📌 İstatistik Okuryazarlığına Giriş
Sevgili öğrenciler, bugün matematik dersinde hayatımızın her yerinde karşımıza çıkan çok önemli bir konuya, istatistik okuryazarlığına dalış yapacağız! İstatistik, etrafımızdaki bilgileri (verileri) toplama, düzenleme, gösterme ve yorumlama sanatıdır. Bu sayede daha doğru kararlar verebiliriz.
💡 Veri Nedir?
Veri, bir konu hakkında toplanan bilgilerdir. Örneğin, sınıfınızdaki öğrencilerin en sevdiği renkler, bir haftada izlediğiniz film sayısı veya okulunuzdaki öğrenci sayısı birer veridir.
- Nitel Veri: Sayılarla ifade edilemeyen, özellik belirten verilerdir (örn. renkler, hobiler).
- Nicel Veri: Sayılarla ifade edilebilen, ölçülebilen verilerdir (örn. yaş, boy, öğrenci sayısı).
🚀 Araştırma Sorusu Oluşturma
İstatistik yapmaya başlamadan önce neyi merak ettiğimizi belirlememiz gerekir. Buna araştırma sorusu denir.
- Doğru Araştırma Sorusu Örnekleri:
- Sınıfımızdaki öğrencilerin en sevdiği meyve hangisidir?
- Okulumuzdaki \(5\). sınıf öğrencilerinin boy ortalaması kaçtır?
- Yanlış Araştırma Sorusu Örnekleri (Çok genel veya tek cevaplı):
- Bütün insanlar elma sever mi?
- Güneş sarı mıdır?
✅ Verileri Düzenleme: Çetele ve Sıklık Tabloları
Topladığımız verileri daha anlaşılır hale getirmek için tablolar kullanırız.
Çetele Tablosu
Verileri sayarken her bir bilgi için bir çizgi (çentik) attığımız tablodur. Her \(5\). çizgi, önceki \(4\) çizgiyi çaprazlar.
Örnek: Sınıftaki öğrencilerin en sevdiği renkler.
| Renk | Çetele | Kişi Sayısı |
|---|---|---|
| Mavi | |||| | | \(6\) |
| Kırmızı | |||| | \(4\) |
| Yeşil | ||| | \(3\) |
| Sarı | || | \(2\) |
Sıklık Tablosu
Çetele tablosundaki çizgileri sayılarla ifade ettiğimiz tablodur. Her bir verinin kaç kez tekrarlandığını (sıklığını) gösterir.
Örnek: Yukarıdaki çetele tablosunun sıklık tablosu hali.
| Renk | Sıklık (Kişi Sayısı) |
|---|---|
| Mavi | \(6\) |
| Kırmızı | \(4\) |
| Yeşil | \(3\) |
| Sarı | \(2\) |
📊 Verileri Gösterme: Sütun Grafiği
Topladığımız ve düzenlediğimiz verileri görsel olarak daha çekici ve anlaşılır hale getirmek için grafikler kullanırız. En sık kullanılanlardan biri sütun grafiğidir.
- Sütun grafiği, verileri dikey veya yatay sütunlarla gösterir.
- Sütunların boyu veya uzunluğu, temsil ettiği değerin büyüklüğünü gösterir.
- Genellikle iki ekseni vardır: birinde kategoriler (örn. renkler), diğerinde ise sayılar (sıklık) bulunur.
Unutma: Bir grafiğe bakarken, ilk önce grafiğin başlığına ve eksenlerin neyi gösterdiğine dikkat etmelisin!
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek Soru \(1\)
Bir sınıfta yapılan ankette öğrencilerin en sevdiği spor dalları belirlenmiştir. Futbolu \(10\) öğrenci, Basketbolu \(7\) öğrenci, Voleybolu \(5\) öğrenci ve Yüzmeyi \(3\) öğrenci sevmektedir.
Bu verilere göre, bu sınıfta toplam kaç öğrenci vardır?
