Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Süreci ve Temel Politikaları
📌 Sevgili \(10\). Sınıf öğrencileri, bu çalışma notu, Osmanlı Devleti'nin kuruluş sürecini, temel politikalarını ve bu döneme damga vuran siyasi, askerî, hukuki ve sosyal gelişmeleri kapsamaktadır. Sınavlarınızda başarılı olmanız için bu konulara dikkatle çalışmalısınız.
Osmanlı Devleti'nin Kuruluşuna Dair Görüşler 📌
Osmanlı Devleti'nin kuruluşu, tarihçiler arasında farklı tezlerle açıklanmıştır. Bu tezler, devletin nasıl bu kadar kısa sürede büyük bir güç haline geldiğini anlamamıza yardımcı olur.
- Paul Wittek (Gaza Tezi): Wittek, Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda Gaza ruhunun (İslam uğruna savaşma) büyük rol oynadığını savunmuştur. Bizans sınırında bir uç beyliği olarak kurulan Osman Gazi ve takipçilerinin, Hristiyanlara karşı yürüttüğü gaza faaliyetlerinin, hem askerî hem de siyasi olarak diğer beyliklerden farklılaşmasını sağladığını belirtir. Bu tez, özellikle Koyunhisar Savaşı (\(1302\)) gibi ilk zaferlerin önemini vurgular.
- Fuat Köprülü (Sosyo-Ekonomik Tezi): Fuat Köprülü, Wittek'in tezine karşı çıkarak, Osmanlı'nın başarısını sadece gaza ruhuna bağlamanın yetersiz olduğunu belirtir. Köprülü'ye göre, Anadolu'daki sosyal, ekonomik ve siyasi koşullar Osmanlı'nın yükselişinde kilit rol oynamıştır. Moğol istilasının ardından Anadolu'da oluşan otorite boşluğu, Bizans'ın zayıflığı, Ahi teşkilatları, dervişler ve göçmen Türkmen boylarının desteği gibi faktörler, Osmanlı'nın kuruluşunu hızlandırmıştır.
- Halil İnalcık (Sentez Tezi): Günümüz tarihçiliğinde en çok kabul gören tezlerden biri olan Halil İnalcık'ın sentez tezi, hem gaza ruhunu hem de sosyo-ekonomik faktörleri bir araya getirir. İnalcık'a göre, Osmanlı Devleti, bir yandan gaza ideolojisini kullanarak geniş kitleleri arkasına almış, diğer yandan ise Anadolu'daki mevcut siyasi, sosyal ve ekonomik yapıları kendi lehine kullanarak güçlü bir devlet kurmuştur. Bizans sınırındaki stratejik konum, yetenekli liderler ve merkeziyetçi yönetim anlayışı da bu sürece katkı sağlamıştır.
Beylikten Devlete Siyasi ve Askerî Gelişmeler 🚀
Osmanlı Devleti'nin bir beylikten cihan devletine dönüşümünde önemli siyasi ve askerî adımlar atılmıştır.
- Osman Bey Dönemi (\(1299-1326\)):
- Söğüt ve Domaniç civarında bağımsızlığını ilan etti (\(1299\)).
- Karacahisar, Bilecik, Yarhisar, İnegöl gibi kaleleri fethetti.
- Bizans ile yapılan ilk önemli savaş olan Koyunhisar Savaşı'nı (\(1302\)) kazandı.
- Bursa kuşatmasını başlattı, ancak fethini göremeden vefat etti.
- Orhan Bey Dönemi (\(1326-1359\)):
- Bursa'yı fethetti (\(1326\)) ve başkent yaptı.
- Bizans ile Maltepe (Palekanon) Savaşı'nı (\(1329\)) yaparak Kocaeli Yarımadası'nı ele geçirdi.
- İznik ve İzmit'i fethetti.
- Karesioğulları Beyliği'ni Osmanlı topraklarına kattı (\(1345\)). Bu, Anadolu Türk birliğini sağlama yolundaki ilk adımdır.
- Bizans İmparatoru Kantakuzenos'a yardım karşılığı Çimpe Kalesi'ni aldı (\(1353\)). Bu, Osmanlı'nın Rumeli'ye geçişi ve Balkanlardaki ilk toprağıdır.
