Işığın madde ile etkileşimi sonucunda madde tarafından soğurulabileceğini keşfeder.
Önerilen Süre: 10 ders saati
Konu / Kavramlar: Işığın soğurulması, cisimlerin siyah, beyaz ve renkli görünmesi, güneş enerjisi
Beyaz ışığın tüm ışık renklerinin bileşiminden oluştuğu sonucunu çıkarır.
Gözlemleri sonucunda cisimlerin, siyah, beyaz ve renkli görünmesinin nedenini, ışığın yansıması ve soğurulmasıyla ilişkilendirir. Renk filtrelerine girilmez.
Güneş enerjisinin günlük yaşam ve teknolojideki yenilikçi uygulamalarına örnekler verir. Kaynakların etkili kullanımı bakımından güneş enerjisinin önemi vurgulanır.
Güneş enerjisinden gelecekte nasıl yararlanılacağına ilişkin ürettiği fikirleri tartışır.
Ayna çeşitlerini gözlemleyerek kullanım alanlarına örnekler verir.
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu / Kavramlar: Düz ayna, çukur ayna, tümsek ayna
Düz, çukur ve tümsek aynalarda oluşan görüntüleri karşılaştırır.
a. Özel ışınlarla görüntü çizimine girilmez.
b. Matematiksel bağıntılara girilmez.
c. Çukur aynada cismin görüntüsünün özelliklerinin (büyük / küçük, ters / düz) cismin aynaya olan uzaklığına göre değişebileceği belirtilir.
Ortam değiştiren ışığın izlediği yolu gözlemleyerek kırılma olayının sebebini ortam değişikliği ile ilişkilendirir.
a. Tam yansımaya ve prizmalarda kırılmaya girilmez.
b. Snell (Kırılma) Yasası'na girilmez.
Önerilen Süre: 10 ders saati
Konu / Kavramlar: Işığın kırılması, mercekler (ince kenarlı mercekler, kalın kenarlı mercekler), odak noktası
Işığın kırılmasını, ince ve kalın kenarlı mercekler kullanarak deneyle gözlemler.
İnce ve kalın kenarlı merceklerin odak noktalarını deneyerek belirler.
a. Ormanlık alanlara bırakılan cam atıklarının yangın riski oluşturabileceğine değinilir.
b. Özel ışınlarla görüntü çizimine girilmez.
c. Matematiksel bağıntılara girilmez.
ç. İnce ve kalın kenarlı merceklerin odak noktaları çizimle gösterilir.
Merceklerin günlük yaşam ve teknolojideki kullanım alanlarına örnekler verir.
Ayna veya mercekleri kullanarak bir görüntüleme aracı tasarlar. Öncelikle tasarımını çizimle ifade etmesi istenir. İmkânlar uygunsa üç boyutlu modele dönüştürmesi istenebilir.
Işık, bir madde ile karşılaştığında çeşitli etkileşimlere girer. Bu etkileşimler genellikle soğurulma, yansıma ve geçme (iletim) şeklinde gerçekleşir. Bu ünitede, ışığın madde tarafından soğurulması ve cisimlerin renkli görünmesi ana başlıkları altında incelenir.
Soru 1: Yaz aylarında dışarı çıkarken hangi renk kıyafetleri tercih etmek, sıcaklığı daha az hissetmemizi sağlar? Nedenini açıklayınız.
Çözüm 1: Yaz aylarında açık renkli (özellikle beyaz) kıyafetler tercih etmek, sıcaklığı daha az hissetmemizi sağlar. Çünkü açık renkler, üzerine düşen güneş ışınlarının büyük bir kısmını yansıtır ve daha az soğurur. Böylece vücut daha az ısı enerjisi alır ve serin kalır. Koyu renkler ise ışığı daha çok soğurarak daha fazla ısınmaya neden olur.
Soru 2: Beyaz ışık altında mavi görünen bir kitaba kırmızı ışık düşürüldüğünde kitap hangi renkte görünür? Açıklayınız.
Çözüm 2: Mavi bir kitap, beyaz ışık altında mavi görünür çünkü beyaz ışıktaki mavi rengi yansıtır, diğer renkleri (kırmızı, yeşil vb.) ise soğurur. Kitaba sadece kırmızı ışık düşürüldüğünde, kitap kırmızı ışığı soğuracağı için yansıtacak bir renk kalmaz. Bu nedenle kitap siyah görünür.
Soru 3: Yeşil bir elma, sarı bir filtrenin arkasından bakıldığında hangi renkte görülür? Nedenini belirtiniz.
Çözüm 3: Yeşil bir elma, üzerine düşen beyaz ışıktaki yeşil rengi yansıtır. Sarı filtre ise ışığın ana renkleri olan kırmızı ve yeşil ışıkların karışımından oluştuğu için hem kırmızı hem de yeşil ışığı geçirir. Elmadan yansıyan yeşil ışık, sarı filtreden geçerek gözümüze ulaşır. Bu nedenle yeşil elma, sarı filtrenin arkasından bakıldığında yine yeşil renkte görülür.