Çözüm:
Öğrenci sayılarını toplamamız yeterlidir:
\(10\) (Futbol) + \(7\) (Basketbol) + \(5\) (Voleybol) + \(3\) (Yüzme) \(=\) \(25\) öğrenci.
Yani sınıfta toplam \(25\) öğrenci vardır.
Örnek Soru \(2\)
Aşağıdaki sütun grafiği, bir manavda bir haftada satılan meyve miktarlarını göstermektedir.
(Not: Grafikteki değerler örnek olarak aşağıdaki tabloda verilmiştir.)
| Meyve | Satış Miktarı (kg) |
|---|---|
| Elma | \(40\) |
| Armut | \(25\) |
| Muz | \(50\) |
| Portakal | \(30\) |
Grafiğe göre, en çok satılan meyve hangisidir ve ne kadar satılmıştır?
Çözüm:
Grafiğe baktığımızda veya verilen tabloya göre, sütunların boylarına (veya sayısal değerlere) dikkat etmeliyiz. En uzun sütun (veya en büyük sayı) en çok satılan meyveyi gösterir.
Bu grafikte en uzun sütun Muz'a aittir ve \(50\) kg satılmıştır.
Dolayısıyla, en çok satılan meyve Muz'dur ve \(50\) kg satılmıştır.
Bir okulda öğrencilerin seçtiği kulüpler ve öğrenci sayıları aşağıdaki sıklık tablosunda verilmiştir. Toplam \(90\) öğrenci bu kulüplere katıldığına göre, tiyatro kulübünü seçen öğrenci sayısı kaçtır?
| Kulüp Adı | Öğrenci Sayısı |
| Müzik | \(25\) |
| Spor | \(30\) |
| Tiyatro | ? |
| Resim | \(20\) |
B) \(20\)
C) \(25\)
D) \(30\)
Aşağıdaki sütun grafiği, \(5\). sınıf öğrencilerinin en sevdiği renkleri göstermektedir.
(Grafik açıklaması: Kırmızı: \(15\) öğrenci, Mavi: \(10\) öğrenci, Yeşil: \(20\) öğrenci, Sarı: \(12\) öğrenci)
Grafiğe göre, yeşil rengi seven öğrenci sayısı, mavi rengi seven öğrenci sayısından kaç fazladır?
B) \(10\)
C) \(12\)
D) \(15\)
Bir kütüphanede bir haftada okunan kitap sayıları aşağıdaki şekil grafiğinde gösterilmiştir.
(Grafik açıklaması: Pazartesi: 📚📚📚📚, Salı: 📚📚📚, Çarşamba: 📚📚📚📚📚)
Her bir şekil (\( \text{📚} \)) \(5\) kitabı temsil etmektedir.
Buna göre, Pazartesi ve Salı günü okunan toplam kitap sayısı kaçtır?
B) \(35\)
C) \(40\)
D) \(45\)
Bir sınıftaki öğrencilerin en sevdikleri meyveler araştırılmıştır. Elde edilen veriler şöyledir: Elma: \(8\) öğrenci Armut: \(5\) öğrenci Muz: \(10\) öğrenci Çilek: \(7\) öğrenci Bu verilere göre, en çok sevilen meyve hangisidir?
A) ElmaB) Armut
C) Muz
D) Çilek
Bir çiçekçide bir günde satılan gül, karanfil ve lale sayıları aşağıdaki gibidir: Gül: \(45\) adet Karanfil: \(30\) adet Lale: \(25\) adet Çiçekçi, toplamda \(120\) adet çiçek satmayı hedeflemiştir. Buna göre, hedeflediği sayıya ulaşmak için kaç adet daha çiçek satması gerekmektedir?
A) \(10\)B) \(15\)
C) \(20\)
D) \(25\)
Bir okul yönetimi, \(5\). sınıf öğrencilerinin en çok hangi spor dalını sevdiklerini öğrenmek istemektedir. Bu amaçla bir araştırma yapılması planlanmaktadır. Aşağıdaki araştırma sorularından hangisi bu bilgiye ulaşmak için en uygundur?
