📌 Yazım Kuralları Tekrar Notları 🚀
Sevgili \(6\). Sınıf Öğrencileri,
Türkçe dersimizin en önemli konularından biri olan Yazım Kuralları, hem sınavlarda hem de günlük hayatta doğru iletişim kurmak için çok önemlidir. Bu notlar, bilgilerinizi pekiştirmenize yardımcı olacak!
💡 Büyük Harflerin Kullanımı
- Cümleler büyük harfle başlar. ✅
- Özel adlar (kişi adları, yer adları, kurum adları vb.) büyük harfle başlar.
- Örnek: Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye, Türk Dil Kurumu.
- Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.
- Örnek: \(29\) Ekim Cumhuriyet Bayramı, \(19\) Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı. Ancak, "Her yıl mayıs ayında pikniğe gideriz." cümlesinde "mayıs" küçük yazılır çünkü belirli bir tarih bildirmiyor.
- Kitap, dergi, gazete adları (özel ad olanlar) büyük harfle başlar.
- Örnek: Nutuk, Varlık Dergisi, Milliyet Gazetesi (gazetenin kendi adı olan "Milliyet" büyük, "gazetesi" küçük).
- Yön adları (doğu, batı, kuzey, güney) bir yer adından önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük yazılır.
- Örnek: Doğu Anadolu, Anadolu'nun doğusu.
💡 "De" Bağlacının ve "-da" Ekinin Yazımı
Bu kuralı karıştırmak çok yaygındır. Hadi birlikte inceleyelim:
- "-da/-de" Eki (Hal Eki): Kelimeye bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur veya çok değişir. Bulunma anlamı katar.
- Örnek: Kitaplar masada duruyor. (Kitaplar masa duruyor. ❌ Anlam bozuldu.)
- "de/da" Bağlacı: Kelimeden ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, sadece daralır. "Bile" anlamı katar.
- Örnek: Sen de gel. (Sen gel. ✅ Anlam daraldı ama bozulmadı.)
📌 Kısa Yol: Cümledeki "de/da"yı çıkarıp okuyun. Anlam bozuluyorsa bitişik (-da/-de), bozulmuyorsa ayrı (de/da) yazılır.
💡 "Ki" Bağlacının ve "-ki" Ekinin Yazımı
- "-ki" Eki (İlgi Eki veya Sıfat Yapan Ki): Kelimeye bitişik yazılır. "Hangi?" veya "Neredeki?" sorularına cevap verir.
- Örnek: Evdeki hesap çarşıya uymaz. (Hangi hesap? Evdeki hesap.)
- "ki" Bağlacı: Kelimeden ayrı yazılır. İki cümleyi birbirine bağlar.
- Örnek: Anladım ki bu iş olmayacak.
💡 Hatırlatma: "SOMBAHÇEM" kısaltmasıyla akılda tutulan bazı "ki" bağlaçları kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır: Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Albuki, Halbuki, Çünkü, Meğerki. (Dikkat! "Albuki" ve "Halbuki" bitişik, "Mademki" ve "Meğerki" de bitişik yazılır.)
Basit Kural: Eğer bir kelimeye "-ler" eki getirebiliyorsanız ve anlamlı oluyorsa o "-ki" ektir ve bitişik yazılır. (Evdekiler, masadakiler). Eğer getiremiyorsanız (Anladım kiler ❌) o bağlaçtır ve ayrı yazılır.
💡 "Mı / Mi" Soru Ekinin Yazımı
- Soru eki "-mı / -mi / -mu / -mü" her zaman kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır.
- Örnek: Geldin mi? Okudun mu?
- Kendinden sonra gelen ekler ise bu soru ekine bitişik yazılır.
- Örnek: Gittin miydi? Gelecek misin?
💡 Sayıların Yazımı
Genellikle sayılar harflerle de yazılabilir ancak bazı durumlarda rakamla yazılmaları gerekir:
- Metin içinde sayılar harflerle yazılır: "iki hafta sonra", "üç elma".
- Saat, para tutarı, ölçü, istatistik verilere ilişkin sayılar rakamla yazılır.
