✨ Konuları Gir, Yapay Zeka Saniyeler İçinde Sınavını Üretsin!

10. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 2. Yazılı Senaryo 7 1

SORU 1

Akdeniz ikliminin görüldüğü, bol yağış alan ve sıcaklıkların donma noktasının altına nadiren düştüğü bir bölgede, yaygın olarak kalker (kireçtaşı) kayaçları bulunmaktadır. Bu bölgede zamanla aşağıdaki yer şekillerinden hangilerinin oluşumu daha belirgin hale gelecektir?

A) Mantar kaya ve tafoni
B) Buzul vadileri ve sirkler
C) Lapya, dolin ve mağaralar
D) Hörgüç kayalar ve morenler
E) Peri bacaları ve kırgıbayırlar
Açıklama:
Akdeniz iklimi, kışları yağışlı ve ılıman, yazları sıcak ve kurak geçer. Ancak soru kökünde belirtilen 'bol yağış alan ve sıcaklıkların donma noktasının altına nadiren düştüğü' koşullar, kimyasal çözünme için uygun bir ortamı işaret eder. Kalker (kireçtaşı) ise suda çözünebilen bir kayaçtır. Bu koşullar altında, suyun kalkerle etkileşimi sonucu kimyasal çözünme süreçleri hızlanır ve karstik yer şekilleri olan lapya, dolin, uvala, polye, obruk ve mağaralar gibi oluşumlar belirginleşir. Diğer seçenekler (mantar kaya, peri bacası: rüzgar erozyonu; buzul vadileri, sirkler, morenler: buzul aşındırması; kırgıbayırlar: akarsu erozyonu) farklı iklim ve kayaç koşullarında veya farklı jeomorfolojik süreçlerle oluşur.