🚀 3. Sınıf Türkçe Sınav Notları: De ve Ki'nin Yazımı
Sevgili öğrenciler, bu notlar Türkçe dersinde sıkça karşılaştığımız -de / -da ve -ki eklerinin ve bağlaçlarının doğru yazımını anlamanıza yardımcı olacak. Dikkatlice okuyup örnekleri inceleyelim!
📌 -de / -da Ekinin Yazımı (Hal Eki)
Bu -de / -da, kelimeye bitişik yazılır ve bir şeyin nerede olduğunu, kimde olduğunu belirtir. Genellikle "Nerede?" veya "Kimde?" sorularına cevap verir.
- ✅ Kelimeye bitişik yazılır.
- ✅ Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur.
- ✅ Örnekler:
- Evde kimse yoktu. ("Evde" kelimesini çıkarırsak "Ev kimse yoktu" olur, anlam bozulur.)
- Kitap bende kalmış. ("Bende" kelimesini çıkarırsak "Kitap kalmış" olur, anlam bozulur.)
- Okulda \(300\) öğrenci var. (Okul \(300\) öğrenci var, anlam bozuldu.)
💡 İpucu: Eğer -de / -da'yı cümleden çıkardığınızda cümle anlamsız oluyorsa, o bir ek'tir ve bitişik yazılır.
💡 -de / -da Bağlacının Yazımı
Bu -de / -da ise ayrı yazılır ve cümleye "bile" veya "dahi" anlamı katar. Genellikle cümleyi vurgular veya ek bir bilgi verir.
- ✅ Kelimeden ayrı yazılır.
- ✅ Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, sadece vurgu azalır veya anlam daralır.
- ✅ Örnekler:
- Sen de gelmelisin. (Sen gelmelisin. Anlam bozulmadı, sadece "bile" anlamı gitti.)
- Kitap okumayı ben de severim. (Kitap okumayı ben severim. Anlam bozulmadı.)
- Benim \(5\) kalemim var, Ayşe'nin de \(5\) kalemi var.
📌 -ki Ekinin Yazımı
Bu -ki, kelimeye bitişik yazılır ve genellikle bir şeyin yerini, zamanını veya aitliğini belirtir. Türkçede ilgi eki (-ki) ve sıfat yapan -ki olmak üzere iki türü vardır.
- ✅ Kelimeye bitişik yazılır.
- ✅ Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur.
- ✅ Örnekler:
- Benimki çok güzel. (Benim çok güzel. Anlam bozuldu.)
- Duvardaki saat durmuş. (Duvarda saat durmuş. Anlam bozuldu.)
- Yarınki maç ertelendi. (Yarın maç ertelendi. Anlam bozuldu.)
- Evdeki hesap çarşıya uymaz.
💡 -ki Bağlacının Yazımı
Bu -ki ise ayrı yazılır ve genellikle iki cümleyi birbirine bağlar. Bir olayın nedenini veya sonucunu açıklar, bazen de bir açıklama yapar. Genellikle "çünkü", "oysaki" gibi anlamlar taşır.
- ✅ Kelimeden ayrı yazılır.
- ✅ Cümleden çıkarıldığında cümleler birbirinden ayrılır, anlam ilişkisi zayıflar ama cümlelerin kendisi genellikle anlamsız olmaz.
- ✅ Örnekler:
- Biliyorum ki sen başaracaksın. (Biliyorum. Sen başaracaksın. İki ayrı cümle oldu.)
- Duydum ki geliyormuşsun. (Duydum. Geliyormuşsun. İki ayrı cümle oldu.)
- O kadar yorgunum ki hemen uyuyabilirim.
💡 Unutma: Türkçede bazı kelimelerde -ki bağlacı kalıplaşmıştır ve bitişik yazılır. Bunlar "SOMBAHÇEM" kuralı ile akılda tutulabilir: Sankiki, Oysaki, Mademski, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru \(1\): Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -de / -da'nın yazımı yanlıştır?
a) Kitaplar masada duruyor.
b) Sen de gelmelisin.
c) Okulda hiç kimse yoktu.
d) Kalemler çanta da kaldı.
Çözüm \(1\):
a) "Masada" kelimesi bitişik yazılmış. Cümleden çıkarıldığında "Kitaplar masa duruyor." oluyor, anlam bozuluyor. Bu bir ektir ve doğru yazılmıştır.
b) "Sen de" kelimesi ayrı yazılmış. Cümleden çıkarıldığında "Sen gelmelisin." oluyor, anlam bozulmuyor, sadece "bile" anlamı gidiyor. Bu bir bağlaçtır ve doğru yazılmıştır.
c) "Okulda" kelimesi bitişik yazılmış. Cümleden çıkarıldığında "Okul hiç kimse yoktu." oluyor, anlam bozuluyor. Bu bir ektir ve doğru yazılmıştır.
d) "Çanta da" kelimesi ayrı yazılmış. Cümleden çıkarıldığında "Kalemler çanta kaldı." oluyor, anlam bozuluyor. Bu bir ektir ve kelimeye bitişik yazılması gerekirdi. Bu nedenle yazımı yanlıştır. ✅
Soru \(2\): Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -ki'nin yazımı yanlıştır?
a) Benimki daha güzel.
b) Duydumki sen geliyormuşsun.
c) Mutfaktaki tabaklar kirlenmiş.
d) Oysaki ben onu çok sevmiştim.