- İlk düzenli ordu olan Yaya ve Müsellem birliklerini kurdu.
- I. Murat Dönemi (\(1359-1389\)):
- Sazlıdere Savaşı ile Edirne'yi fethetti (\(1362\)) ve başkent yaptı.
- Haçlılarla yapılan Sırpsındığı Savaşı'nı (\(1364\)) kazandı. Bu, Osmanlı'nın Haçlılara karşı kazandığı ilk büyük zaferdir.
- Çirmen Savaşı (\(1371\)) ile Sırpları mağlup etti.
- I. Kosova Savaşı'nda (\(1389\)) Haçlı ordusunu yendi, ancak savaş sonrası şehit düştü.
- Yeniçeri Ocağı'nın temellerini attı.
- Yıldırım Bayezid Dönemi (\(1389-1402\)):
- Anadolu Türk birliğini büyük ölçüde sağladı.
- Niğbolu Savaşı'nda (\(1396\)) Haçlıları mağlup etti. Bu zafer ona "Sultan-ı İklim-i Rum" unvanını kazandırdı.
- İstanbul'u ilk kez kuşattı (ancak alamadı).
- Timur ile yapılan Ankara Savaşı'nı (\(1402\)) kaybetti ve esir düştü. Bu savaş, Osmanlı Devleti'nin Fetret Devri'ne girmesine neden oldu.
Osmanlı Devleti'nde Ordu, Hukuk ve Toprak Sistemi 💡
Ordu Sistemi
- Kapıkulu Ocakları: Devşirme sistemiyle yetiştirilen, doğrudan padişaha bağlı profesyonel askerlerdir. Piyadeler (Yeniçeri, Acemi Ocağı) ve Süvariler (Sipah, Silahtar vb.) olarak ikiye ayrılır. Daimi ordunun çekirdeğini oluşturur.
- Tımarlı Sipahiler: Toprak karşılığı (tımar sistemi) devlete hizmet eden atlı askerlerdir. Savaş zamanı orduya katılır, barış zamanı ise yaşadıkları bölgelerin güvenliğini sağlar ve vergi toplarlar. Ordunun en kalabalık ve en güçlü kısmını oluşturur.
- Yardımcı Kuvvetler: Bağlı beyliklerin askerleri, gönüllüler ve akıncılar gibi unsurlardan oluşur.
Hukuk Sistemi
Osmanlı hukuku, farklı kaynaklardan beslenen çok katmanlı bir yapıya sahipti.
- Şeri Hukuk: İslam dininin kurallarına dayanan hukuktur. Evlenme, boşanma, miras gibi konularda geçerlidir. Kadılar tarafından uygulanır.
- Örfi Hukuk: Türk törelerinden, gelenek ve göreneklerden kaynaklanan hukuktur. Padişah fermanları, kanunnamelerle düzenlenir. Askerî ve idari konularda etkilidir.
- Fethedilen Yerlerin Hukuku: Osmanlı, fethettiği bölgelerdeki yerel hukuk ve adetleri, İslam hukukuna aykırı olmadığı sürece devam ettirmiştir. Bu durum, bölge halkının devlete bağlılığını artırmıştır.
Toprak Sistemi (Miri Topraklar)
Osmanlı Devleti'nde toprakların büyük çoğunluğu devlete aitti (Miri Topraklar) ve farklı kullanım amaçlarına göre ayrılırdı.
- Dirlik (Tımar): Gelirleri asker ve devlet memurlarına hizmet karşılığı verilen topraklardır. Tımarlı Sipahilerin geçimini sağlar ve asker beslemesini zorunlu kılar. En yaygın toprak sistemidir.
- Mukataa: Gelirleri doğrudan hazineye aktarılan topraklardır. İltizam sistemiyle belli bir bedel karşılığında mültezimlere kiralanabilir.
- Vakıf: Gelirleri cami, medrese, hastane, köprü gibi sosyal ve dinî kurumların giderlerini karşılamak için ayrılan topraklardır. Bu topraklar alınıp satılamaz, miras bırakılamaz.
