✨ Konuları Gir, Yapay Zeka Saniyeler İçinde Sınavını Üretsin!

8. Sınıf (Lgs) Fiilimsiler, Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri Test Çöz

SORU 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil bir arada kullanılmıştır?

A) Çalışmaya başlayınca, bitiremediği işleri tamamlayabilecekti.
B) Yarınki toplantıya yetişmek için erkenden yola çıkıp, gerekli belgeleri yanına aldı.
C) Güneş batarken, dağların arkasından süzülen ışıklar etrafı aydınlatıyordu.
D) Koşan çocuklar, oynayan köpekler ve gülüşen insanlar parkı neşelendiriyordu.
Açıklama:

Cümleleri inceleyelim:

  • A şıkkı: "Çalışmaya" (isim-fiil: çalış- + -ma), "başlayınca" (zarf-fiil: başla- + -yınca), "bitiremediği" (sıfat-fiil: bitireme- + -dik). Bu cümlede üç fiilimsi türü de bir arada kullanılmıştır.
  • B şıkkı: "Yetişmek" (isim-fiil: yetiş- + -mek), "çıkıp" (zarf-fiil: çık- + -ıp). Bu cümlede sıfat-fiil yoktur.
  • C şıkkı: "Batarken" (zarf-fiil: bat- + -arken), "süzülen" (sıfat-fiil: süzül- + -en). Bu cümlede isim-fiil yoktur.
  • D şıkkı: "Koşan" (sıfat-fiil: koş- + -an), "oynayan" (sıfat-fiil: oyna- + -yan), "gülüşen" (sıfat-fiil: gülüş- + -en). Bu cümlede isim-fiil ve zarf-fiil yoktur.

Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

Bu Sınavı paylaş: WhatsApp Facebook X (Twitter)

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

💡 Eylemlerin (fiillerin) kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek oluşturulan, ancak fiilin tüm özelliklerini taşımayan; cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklere fiilimsi (eylemsi) denir. Fiilimsiler, kip ve kişi eklerini almazlar, olumsuzluk eki (\( -ma / -me \)) alabilirler.

\(1\). İsim-Fiil (Mastar)

✅ Fiil kök veya gövdelerine \( -ma, -ış, -mak \) (olumsuzluk ekiyle karışmamalı) eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Cümlede isim görevinde kullanılırlar.

📌 Dikkat: Bazı isim-fiiller zamanla kalıplaşarak bir varlığın veya kavramın adı haline gelir ve fiilimsi özelliğini kaybeder. Bunlara kalıcı isim denir.
Örnek: Dondurma yemek, dolma yapmak, çakmak yakmak. Bu kelimeler artık birer nesnenin adıdır, fiilimsi değildir.

\(2\). Sıfat-Fiil (Ortaç)

✅ Fiil kök veya gövdelerine \( -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş \) eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Cümlede sıfat görevinde kullanılırlar ve genellikle kendilerinden sonra gelen bir ismi nitelerler.

📌 Dikkat: Sıfat-fiiller, niteledikleri isim düştüğünde ismin yerini tutarak adlaşmış sıfat-fiil olurlar.
Örnek: Gelen (insanlar) gideni (insanları) aratır.

\(3\). Zarf-Fiil (Bağ-Fiil, Ulaç)

✅ Fiil kök veya gövdelerine \( -ken, -alı, -esiye, -meden, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...-maz, -casına, -diğinde, -mek üzere, -e...-e \) gibi eklerin getirilmesiyle oluşturulur. Cümlede zarf görevinde kullanılırlar ve eylemin zamanını veya durumunu bildirirler.

🚀 Fiilimsiler Ekleri Tablosu

sbody>
Fiilimsi TürüEkleriÖrnek
İsim-Fiil\( -ma, -ış, -mak \)okuma, gidiş, gelmek
Sıfat-Fiil\( -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş \)çalışan, yanası, görmez, yazar, bildik, gelecek, geçmiş
Zarf-Fiil\( -ken, -alı, -esiye, -meden, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...-maz, -casına, -diğinde, -mek üzere, -e...-e \)gelirken, geleli, gülesiye, bakmadan, gelince, gülüp, koşarak, geldikçe, gelir gelmez, ağlarcasına, geldiğinde, gitmek üzere, güle güle

📝 Yazım Kuralları

💡 Türkçede kelimelerin doğru ve standart bir şekilde yazılmasını sağlayan kurallar bütünüdür. LGS'de en çok hata yapılan konulardan biridir.

\(1\). Büyük Harflerin Kullanımı

\(2\). Birleşik Kelimelerin Yazımı

\(3\). De'nin ve Ki'nin Yazımı

\(4\). Sayıların Yazımı

🛑 Noktalama İşaretleri

💡 Yazıda duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek, okumayı kolaylaştırmak ve anlam karışıklıklarını gidermek amacıyla kullanılan işaretlerdir.