A) Okulumuzdaki \(5\). sınıf öğrencilerinin en sevdiği spor dalları nelerdir?B) Okulumuzdaki öğrencilerin ders başarıları nasıldır?
C) Okulumuzdaki spor kulüpleri yeterli midir?
D) Okulumuzda kaç tane spor öğretmeni vardır?
Elif, sınıf arkadaşlarının en sevdiği meyveleri belirlemek için bir araştırma yapmak istiyor. Her bir arkadaşına hangi meyveyi sevdiğini sorup cevaplarını not alacaktır. Elif'in bu veriyi toplamak için kullandığı yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
A) ÖlçmeB) Sayma
C) Gözlem
D) Anket
Bir sınıftaki öğrencilerin hafta sonu izledikleri film türleri şunlardır: Aksiyon, Komedi, Bilim Kurgu, Komedi, Aksiyon, Dram, Komedi, Aksiyon, Bilim Kurgu. Bu verilere göre oluşturulan sıklık tablosu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Aksiyon: \(3\), Komedi: \(3\), Bilim Kurgu: \(2\), Dram: \(1\)B) Aksiyon: \(2\), Komedi: \(3\), Bilim Kurgu: \(2\), Dram: \(1\)
C) Aksiyon: \(3\), Komedi: \(2\), Bilim Kurgu: \(2\), Dram: \(1\)
D) Aksiyon: \(3\), Komedi: \(3\), Bilim Kurgu: \(1\), Dram: \(2\)
Bir okul kantininde bir gün içinde satılan içeceklerin sayısı aşağıdaki gibidir: Su: \(35\) adet, Meyve Suyu: \(20\) adet, Süt: \(15\) adet, Gazlı İçecek: \(10\) adet. Bu bilgilere göre, kantinde en az satılan içecek türü hangisidir?
A) SuB) Meyve Suyu
C) Süt
D) Gazlı İçecek
Bir öğrencinin bir hafta boyunca her gün çözdüğü matematik soru sayıları şöyledir: Pazartesi: \(25\), Salı: \(30\), Çarşamba: \(20\), Perşembe: \(35\), Cuma: \(40\). Bu öğrencinin en çok soru çözdüğü gün ile en az soru çözdüğü gün arasındaki soru sayısı farkı kaçtır?
A) \(10\)B) \(15\)
C) \(20\)
D) \(25\)
Bir ilkokulun \(5\). sınıf öğrencileri arasında en sevilen spor dalı anketi yapılmıştır. Anket sonuçlarına göre; futbolu \(12\) öğrenci, basketbolu \(9\) öğrenci, voleybolu \(6\) öğrenci ve yüzmeyi \(8\) öğrenci sevmektedir. Bu verilere göre oluşturulacak bir sıklık tablosunda "En Sevilen Spor Dalı" sütununda aşağıdakilerden hangisi doğru gösterilmiştir?
A) Futbol: \(12\), Basketbol: \(9\), Voleybol: \(6\), Yüzme: \(8\)B) Futbol: \(9\), Basketbol: \(12\), Voleybol: \(8\), Yüzme: \(6\)
C) Futbol: \(12\), Basketbol: \(8\), Voleybol: \(9\), Yüzme: \(6\)
D) Futbol: \(6\), Basketbol: \(8\), Voleybol: \(9\), Yüzme: \(12\)
Bir markette bir hafta boyunca satılan ekmek sayıları aşağıdaki gibidir:
Pazartesi: \(150\) adet
Salı: \(120\) adet
Çarşamba: \(180\) adet
Perşembe: \(140\) adet
Cuma: \(200\) adet
Cumartesi: \(250\) adet
Pazar: \(220\) adet
Bu verilere göre, marketin en çok ekmek sattığı gün ile en az ekmek sattığı gün arasındaki fark kaçtır?