- Mülk: Kişilere ait olan, alınıp satılabilen ve miras bırakılabilen topraklardır. Osmanlı topraklarının küçük bir kısmını oluşturur.
Osmanlı Devleti'nin İskân ve İstimalet Politikası ✅
İskân Politikası
Osmanlı Devleti'nin fethettiği topraklara Anadolu'dan Türkmenleri yerleştirmesi politikasıdır.
- Amaçları:
- Fethedilen yerleri Türkleştirmek ve İslamlaştırmak.
- Üretimi ve tarımsal faaliyetleri artırmak.
- Fethedilen bölgelerin güvenliğini sağlamak.
- Göçebe Türkmenleri yerleşik hayata geçirmek.
- Bölgedeki nüfus dengesini Osmanlı lehine çevirmek.
- Uygulaması:
- Genellikle konar-göçer Türkmenler tercih edilirdi.
- Yerleştirilen ailelere bir süreliğine vergi muafiyeti tanınır, tohumluk ve tarım aletleri sağlanırdı.
- Anadolu'da huzursuzluk çıkaran veya isyan eden gruplar da iskân politikasıyla uzaklaştırılırdı.
İstimalet Politikası (Hoşgörü)
Osmanlı Devleti'nin fethettiği bölgelerdeki gayrimüslim halka karşı uyguladığı hoşgörü politikasıdır.
- Amaçları:
- Bölge halkının devlete bağlılığını artırmak ve direnişini kırmak.
- Fetihleri kalıcı hale getirmek ve isyanları önlemek.
- Devletin idari ve ekonomik yapısını bozmadan yeni toprakları entegre etmek.
- Uygulaması:
- Gayrimüslimlerin din ve vicdan özgürlükleri güvence altına alındı. Kiliselerine ve ibadethanelerine dokunulmadı.
- Can ve mal güvenlikleri sağlandı.
- Kendi örf ve adetlerini sürdürmelerine izin verildi.
- Adil vergi sistemi uygulandı, ağır vergilerden kaçınıldı.
Beylikten Devlete Osmanlı: Özet Tablo
| Dönem | Önemli Gelişme | Tarih Aralığı |
|---|---|---|
| Osman Bey | İlk bağımsızlık, ilk vergi, ilk fetihler (Koyunhisar Savaşı) | \(1299-1326\) |
| Orhan Bey | Devletleşme adımları, ilk düzenli ordu, Rumeli'ye geçiş (Çimpe Kalesi), ilk vezir ataması | \(1326-1359\) |
| I. Murat | Balkanlarda fetihler, Yeniçeri Ocağı'nın kuruluşu, tımar sisteminin gelişimi, I. Kosova Savaşı | \(1359-1389\) |
| Yıldırım Bayezid | Anadolu Türk birliği, Niğbolu Savaşı, İstanbul kuşatmaları, Ankara Savaşı ve Fetret Devri başlangıcı | \(1389-1402\) |
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru \(1\)
Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda Paul Wittek'in ileri sürdüğü "Gaza Tezi" ile Fuat Köprülü'nün savunduğu "Sosyo-Ekonomik Tezi" arasındaki temel fark nedir?
Cevap: Paul Wittek, Osmanlı'nın başarısını Bizans sınırında Hristiyanlara karşı yürütülen Gaza ruhuna ve cihat anlayışına bağlarken; Fuat Köprülü, bu durumu Anadolu'daki sosyal, ekonomik ve siyasi koşullar (Moğol istilası sonrası otorite boşluğu, Bizans'ın zayıflığı, Ahi teşkilatları ve Türkmen göçleri) ile açıklamıştır. Kısacası, Wittek dinî ve askerî motivasyonu, Köprülü ise iç dinamikleri ve çevresel faktörleri ön planda tutmuştur.
Soru \(2\)
Osmanlı Devleti'nin Rumeli'ye geçişi ve Balkanlarda kalıcı olmasında etkili olan iki önemli politikayı açıklayınız.
