📌 9. Sınıf Matematik Sınav Notları: Üslü Sayılar, Köklü Sayılar ve Fonksiyonlar
Sevgili öğrenciler, bu çalışma notu \(9\). sınıf matematik konularından Üslü Sayılar, Köklü Sayılar ve Fonksiyonlar üzerine odaklanmıştır. Sınav öncesi son tekrarınızı yaparken bu notları dikkatlice inceleyiniz. Başarılar dileriz! 🚀
💡 Üslü Sayılar
Bir sayının kendisiyle tekrarlı çarpımının kısa yoldan gösterimidir. Bir \(a\) gerçek sayısı ve \(n\) pozitif bir tam sayı olmak üzere, \(a^n\) ifadesi \(n\) tane \(a\) sayısının çarpımı anlamına gelir.
- Tanım: \(a^n = a \times a \times ... \times a\) (\(n\) tane)
- Temel Kurallar:
- Her sayının \(1\). kuvveti kendisine eşittir: \(a^1 = a\).
- Sıfır hariç her sayının \(0\). kuvveti \(1\) 'dir: \(a^0 = 1\) (\(a eq 0\)).
- \(0^0\) ifadesi tanımsızdır.
- Negatif üs, sayıyı ters çevirir: \(a^{-n} = \frac{1}{a^n}\) (\(a eq 0\)).
- Üslü İfadelerde Çarpma: Tabanlar aynı ise üsler toplanır: \(a^m \times a^n = a^{m+n}\). Üsler aynı ise tabanlar çarpılır: \(a^n \times b^n = (a \times b)^n\).
- Üslü İfadelerde Bölme: Tabanlar aynı ise üsler çıkarılır: \(\frac{a^m}{a^n} = a^{m-n}\) (\(a eq 0\)). Üsler aynı ise tabanlar bölünür: \(\frac{a^n}{b^n} = (\frac{a}{b})^n\) (\(b eq 0\)).
- Üssün Üssü: \((a^m)^n = a^{m \times n}\).
💡 Köklü Sayılar
Bir sayının hangi sayının kuvveti olduğunu bulma işlemidir. \(n\). dereceden bir köklü ifade, \(x^n = a\) denklemini sağlayan \(x\) sayısını bulmak anlamına gelir.
- Tanım: \(x^n = a \Rightarrow x = \sqrt[n]{a}\). Burada \(n\) kök derecesi, \(a\) kök içidir.
- Temel Kurallar:
- Kök dışına çıkarma: \(\sqrt{a^2} = |a|\). Genel olarak \(\sqrt[n]{a^n} = |a|\) (\(n\) çift ise), \(\sqrt[n]{a^n} = a\) (\(n\) tek ise).
- Kök derecesi \(2\) ise genellikle yazılmaz: \(\sqrt{a}\) (\(2\). dereceden karekök).
- Köklü İfadeleri Üslü İfadeye Çevirme: \(\sqrt[n]{a^m} = a^{\frac{m}{n}}\).
- Çarpma ve Bölme: Kök dereceleri aynı ise kök içleri çarpılır/bölünür: \(\sqrt[n]{a} \times \sqrt[n]{b} = \sqrt[n]{a \times b}\), \(\frac{\sqrt[n]{a}}{\sqrt[n]{b}} = \sqrt[n]{\frac{a}{b}}\) (\(b eq 0\)).
- Toplama ve Çıkarma: Kök dereceleri ve kök içleri aynı olan ifadeler toplanabilir/çıkarılabilir: \(x\sqrt[n]{a} + y\sqrt[n]{a} = (x+y)\sqrt[n]{a}\).
💡 Fonksiyonlar
İki küme arasında, birinci kümenin her elemanını ikinci kümenin bir ve yalnız bir elemanına eşleyen bağıntıdır.
- Tanım: Bir \(A\) kümesinden bir \(B\) kümesine tanımlı bir \(f\) bağıntısının fonksiyon olabilmesi için:
- \(A\) kümesindeki her elemanın eşleşmesi gerekir (tanım kümesi boşta eleman bırakmaz).
- \(A\) kümesindeki her eleman \(B\) kümesinde yalnız bir elemanla eşleşmelidir.
Gösterim: \(f: A \to B\), \(y = f(x)\).
- Temel Kavramlar:
- Tanım Kümesi (Domain): Fonksiyonun başlangıç kümesi (\(A\)).
- Değer Kümesi (Codomain): Fonksiyonun hedef kümesi (\(B\)).
- Görüntü Kümesi (Range): Tanım kümesindeki elemanların değer kümesindeki karşılıkları (\(f(A)\)). Görüntü kümesi, değer kümesinin bir alt kümesidir (\(f(A) \subseteq B\)).
