı bir ilişki içerisindedir. Teknoloji, sosyal bilimlerin araştırma yöntemlerini ve veri analizini geliştirirken, sosyal bilimler de teknolojinin insan hayatına ve topluma etkilerini anlamamızı sağlar.
Geçmişten günümüze teknolojik gelişmeler, insanlık tarihinde önemli değişimlere yol açmıştır. Ateşin kontrol altına alınması, tekerleğin icadı, tarımın başlaması gibi ilkel teknolojiler, toplumların yapısını ve yaşam biçimini kökten değiştirmiştir. Sanayi İnkılabı ile birlikte buhar makinesi, tren, telgraf gibi teknolojiler, üretimde büyük artışa ve kentleşmeye neden olmuştur. Günümüzde bilgisayar, internet, akıllı telefonlar gibi bilgi ve iletişim teknolojileri ise küreselleşmeyi hızlandırmış, bilgiye erişimi kolaylaştırmış ve sosyal ilişkileri dönüştürmüştür.
Teknolojinin sosyal bilimler üzerindeki etkileri oldukça fazladır. Örneğin, tarih araştırmalarında dijital arşivler ve veri analizi araçları kullanılarak geçmiş olaylar daha detaylı incelenebilmektedir. Coğrafyada coğrafi bilgi sistemleri (CBS) sayesinde mekansal veriler analiz edilerek doğal afetler, nüfus dağılımı gibi konular hakkında daha doğru sonuçlar elde edilmektedir. Sosyoloji ve antropolojide ise sosyal medya analizleri, anket uygulamaları ve uzaktan görüşmeler aracılığıyla toplumlar ve kültürler hakkında güncel veriler toplanabilmektedir. Ancak teknolojinin getirdiği yeni etik sorunlar, veri gizliliği ve bilgi kirliliği gibi konular da sosyal bilimlerin inceleme alanına girmektedir.
Örnek 1: Aşağıdakilerden hangisi, tekerleğin icadının insan yaşamına getirdiği değişimlerden biri değildir?
Çözüm: Tekerleğin icadı, tarım ürünlerinin taşınmasını, ticaretin gelişmesini ve bu sayede taşımacılığın hızlanmasını sağlamıştır. Ancak yerleşik hayata geçiş, tarımın başlamasıyla ilgili bir süreçtir ve tekerleğin icadından önce gerçekleşmiştir. Dolayısıyla doğru cevap D şıkkıdır.
Örnek 2: Günümüzde internetin ve sosyal medyanın yaygınlaşması, bireylerin sosyal yaşamını ve bilgiye erişimini önemli ölçüde etkilemiştir. Bu durum, sosyal bilimlerin hangi alanlarının inceleme konularına girer?
Çözüm: İnternet ve sosyal medyanın bireylerin sosyal yaşamı ve bilgiye erişimi üzerindeki etkileri, toplum yapısını, insan davranışlarını ve sosyal ilişkileri inceleyen Sosyoloji ve Psikoloji bilim dallarının ana araştırma konuları arasına girer. Dolayısıyla doğru cevap C şıkkıdır.