Cevap: Osmanlı Devleti'nin Rumeli'ye geçişi ve Balkanlarda kalıcı olmasında İskân Politikası ve İstimalet Politikası temel rol oynamıştır. İskân Politikası ile Anadolu'dan getirilen Türkmenler, fethedilen topraklara yerleştirilerek bölgenin Türkleşmesi ve İslamlaşması sağlanmış, böylece yeni fetihler için hem insan gücü hem de lojistik destek oluşturulmuştur. İstimalet Politikası (hoşgörü) ise, fethedilen bölgelerdeki gayrimüslim halkın din, dil, inanç ve mal güvenliğine dokunulmayarak, onların Osmanlı yönetimine karşı direniş göstermemesi ve devlete bağlılıklarının sağlanması hedeflenmiştir. Bu iki politika, Osmanlı'nın Balkanlardaki hâkimiyetini sağlamlaştırmış ve fetihlerini kalıcı kılmıştır.
Osmanlı Devleti’nin kuruluşuyla ilgili ortaya atılan tezlerden biri olan “Gazi Tezi”ne göre, devletin hızla büyümesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bizans İmparatorluğu'nun siyasi ve askeri zayıflığıB) Ahilerin ve diğer zanaatkâr gruplarının ekonomik desteği
C) Osmanlı beyliğinin gaza ruhuyla hareket eden Türkmenleri etrafında toplaması
D) Anadolu Selçuklu Devleti’nin merkezi otoritesinin güçlenmesi
E) Moğol istilasından kaçan bilim insanlarının Osmanlı topraklarına sığınması
Mehmet Fuat Köprülü tarafından savunulan “Ahi Tezi”ne göre, Osmanlı Devleti’nin kuruluş sürecinde Ahilerin rolüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Ahiler, Osmanlı ordusunun çekirdeğini oluşturan paralı asker birlikleriydi.B) Ahiler, Osmanlı beyliğinin bağımsızlığını ilan etmesinde Bizans'a karşı askeri destek sağladı.
C) Ahiler, Anadolu'da sosyal, ekonomik ve kültürel bir güç olarak Osmanlı'ya önemli bir toplumsal taban ve destek sağladı.
D) Ahiler, Osmanlı Devleti'nin ilk dönemlerinde idari yapıyı oluşturan bürokratik sınıfı temsil ediyordu.
E) Ahiler, Osmanlı padişahlarının dini meşruiyetini sağlayan din adamları zümresiydi.
Halil İnalcık’ın Osmanlı Devleti’nin kuruluşuyla ilgili görüşleri, genellikle birden fazla faktörü bir araya getiren sentezci bir yaklaşıma sahiptir. Buna göre, İnalcık’ın görüşlerinde aşağıdaki unsurlardan hangisinin Osmanlı’nın yükselişinde kritik bir rol oynadığı vurgulanmaz?
A) Bizans'tan gelen göçmenlerin ve devşirme sisteminin etkisiB) Merkeziyetçi devlet yapısının erken dönemlerden itibaren oluşması
C) Coğrafi konumun sağladığı stratejik avantajlar
D) Osmanlıların diğer Türk beyliklerine karşı uyguladığı hoşgörüsüz ve baskıcı politikalar
E) Gaza ideolojisinin ve cihat ruhunun fetihlerdeki rolü
Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde Anadolu ve Balkanlar'daki siyasi ve sosyal koşullar, beyliğin hızlı büyümesine zemin hazırlamıştır. Bu koşullar arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
A) Bizans İmparatorluğu'nun iç karışıklıklar ve taht kavgaları nedeniyle zayıf durumda olmasıB) Balkanlar'da merkezi otoriteden yoksun, küçük ve birbiriyle mücadele eden prensliklerin bulunması
C) Anadolu'da Moğol baskısı nedeniyle otorite boşluğunun yaşanması ve uç beyliklerinin ortaya çıkması
D) Haçlı Seferleri'nin tüm bölgede güçlü ve birleşik bir direniş oluşturması
E) Türkmen beyliklerinin fetihçi bir ruhla gaza faaliyetlerine ağırlık vermesi
Orhan Bey Dönemi'nde gerçekleşen aşağıdaki gelişmelerden hangisi, Osmanlı Beyliği'nin bir devlet olma yolundaki en önemli adımlarından biri olarak kabul edilebilir?