- Fonksiyon Türleri:
- Birebir (İnjeksiyon): Tanım kümesindeki farklı elemanların görüntüleri de farklıdır. Yani, \(x_1 eq x_2 \Rightarrow f(x_1) eq f(x_2)\).
- Örten (Sürjeksiyon): Görüntü kümesi, değer kümesine eşit olan fonksiyonlardır (\(f(A) = B\)). Değer kümesinde boşta eleman kalmaz.
- İçine Fonksiyon: Görüntü kümesi, değer kümesinin bir öz alt kümesidir (\(f(A) \subset B\)). Değer kümesinde boşta eleman kalır.
- Birim (Özdeşlik) Fonksiyon: Her elemanı kendisine eşleyen fonksiyondur. \(I(x) = x\).
- Sabit Fonksiyon: Tanım kümesindeki her elemanı değer kümesindeki tek bir elemana eşleyen fonksiyondur. \(f(x) = c\) (\(c\) sabit bir sayı).
- Doğrusal Fonksiyon: \(f(x) = ax+b\) şeklinde yazılabilen fonksiyonlardır. Grafikleri doğru oluşturur.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
✅ Örnek \(1\): Üslü ve Köklü Sayılar
Soru: \(\frac{8^{x+1}}{4^{x-1}}\) ifadesini en sade şekilde yazınız.Çözüm:
Öncelikle tabanları aynı yapalım: \(8 = 2^3\) ve \(4 = 2^2\).
İfadeyi yeniden yazarsak:
\(\frac{(2^3)^{x+1}}{(2^2)^{x-1}} = \frac{2^{3(x+1)}}{2^{2(x-1)}} = \frac{2^{3x+3}}{2^{2x-2}}\)
Şimdi bölme kuralını uygulayalım (tabanlar aynı ise üsler çıkarılır):
\(2^{(3x+3) - (2x-2)} = 2^{3x+3-2x+2} = 2^{x+5}\)
Dolayısıyla, ifadenin en sade hali \(2^{x+5}\) 'tir.
✅ Örnek \(2\): Fonksiyonlar
Soru: \(f: \mathbb{R} \to \mathbb{R}\), \(f(x) = 3x - 5\) fonksiyonu için \(f(2)\) değerini bulunuz ve bu fonksiyonun türünü belirtiniz.Çözüm:
\(f(2)\) değerini bulmak için \(x\) yerine \(2\) yazılır:
\(f(2) = 3(2) - 5 = 6 - 5 = 1\).
Fonksiyonun türüne gelince, \(f(x) = 3x - 5\) bir doğrusal fonksiyondur (\(ax+b\) formunda). Ayrıca:
- Her farklı \(x\) değeri için farklı bir \(f(x)\) değeri alacağından birebirdir.
- Değer kümesi \(\mathbb{R}\) (gerçek sayılar) olduğundan ve tüm gerçek sayıları görüntü olarak alabileceğinden örtendir.
Sonuç olarak, \(f(2) = 1\) ve fonksiyon birebir ve örten bir doğrusal fonksiyondur.
Aşağıdaki işlemin sonucunu bulunuz: \( \frac{8^3 \cdot 16^2}{4^5} \)
A) \(2^5\)B) \(2^6\)
C) \(2^7\)
D) \(2^8\)
E) \(2^9\)
\(3^{x-2} = 27\) olduğuna göre, \(x\) kaçtır?
A) \(3\)B) \(4\)
C) \(5\)
D) \(6\)
E) \(7\)
\(2^x = a\), \(3^x = b\) ve \(5^x = c\) olduğuna göre, \(120^x\) ifadesinin \(a, b, c\) cinsinden eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) \(a \cdot b \cdot c\)B) \(a^2 \cdot b \cdot c\)
C) \(a^3 \cdot b \cdot c\)
D) \(a \cdot b^2 \cdot c\)
E) \(a \cdot b \cdot c^2\)
\(\sqrt{75} + \sqrt{48} - \sqrt{27}\) ifadesinin değeri kaçtır?
A) \(6\sqrt{3}\)B) \(5\sqrt{3}\)
C) \(4\sqrt{3}\)
D) \(3\sqrt{3}\)
E) \(2\sqrt{3}\)
\(\frac{6}{\sqrt{3}} + \sqrt{27}\) işleminin sonucu kaçtır?
A) \(5\sqrt{3}\)B) \(4\sqrt{3}\)
C) \(3\sqrt{3}\)
D) \(2\sqrt{3}\)
E) \(\sqrt{3}\)
\(\frac{\sqrt{128} - \sqrt{50}}{\sqrt{8}}\) işleminin sonucu kaçtır?
A) \(\frac{3}{2}\)B) \(2\)
C) \(\frac{5}{2}\)
D) \(3\)
E) \(\frac{7}{2}\)
Aşağıda verilen bağıntılardan hangisi bir fonksiyondur?