Çözüm \(2\):
a) "Benimki" kelimesi bitişik yazılmış. Cümleden çıkarıldığında "Benim daha güzel." oluyor, anlam bozuluyor. Bu bir ektir ve doğru yazılmıştır.
b) "Duydumki" kelimesi bitişik yazılmış. Cümleden çıkarıldığında "Duydum. Sen geliyormuşsun." oluyor, iki ayrı cümleye dönüşüyor. Burada "ki" bir bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekirdi. Bu nedenle yazımı yanlıştır. ✅
c) "Mutfaktaki" kelimesi bitişik yazılmış. Cümleden çıkarıldığında "Mutfakta tabaklar kirlenmiş." oluyor, anlam bozuluyor. Bu bir ektir ve doğru yazılmıştır.
d) "Oysaki" kelimesi bitişik yazılmış. "Oysaki", "SOMBAHÇEM" kuralındaki kalıplaşmış bağlaçlardan biridir ve bitişik yazımı doğrudur. Bu nedenle yazımı doğrudur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de" bağlacının yazımı doğrudur?
A) Annem de benimle geldi.B) Okulda ders yaptık.
C) Evde çok oyuncak var. [D] Sende anahtar mı var?
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-de / -da" ekinin yazımı yanlıştır?
A) Çantamda kitaplarım var.B) Otobüs durakta bekliyor.
C) Ben de parka gideceğim. [D] Ağaç ta kuşlar ötüyor.
"Çantam (...) defterimi bulamadım." cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
A) daB) de
C) ta [D] te
"Yarın pikniğe ben de geleceğim." cümlesindeki "de"nin yazımıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
A) Kelimeye bitişik yazılmalıdır çünkü bulunma hâl ekidir.B) Ayrı yazılmalıdır çünkü bağlaçtır.
C) Kelimeye bitişik yazılmalıdır çünkü zaman bildirir. [D] Ayrı yazılmalıdır çünkü soru ekidir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki"nin yazımı yanlıştır?
A) Gördüm ki çok çalışmışsın.B) Bahçedeki çiçekler açtı.
C) Benimki kalemimden güzel. [D] Öğrendimki sınav iptal olmuş.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisine "-ki" eki getirildiğinde bitişik yazılır?
A) GelB) Bil
C) Ev [D] Gör
Hangi cümlede "ki" bağlacı ayrı yazılmalıdır?
A) Yoldaki taşlar ayağımı acıttı.B) Duydumki sen de geliyorsun.
C) Seninki daha yeniymiş. [D] Masadaki kitaplar kayboldu.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki"nin yazımı doğrudur?
A) O kadar çok konuştu ki herkes sıkıldı.B) Sıradaki öğrenci tahtaya kalksın.
C) Biliyorum ki sen de haklısın. [D] Evdeki hesap çarşıya uymadı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de/da'nın yazımı yanlıştır?
A) Kitapta da güzel resimler vardı.B) Annem de benimle geldi.
C) Evde çok oyuncak var. [D] Bende bugün parka gittim.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de/da'nın yazımı doğrudur?
A) Gelde bana yardım et.B) Okulda ders yaptık.
C) Sende bizimle gel. [D] Bu kitapta çok güzel.
"Pazardan elma _____ aldık." cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
A) daB) de
C) ta [D] te
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde boş bırakılan yere gelecek olan 'de/da' kelimeye bitişik yazılmalıdır?
A) Annem _____ okula gitti.B) Kitap _____ çok güzeldi.
C) Okul _____ ders yaptık. [D] Sen _____ bizimle gel.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" bağlacının yazımı doğrudur?
A) Duydum ki çok başarılı olmuşsun.B) Okulda ki arkadaşlarım beni bekliyor.
C) Kitaptaki resimler çok güzeldi. [D] Sabahki toplantı iptal oldu.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki"nin yazımı yanlıştır?
A) Anladım ki beni dinlemiyorsun.B) Biliyorum ki sen bu işi başarırsın.
C) Öyle güzeldi ki gözlerimi alamadım. [D] Sende ki kalemleri bana verir misin?
"Öyle acıktım \(...\) karnım gurulduyor." cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
A) kiB) -ki
C) ki' [D] -ki'
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki"nin yazımı doğrudur?
A) Akşamki yemek çok lezzetliydi.B) Oysa ki hava çok güzeldi.
C) Baktım ki kimse gelmemiş. [D] Pencerede ki kuşlar ötüyordu.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/1133-3-sinif-de-ekinin-yazimi-ki-ekinin-yazimi-de-baglacinin-yazimi-ve-ki-baglacinin-yazimi-test-coz-7hk8