A) Çimpe Kalesi'nin alınmasıB) İlk Osmanlı medresesinin açılması
C) Yaya ve Müsellem adı verilen düzenli ordunun kurulması
D) Bursa'nın fethedilerek başkent yapılması
E) Karesioğulları Beyliği'ne son verilmesi
Osmanlı Devleti'nin kuruluş ve yükselme dönemlerinde devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı, sadrazamın başkanlık ettiği en yüksek idari ve danışma organı aşağıdakilerden hangisidir?
A) DefterdarlıkB) Nişancılık
C) Divan-ı Hümayun
D) Kazaskerlik
E) Şeyhülislamlık
Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki ilerleyişini durdurmak amacıyla Macar, Sırp, Bulgar ve Bosnalı güçlerin oluşturduğu Haçlı ordusu ile Osmanlı ordusu arasında gerçekleşen ve Osmanlıların kesin zaferiyle sonuçlanan ilk büyük meydan savaşı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Niğbolu SavaşıB) Varna Savaşı
C) Sırpsındığı Savaşı
D) I. Kosova Savaşı
E) Ankara Savaşı
Osmanlı Devleti'nin kısa sürede bir beylikten imparatorluğa dönüşmesinde etkili olan faktörlerden biri de, fethedilen topraklardaki gayrimüslim halka karşı uyguladığı hoşgörülü ve adaletli yönetim anlayışıdır. Bu durum aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?
A) İskan PolitikasıB) Devşirme Sistemi
C) İstimalet Politikası
D) Millet Sistemi
E) Tımar Sistemi
Osmanlı Devleti'nde ordunun temelini oluşturan iki ana güç vardı: Kapıkulu askerleri ve Tımarlı Sipahiler. Aşağıdakilerden hangisi Kapıkulu askerlerinin özelliklerinden biri değildir?
A) Doğrudan merkeze bağlı olmalarıB) Maaş (ulufe) almaları
C) Savaş zamanı ve barış zamanı sürekli görevde bulunmaları
D) Genellikle devşirme sistemiyle yetiştirilmeleri
E) Toprak gelirleriyle geçimlerini sağlamaları
Osmanlı Devleti'nde uygulanan tımar sisteminin temel amaçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Devletin hazinesine yük olmadan büyük bir ordu beslemekB) Üretimde sürekliliği sağlamak ve tarım alanlarını boş bırakmamak
C) Taşra yönetimini ve güvenliğini sağlamak
D) Merkezi otoriteyi güçlendirmek ve feodal beyliklerin oluşumunu engellemek
E) Toprak mülkiyetini tamamen sipahilere devrederek özel mülkiyeti yaygınlaştırmak
Osmanlı hukuk sistemi Şeri ve Örfi hukuk olmak üzere iki ana kaynaktan beslenmekteydi. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nde Şeri hukukun kaynaklarından biri değildir?
A) Kur'anB) Sünnet
C) İcma
D) Kıyas
E) Kanunname
Klasik dönem Osmanlı ordusunun önemli bir parçası olan Tımarlı Sipahi sisteminin \(17\). yüzyıldan itibaren bozulmasında aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu söylenemez?