\(1\). Virgül (,)

\(2\). Noktalı Virgül (;)

\(3\). İki Nokta (:)

\(4\). Üç Nokta (...)

\(5\). Soru İşareti (?)

\(6\). Ünlem İşareti (!)

\(7\). Tırnak İşaretleri (" ")

✍️ Çözümlü Örnek Sorular

Soru \(1\)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde adlaşmış sıfat-fiil kullanılmıştır?

A) Koşan atlar, sahayı toza boğdu.
B) Gelecek, umutları yeşertir.
C) Yıkanacak çamaşırlar birikti.
D) Okunacak kitapları listeledi.

Çözüm:
Adlaşmış sıfat-fiil, sıfat-fiilin nitelediği ismin düşmesiyle oluşur. Seçenekleri inceleyelim:
A) "Koşan atlar" ifadesinde "koşan" sıfat-fiil, "atlar" isimdir. Adlaşma yoktur.
B) "Gelecek" kelimesi burada bir fiilimsi değil, "istikbal" anlamında kalıcı isimdir. (Zaman adı olmuştur.)
C) "Yıkanacak çamaşırlar" ifadesinde "yıkanacak" sıfat-fiil, "çamaşırlar" isimdir. Adlaşma yoktur.
D) "Okunacak kitapları" ifadesinde "okunacak" sıfat-fiil, "kitapları" isimdir. Burada da adlaşma yoktur.
Ancak soruda bir hata var gibi görünüyor, "Gelecek" kelimesi kalıcı isim olduğu için adlaşmış sıfat fiil değildir.
Yeniden düzenleyelim:
A) Koşan atlar, sahayı toza boğdu.
B) Gelen, gideni aratır.
C) Yıkanacak çamaşırlar birikti.
D) Okunacak kitapları listeledi.

Çözüm (Yeniden Düzenlenmiş Soruya Göre):
Adlaşmış sıfat-fiil, sıfat-fiilin nitelediği ismin düşmesiyle oluşur. Seçenekleri inceleyelim:
A) "Koşan atlar" ifadesinde "koşan" sıfat-fiil, "atlar" isimdir. Adlaşma yoktur.
B) "Gelen" kelimesi, "gelen insan" anlamında kullanıldığı için adlaşmış sıfat-fiildir. "Gideni" de aynı şekilde "giden insanı" anlamında adlaşmıştır.
C) "Yıkanacak çamaşırlar" ifadesinde "yıkanacak" sıfat-fiil, "çamaşırlar" isimdir. Adlaşma yoktur.
D) "Okunacak kitapları" ifadesinde "okunacak" sıfat-fiil, "kitapları" isimdir. Adlaşma yoktur.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Soru \(2\)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

A) Annem \(15\) Mart \(2024\) Cuma günü gelecek.
B) Herkez bu konuda farklı düşünüyor.
C) Oysaki ben onu çok sevmiştim.
D) Bu işi yapmak için bir çok sebep var.

Çözüm:
Seçenekleri yazım kuralları açısından inceleyelim:
A) " \(15\) Mart \(2024\) Cuma" ifadesinde belirli bir tarih olduğu için ay ve gün adları büyük harfle yazılmış, sayılar doğru kullanılmıştır. Yazım yanlışı yoktur.
B) "Herkez" kelimesinin doğru yazımı "herkes" şeklindedir. Burada bir yazım yanlışı vardır.
C) "Oysaki" kelimesi, "-ki" bağlacının istisnasıdır ve bitişik yazılır. Yazım yanlışı yoktur.
D) "Bir çok" kelimesi ayrı yazılmaz, "birçok" şeklinde bitişik yazılır. Burada da bir yazım yanlışı vardır.
Soruda \(2\) tane yazım yanlışı olan şık bulunmaktadır. Soruyu tek doğru cevap olacak şekilde düzenleyelim:
A) Annem \(15\) Mart \(2024\) Cuma günü gelecek.
B) Herkez bu konuda farklı düşünüyor.
C) Oysaki ben onu çok sevmiştim.
D) Bu işi yapmak için birçok sebep var.

Çözüm (Yeniden Düzenlenmiş Soruya Göre):
Seçenekleri yazım kuralları açısından inceleyelim:
A) " \(15\) Mart \(2024\) Cuma" ifadesinde belirli bir tarih olduğu için ay ve gün adları büyük harfle yazılmış, sayılar doğru kullanılmıştır. Yazım yanlışı yoktur.
B) "Herkez" kelimesinin doğru yazımı "herkes" şeklindedir. Burada bir yazım yanlışı vardır.
C) "Oysaki" kelimesi, "-ki" bağlacının istisnasıdır ve bitişik yazılır. Yazım yanlışı yoktur.
D) "Birçok" kelimesi bitişik yazılır, burada doğru kullanılmıştır. Yazım yanlışı yoktur.
Doğru cevap B seçeneğidir.