Evsel atıklardan metal nanoparçacık elde etmek üzere deney yapabilme
a) Evsel atıkları kullanarak gümüş ve bakır nanoparçacık elde etmek üzere deneyler planlar.
b) Farklı evsel atıklardan gümüş ve bakır nanoparçacık eldesine ilişkin deney verilerini analiz eder.

KİM.9.3.2

9. Sınıf: Metal ve nanoparçacıkların ekosistemdeki etkileri

Metal, alaşım ve metal nanoparçacıkların ekosistemdeki etkilerine ilişkin problem çözebilme
a) Metaller, alaşımlar ve metal nanoparçacıkların ekosistemdeki etkilerine ilişkin problemleri (sucul sistemde ve toprakta ağır metal birikimi, metal nanoparçacıkların sucul sistemden uzaklaştırılamaması sorunu vb.) belirler.
b) Belirlediği problemlerin ekosistem üzerindeki etkilerini özetler.
c) Problemlerin çözümüne yönelik veriye dayalı önermelerde bulunur.
ç) Problemin çözümüne yönelik önermelere ilişkin akıl yürütür.
d) Problemin çözümüne ilişkin değerlendirmelerde bulunur.

9. Sınıf Kimya: 3. Tema - Sürdürülebilirlik

Sürdürülebilirlik, bugünkü nesillerin ihtiyaçlarını gelecek nesillerin ihtiyaçlarını karşılama yeteneğinden ödün vermeden karşılayabilme ilkesidir. Kimya bilimi, sürdürülebilir kalkınmanın temelini oluşturan çevresel, ekonomik ve sosyal dengenin sağlanmasında kritik bir role sahiptir. Bu tema, doğal kaynakların akılcı kullanımı, çevre kirliliğinin önlenmesi, atık yönetimi ve enerji verimliliği gibi konuları kimya perspektifinden ele alır.

Sürdürülebilirlik kavramı, yenilenebilir ve yenilenemeyen kaynaklar arasındaki farkı anlamayı gerektirir. Fosil yakıtlar gibi yenilenemeyen kaynakların sınırlı olması, alternatif enerji kaynaklarına yönelimi ve enerji tasarrufunu zorunlu kılar. Kimya, biyo-yakıtlar, güneş pilleri ve rüzgar enerjisi gibi temiz enerji teknolojilerinin geliştirilmesinde önemli rol oynar.

Yeşil kimya prensipleri, kimyasal ürün ve süreçlerin tasarımında insan sağlığına ve çevreye verilen zararın azaltılmasını hedefler. Bu prensipler, atık oluşumunu engellemeyi, daha az tehlikeli kimyasallar kullanmayı, enerji verimliliğini artırmayı ve yenilenebilir hammaddelerden yararlanmayı teşvik eder. Geri dönüşüm, yeniden kullanım ve atıkların kaynağında azaltılması gibi uygulamalar, sürdürülebilir bir yaşam tarzının ayrılmaz parçalarıdır.

Çözümlü Örnekler

Örnek 1: Aşağıdaki enerji kaynaklarından hangileri yenilenebilir, hangileri yenilenemezdir?

a) Kömür
b) Güneş enerjisi
c) Petrol
d) Rüzgar enerjisi

Çözüm:

a) Kömür: Yenilenemez enerji kaynağıdır. Milyonlarca yılda oluşur ve kullanım hızı oluşum hızından çok daha fazladır.
b) Güneş enerjisi: Yenilenebilir enerji kaynağıdır. Güneş ışınları tükenmez bir enerji kaynağıdır.
c) Petrol: Yenilenemez enerji kaynağıdır. Fosil yakıt olup, rezervleri sınırlıdır.
d) Rüzgar enerjisi: Yenilenebilir enerji kaynağıdır. Rüzgar gücü sürekli olarak mevcuttur.

Örnek 2: Günlük yaşamda sürdürülebilirliğe katkı sağlayacak iki farklı uygulamayı açıklayınız.

Çözüm:

1. Atıkların Geri Dönüştürülmesi: Kağıt, plastik, cam ve metal gibi maddelerin ayrı toplanarak geri dönüşüm tesislerine gönderilmesi, doğal kaynakların korunmasına, enerji tasarrufuna ve çöp miktarının azalmasına yardımcı olur.
2. Enerji Verimli Ürünlerin Kullanımı: Evlerde ve işyerlerinde A sınıfı elektrikli ev aletleri, LED ampuller gibi düşük enerji tüketen ürünlerin tercih edilmesi, elektrik tüketimini ve dolayısıyla karbon ayak izini azaltır.

Örnek 3: Yeşil kimyanın temel hedeflerinden birini açıklayınız.

Çözüm:

Yeşil kimyanın temel hedeflerinden biri, kimyasal reaksiyonlar ve süreçler sırasında oluşan atık miktarını minimuma indirmektir. Bu hedef, "atığı önlemek, arıtmaktan daha iyidir" ilkesine dayanır. Daha az atık üretimi, çevresel kirliliğin azalmasına, kaynak kullanımının verimliliğinin artmasına ve atık bertaraf maliyetlerinin düşmesine katkıda bulunur.