A) Uzun süren savaşlar nedeniyle tımarların boş kalması ve gelirlerinin toplanamamasıB) Ateşli silahların yaygınlaşmasıyla piyade askerine duyulan ihtiyacın artması
C) Tımarların iltizama verilerek nakit para ihtiyacının karşılanmaya çalışılması
D) Tımarların haksız yere iltimasla dağıtılması veya rüşvet karşılığı el değiştirmesi
E) Kapıkulu Ocağı'nın tamamen kaldırılması ve Yeniçeri sayısının azaltılması
Osmanlı Devleti'nin Balkanlarda uyguladığı iskân politikasının temel amaçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Fethedilen bölgelerin Türkleşmesini sağlamakB) Bölgedeki Hristiyan halkı zorla Müslümanlaştırmak
C) Göçebe Türkmenleri yerleşik hayata geçirmek
D) Bölgenin ekonomik kalkınmasına katkıda bulunmak
E) Bölgenin güvenliğini sağlamak ve olası isyanları önlemek
Osmanlı Devleti'nin Balkanlarda uyguladığı iskân politikasının özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
A) Anadolu'dan getirilen Türkmenlerin stratejik noktalara yerleştirilmesiB) Yeni yerleşenlere toprak ve vergi muafiyeti gibi teşvikler sunulması
C) İskân edilen bölgelerde cami, medrese, hamam gibi sosyal yapıların inşa edilmesi
D) Yerli halkın zorla göç ettirilerek yerine Türkmenlerin yerleştirilmesi
E) Göçebe Türkmenlerin yerleşik hayata geçirilerek tarımsal üretimin artırılması
Osmanlı Devleti'nin fethettiği bölgelerdeki gayrimüslim halka karşı uyguladığı istimalet politikasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Gayrimüslimleri kısa sürede MüslümanlaştırmakB) Bölgedeki direnişi kırmak ve yönetimi kolaylaştırmak
C) Gayrimüslimlerin siyasi haklarını tamamen elinden almak
D) Bölge halkını ekonomik olarak sömürmek
E) Avrupa devletlerinin iç işlerine karışmasını sağlamak
Osmanlı Devleti'nin Balkanlarda uyguladığı iskân ve istimalet politikalarının, bölgedeki Osmanlı egemenliğini pekiştirmesi açısından ortak katkısı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bölgedeki etnik ve dini çeşitliliği tamamen ortadan kaldırmasıB) Fethedilen toprakların kısa sürede Hristiyanlaştırılmasını sağlaması
C) Merkezi otoriteye karşı isyanların hızla artmasına neden olması
D) Bölge halkının devlete olan bağlılığını artırarak kalıcı egemenlik sağlaması
E) Osmanlı Devleti'nin Avrupa ile olan ilişkilerini tamamen kesmesi
Osmanlı Beyliği'nin kısa sürede güçlenmesinde etkili olan faktörlerden biri değildir?
A) Gaza ve cihat anlayışıyla hareket etmesiB) Coğrafi konumunun Bizans sınırında olması
C) Ahilerin ve tasavvufi zümrelerin desteğini alması
D) Merkeziyetçi bir devlet yapısının başlangıçtan itibaren benimsenmesi
E) Bizans İmparatorluğu'nun güçlü ve merkezi bir yapıya sahip olması
Orhan Bey dönemiyle ilgili aşağıdaki gelişmelerden hangisi yanlıştır?
A) İlk düzenli ordu olan Yaya ve Müsellem birlikleri kurulmuştur.B) İlk Osmanlı medresesi İznik'te açılmıştır.
C) İlk Osmanlı parası (akçe) basılmıştır.
D) Beylikten devlete geçiş süreci tamamlanmıştır.
E) Karesioğulları Beyliği ilhak edilerek donanması ele geçirilmiştir.
\(I.\) Murat döneminde gerçekleşen aşağıdaki olaylardan hangisi, Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki egemenliğini pekiştiren ve Avrupa devletleriyle ilk büyük çaplı mücadelelerinden biri olan askeri başarıdır?
A) Bursa'nın fethiB) İznik'in fethi
C) Sazlıdere Savaşı
D) Niğbolu Savaşı
E) Ankara Savaşı
\(1402\) Ankara Savaşı'nın Osmanlı Devleti üzerindeki en önemli etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Balkanlardaki fetihlerin tamamen durması ve kaybedilen toprakların geri alınamamasıB) Anadolu Türk birliğinin kesin olarak sağlanması
C) Osmanlı Devleti'nin kuruluş sürecinin hızlanması
D) Fetret Devri'nin yaşanması ve devletin dağılma tehlikesiyle karşı karşıya kalması
E) Devşirme sisteminin ilk kez uygulanmaya başlanması
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/1246-10-sinif-osmanli-devleti-nin-kurulusuna-dair-gorusler-beylikten-devlete-siyasi-ve-asker-gelismeler-osmanli-devleti-nde-ordu-hukuk-ve-toprak-sistemi-ve-osmanli-devleti-nin-isk-n-ve-istimalet-politikasi-test-coz-ubpd