- Örnek: Saat \(14.30\) 'da, \(5\) kilogram, \(150\) TL.
- Çok basamaklı sayılar, kolay okunabilmesi için üçerli gruplara ayrılabilir ve aralarına nokta konur.
- Örnek: \(1.250.000\)
- Sıra sayıları yazıyla veya rakamla gösterilebilir. Rakamla gösterildiğinde ya yanına nokta konur ya da kesme işaretiyle ek ayrılır.
- Örnek: \(3.\) (üçüncü), \(5.\) (beşinci) veya \(3\).'üncü, \(5\).'inci.
💡 Kısaltmaların Yazımı
Kurum, kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları özel adlar gibi büyük harfle başlar.
| Kısaltma | Açılımı | Ek Alışı |
|---|---|---|
| TDK | Türk Dil Kurumu | TDK'ye |
| TBMM | Türkiye Büyük Millet Meclisi | TBMM'ye |
| Dr. | Doktor | Dr.'a |
| Av. | Avukat | Av.'a |
📌 Önemli Not: Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşu esas alınır: TDK'ye (te-de-ke'ye), TRT'den (te-re-te'den). Küçük harfli kısaltmalarda ise açılımı esas alınır: cm'yi (santimetreyi), kg'dan (kilogramdan).
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek \(1\):
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
- A) \(23\) Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'nı coşkuyla kutladık.
- B) Sen de bizimle gelmelisin.
- C) Evdeki hesap çarşıya uymadı.
- D) O, kitapda gördüğü her şeyi ezberlerdi.
Çözüm:
- A seçeneğinde " \(23\) Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı" özel bir gün olduğu için büyük harfle yazılır ve gelen ek kesme işaretiyle ayrılır. Doğrudur.
- B seçeneğinde "de" bağlacı ayrı yazılmıştır ve cümleden çıkarıldığında ("Sen bizimle gelmelisin.") anlam bozulmaz. Doğrudur.
- C seçeneğinde "Evdeki" kelimesindeki "-ki" eki sıfat yapan ektir ve bitişik yazılması doğrudur. (Hangi öğrenciler? Evdeki öğrenciler.) Doğrudur.
- D seçeneğinde "kitapda" kelimesinde yazım yanlışı vardır. "-da" eki, fıstıkçı şahap kuralına göre benzeşmeye uğrar ve "kitapta" şeklinde yazılmalıdır. Ayrıca, buradaki "-da" eki bulunma hal eki olduğu için bitişik yazılması doğrudur ancak benzeşme kuralına uyulmamıştır. Bu nedenle cevap D seçeneğidir.
Örnek \(2\):
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "mi" soru ekinin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- A) Bugün okula geldin mi?
- B) Sen de mi bize katılacaksın?
- C) Bu soruyu çözebilirmisin?
- D) Hava güzel mi güzeldi.
Çözüm:
- A seçeneğinde "mi" soru eki ayrı yazılmıştır. Doğrudur.
- B seçeneğinde "de" bağlacı ayrı, "mi" soru eki de ayrı yazılmıştır. Doğrudur.
- C seçeneğinde "çözebilirmisin" kelimesinde "misin" soru eki, kendinden önceki fiilden ayrı yazılmalıydı. Doğru yazımı "çözebilir misin?" şeklinde olmalıdır. Bu nedenle yazım yanlışı vardır.
- D seçeneğinde "mi" pekiştirme görevinde kullanılmış ve ayrı yazılmıştır. Doğrudur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?
A) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.B) Yarın Ali Bey ile görüşeceğiz.
C) O, Türkçe dersinde çok başarılıdır.
D) Bu yaz Marmara Denizine gideceğiz.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da" bağlacının yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Kitapta da defterde de aradığımı bulamadım.B) Sen de bizimle sinemaya gelmek ister misin?
C) Bu konuda ben de sana katılıyorum.
D) Hızlı konuşsada onu anladık.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Duydum ki çok başarılı olmuşsun.B) Seninki yine mi kayboldu?
C) Öyle bir anlattıki herkes çok şaşırdı.
D) Masadaki kalemleri bana uzatır mısın?