B) \(110\)
C) \(120\)
D) \(130\)
Aşağıda bir öğrencinin \(4\) farklı dersten aldığı notlar verilmiştir:
Türkçe: \(85\)
Matematik: \(90\)
Fen Bilimleri: \(75\)
Sosyal Bilgiler: \(80\)
Bu not grubunun açıklığı kaçtır?
B) \(10\)
C) \(15\)
D) \(20\)
Bir okul kantininde bir gün içinde satılan içecek türleri ve miktarları aşağıdaki tabloda verilmiştir:
| İçecek Türü | Satılan Miktar (adet) |
| Su | \(35\) |
| Meyve Suyu | \(20\) |
| Süt | \(15\) |
| Ayran | \(30\) |
Bu tabloya göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?A) En az satılan içecek süttür.
B) Meyve suyu ve ayranın toplam satışı, su satışından fazladır.
C) Su ile süt arasındaki satış farkı \(20\) 'dir.
D) Kantinde toplam \(100\) adet içecek satılmıştır.
Bir sınıftaki öğrencilerin bir hafta içinde okuduğu kitap sayıları kaydedilmiştir. Bu verilerin bir sütun grafiği ile gösterilmesi istenmektedir.
Aşağıdaki sütun grafiklerinden hangisi, öğrencilerin okuduğu kitap sayılarını en uygun şekilde temsil eder?
B) Yatay eksende okunan kitap sayıları, dikey eksende öğrencilerin isimleri ve her kitap sayısı için ayrı bir sütun.
C) Yatay eksende kitap türleri, dikey eksende okunan kitap sayıları ve her kitap türü için ayrı bir sütun.
D) Yatay eksende haftanın günleri, dikey eksende okunan kitap sayıları ve her gün için ayrı bir sütun.
Renk | Öğrenci Sayısı
Mavi | \(12\)
Kırmızı | \(8\)
Sarı | \(5\)
Yeşil | \(10\)
Bu sıklık tablosuna göre, sınıfta en çok sevilen renk ile en az sevilen renk arasındaki öğrenci sayısı farkı kaçtır?
A) \(4\)B) \(5\)
C) \(6\)
D) \(7\)
Çikolatalı: \(25\) adet
Vanilyalı: \(18\) adet
Çilekli: \(30\) adet
Limonlu: \(12\) adet
Bu verilere uygun bir sütun grafiği çizildiğinde, en uzun sütun ile en kısa sütun hangi dondurma çeşitlerini temsil eder?
A) En uzun sütun Çikolatalı, en kısa sütun LimonluB) En uzun sütun Çilekli, en kısa sütun Vanilyalı
C) En uzun sütun Çilekli, en kısa sütun Limonlu
D) En uzun sütun Çikolatalı, en kısa sütun Vanilyalı
Grafik Bilgisi:
- Ali: \(4\) kitap
- Ayşe: \(6\) kitap
- Can: \(3\) kitap
- Deniz: \(5\) kitap
- Elif: \(2\) kitap
Bu grafiğe göre, sınıfta en çok kitap okuyan öğrenci ile en az kitap okuyan öğrencinin okuduğu toplam kitap sayısı kaçtır?
A) \(7\)B) \(8\)
C) \(9\)
D) \(10\)
\(85, 90, 75, 85, 95, 80, 85, 70, 90\)
Bu veri grubuna göre, öğrencilerin en çok aldığı puan kaçtır?
A) \(75\)B) \(80\)
C) \(85\)
D) \(90\)
- Su: \(45\) şişe
- Meyve Suyu: \(30\) şişe
- Süt: \(20\) şişe
- Ayran: \(35\) şişe
Buna göre, kantinde satılan toplam içecek sayısı, satılan su ve süt sayılarının toplamından kaç şişe fazladır?
A) \(30\)B) \(40\)
C) \(50\)
D) \(60\)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/1233-5-sinif-istatistik-okuryazarligi-test-coz-fo8n