A) \(A = \{ (1,2), (1,3), (2,4) \}\)B) \(B = \{ (1,5), (2,6), (3,5), (3,7) \}\)
C) \(C = \{ (1,1), (2,2), (3,3), (4,4) \}\)
D) \(D = \{ (1,1), (2,2), (1,3) \}\)
E) \(E = \{ (1,0), (2,1), (3,2), (1,4) \}\)
\(f: \mathbb{R} \to \mathbb{R}\), \(f(x) = 3x - 5\) fonksiyonu veriliyor. Buna göre, \(f(2) + f(-1)\) değeri kaçtır?
A) \(-10\)B) \(-9\)
C) \(-7\)
D) \(1\)
E) \(10\)
\(f: \mathbb{R} \to \mathbb{R}\), \(f(x) = (a-1)x + 2a\) fonksiyonunun grafiği \((2, 10)\) noktasından geçmektedir. Buna göre, \(a\) değeri kaçtır?
A) \(1\)B) \(3\)
C) \(5\)
D) \(7\)
E) \(9\)
İşleminin sonucu kaçtır? $ \( \frac{2^5 \cdot 4^{-2}}{8^{-1}} \) \(
A) \) 2^1 \(B) \) 2^2 \(
C) \) 2^3 \(
D) \) 2^4 \(
E) \) 2^5$
ifadesinin değeri kaçtır? $ \( (-3)^{-2} + (2^{-1})^{-3} \) \(
A) \) \(\frac{1}{9} - 8\) \(B) \) \(\frac{1}{9} + 8\) \(
C) \) \(8 - \frac{1}{9}\) \(
D) \) \(-\frac{1}{9} - 8\) \(
E) \) \(-\frac{1}{9} + 8\) $
\(a = 2^x\) olduğuna göre, \(8^{x+1}\) ifadesinin \(a\) cinsinden eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
A) \(a^3 \cdot 2\)B) \(a^3 \cdot 8\)
C) \(a^3 \cdot 4\)
D) \(a^2 \cdot 8\)
E) \(a^3 \cdot 16\)
Aşağıdaki işlemin sonucunu bulunuz: \( \sqrt{75} + \sqrt{48} - \sqrt{27} \)
A) \( 5\sqrt{3} \)B) \( 6\sqrt{3} \)
C) \( 7\sqrt{3} \)
D) \( 8\sqrt{3} \)
E) \( 9\sqrt{3} \)
Aşağıdaki işlemin sonucunu bulunuz: \( \frac{12}{\sqrt{3}} - \frac{10}{\sqrt{5}} + \sqrt{12} \)
A) \( 6\sqrt{3} - 2\sqrt{5} \)B) \( 2\sqrt{3} - 2\sqrt{5} \)
C) \( 6\sqrt{3} + 2\sqrt{5} \)
D) \( 4\sqrt{3} - 2\sqrt{5} \)
E) \( 4\sqrt{3} + 2\sqrt{5} \)
Aşağıda verilen \(a\), \(b\) ve \(c\) sayılarını küçükten büyüğe doğru sıralayınız: \( a = \sqrt{3} \) \( b = \sqrt[3]{4} \) \( c = \sqrt[6]{25} \)
A) \( a < b < c \)B) \( b < c < a \)
C) \( c < a < b \)
D) \( a < c < b \)
E) \( b < a < c \)
\(A = \{1, 2, 3\}\) ve \(B = \{a, b, c, d\}\) kümeleri veriliyor. Aşağıdaki bağıntılardan hangisi \(A\) 'dan \(B\) 'ye bir fonksiyondur?
A) \(f = \{(1, a), (2, b)\}\)B) \(f = \{(1, a), (2, c), (3, a), (1, d)\}\)
C) \(f = \{(1, b), (2, b), (3, b)\}\)
D) \(f = \{(a, 1), (b, 2), (c, 3)\}\)
E) \(f = \{(1, a), (2, b), (3, e)\}\)
Gerçek sayılarda tanımlı bir \(f\) fonksiyonu \(f(x) = 3x - 5\) kuralı ile verilmiştir. Buna göre, \(f(2) + f(0)\) ifadesinin değeri kaçtır?
A) \(-6\)B) \(-4\)
C) \(0\)
D) \(1\)
E) \(4\)
Gerçek sayılarda tanımlı bir \(f\) fonksiyonu \(f(x) = 2x + k\) olarak verilmiştir. Eğer \(f(3) = 10\) ise, \(k\) değeri kaçtır?
A) \(2\)B) \(3\)
C) \(4\)
D) \(5\)
E) \(6\)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/1303-9-sinif-uslu-sayilar-koklu-sayilar-ve-fonksiyonlar-test-coz-wnvb