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "mi" soru ekinin yazımı doğrudur?
A) Bu filmi daha önce izledinmi?B) Hava bu gün çok güzel mi?
C) Bana yardım edermisin?
D) Sınava iyi çalıştınmı?
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?
A) Birçok insan bu konuda farklı düşünüyor.B) Her şey onun istediği gibi oldu.
C) Herhangibir sorunla karşılaştın mı?
D) Aşçıbaşı yeni tarifler deniyor.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Bilgisayarındaki dosyaları yedeklemelisin.B) Duydum ki çok başarılı bir öğrenci olmuşsun.
C) Sınavdaki sorular oldukça kolaydı.
D) Öyle bir an geldi ki ne yapacağımı şaşırdım.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da" bağlacının yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Kitabı okudumda çok etkilendim.B) O da bizimle gelmek istiyor.
C) Sende kalemi unutmuşum.
D) Bu projede çok emek harcadık.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Annem \(1975\) 'te doğmuş.B) Yarışmada \(2.\) oldu.
C) Sınıfta \(20\) öğrenci var.
D) Yüzde \(15\) indirim yapıldı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) \(23\) Nisan Ulusal Egemenlik Ve Çocuk Bayramı kutlu olsun.B) Doktor Ayşe Hanım, hastalarını muayene etti.
C) Türkiye Büyük Millet Meclisi, önemli kararlar aldı.
D) Arkadaşım İngilizce kursuna gidiyor.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) T.C. devleti güçlü bir devlettir.B) Bu işi \(K.G.\) 'ye danışmalısın.
C) \(TBMM\) 'nin açılışı \(1920\) 'de yapıldı.
D) Bu konuyu Prof. Dr. \(A.\) Yalçın ile görüştük.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?
A) Amcam geçen yaz İzmir'e taşındı.B) Leyla teyzem bize kek yapmış.
C) Türk Dil Kurumu'nun yeni yayınlarını inceledik.
D) Kitabı okumaya dün akşam başladım.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da" bağlacının veya ekinin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Kitap da defter de masanın üstündeydi.B) Bu konuyu sınıfta da tartışmıştık.
C) Sen de mi bizimle geleceksin?
D) Onu çarşıda göremedim.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" bağlacının veya ekinin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.B) O kadar çok konuştum ki boğazım ağrıdı.
C) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
D) Sınavda öyle sorular vardıki şaşırdık.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?
A) Yarışmada \(3.\) oldu.B) Bu yıl \(2023\) 'te mezun oldu.
C) \(5\) 'er elma dağıttık.
D) Sınav \(10.00\) 'da başlayacak.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?
A) Hafta sonu pikniğe gideceğiz.B) Gözaltına alınan şüpheli serbest bırakıldı.
C) Birkaç öğrenci derse geç kaldı.
D) Herşey planladığımız gibi gitti.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?
A) Yazar, son kitabını "Kuyucaklı Yusuf"tan esinlenerek yazdı.B) Annem, her pazar Kadıköy çarşısına gider.
C) Arkadaşım, İngilizce öğrenmek için kursa başladı.
D) Doktor Ayşe Hanım, hastalarını dikkatle dinler.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-de/-da" ekinin veya "de/da" bağlacının yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Bu konuda ben de seninle aynı fikirdeyim.B) Kütüphanede çok güzel kitaplar var.
C) Oysaki defterini evde unutmuş.
D) Bu filmde çok güzeldi.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Duydum ki sen de geliyorsun.B) Elindeki kalem düşmek üzereydi.
C) Benimki senin evde kalmış.
D) Anladımki bu iş böyle olmaz.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?
A) Hafta sonu maçımız var.B) Birden bire ortaya çıkıverdi.
C) Her hangi bir sorun çıkmadı.
D) Gözlem evi, yeni keşifler yaptı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
A) Sen de bizimle sinemaya gelecekmisin?B) Çocuklar, topu ala ala oynuyordu.
C) Bugün hava soğuk mu soğuk.
D) Evden acele acele çıktı.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/1348-6-sinif-yazim-kurallari-test-coz-5518