📌 3. Sınıf Matematik: Onluk Bozarak ve Onluk Bozmadan Çıkarma İşlemi Tekrarı
Merhaba sevgili öğrenciler! 👋 Bugün matematikte çok önemli bir konuyu, çıkarma işlemini tekrar edeceğiz. Çıkarma işlemi, bir gruptan veya sayıdan bir miktar eksiltmek demektir. Haydi, onluk bozma gerektiren ve gerektirmeyen çıkarma işlemlerini hep birlikte öğrenelim ve pekiştirelim!
💡 Çıkarma İşlemi Nedir?
Çıkarma işlemi, bir bütünün parçalarını ayırmak veya bir sayıdan başka bir sayıyı çıkarmak anlamına gelir. Çıkarma işleminde üç ana terim vardır:
- Eksilen: Kendisinden sayı çıkarılan büyük sayıdır.
- Çıkan: Eksilen sayıdan çıkarılan sayıdır.
- Fark (Sonuç): Çıkarma işleminin sonucudur.
Örneğin, bir sepetimizde \(10\) elma varken, \(3\) elmayı yersek geriye \(7\) elma kalır. Burada \(10\) eksilen, \(3\) çıkan ve \(7\) farktır. Matematiksel olarak bunu \(10 - 3 = 7\) şeklinde gösteririz.
✅ Onluk Bozmadan Çıkarma İşlemi
Bu tür çıkarma işlemlerinde, birler basamağındaki sayıdan, altındaki sayıyı rahatlıkla çıkarabiliriz. Yani, yukarıdaki sayı alttaki sayıdan daha küçük değildir. Bu durumda komşudan (onlar basamağından) onluk almamıza gerek kalmaz.
Nasıl Yapılır?
- Adım 1: İşleme her zaman birler basamağından başlarız. Yukarıdaki sayıdan aşağıdaki sayıyı çıkarırız.
- Adım 2: Sonra onlar basamağına geçeriz ve aynı işlemi yaparız.
- Adım 3: Eğer varsa, yüzler basamağına geçip işlemi tamamlarız.
Örnek: \(45 - 12 = ? \)
| \(45\) |
| \(-12\) |
| \(---\) |
| \(33\) |
Açıklama:
- Birler basamağı: \(5 - 2 = 3\)
- Onlar basamağı: \(4 - 1 = 3\)
Yani sonuç \(33\) olur.
🚀 Onluk Bozarak Çıkarma İşlemi (Komşudan Onluk Alma)
Bu tür çıkarma işlemlerinde, bir basamaktaki yukarıdaki sayı, altındaki sayıdan daha küçüktür. Bu durumda, o basamak için yeterli sayımız olmadığı için komşudan onluk (veya yüzlük) almamız gerekir. Buna onluk bozma denir.
Nasıl Yapılır?
- Adım 1: Yine birler basamağından başlarız. Eğer yukarıdaki sayı aşağıdaki sayıdan küçükse, onlar basamağındaki komşudan bir onluk alırız.
- Adım 2: Onlar basamağındaki sayı \(1\) azalır (çünkü bir onluk verdi), birler basamağındaki sayımız ise \(10\) artar. Artık çıkarma işlemini yapabiliriz.
- Adım 3: Sonra onlar basamağına geçeriz. Eğer burada da yukarıdaki sayı (azalmış haliyle) aşağıdaki sayıdan küçükse, bu sefer yüzler basamağındaki komşudan bir yüzlük alırız.
- Adım 4: Yüzler basamağındaki sayı \(1\) azalır, onlar basamağındaki sayımız ise \(10\) artar. İşlemi tamamlarız.
Örnek: \(54 - 28 = ? \)
| \(5^{4}4^{14}\) |
| \(-28\) |
| \(---\) |
| \(26\) |
Açıklama:
- Birler basamağı: \(4\) 'ten \(8\) çıkmaz. Komşu \(5\) onluktan \(1\) onluk alırız. Komşu \(4\) onluk kalır. Birler basamağı \(4 + 10 = 14\) olur. Şimdi \(14 - 8 = 6\).
- Onlar basamağı: Komşu \(1\) onluk verdiği için \(5\) değil, \(4\) onluk kalmıştı. \(4 - 2 = 2\).
Yani sonuç \(26\) olur.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1: Bir çiftlikte \(345\) hayvan vardı. Bu hayvanlardan \(123\) tanesi satıldı. Çiftlikte kaç hayvan kalmıştır?
Çözüm:
Bu bir çıkarma işlemidir. Eksilen \(345\), çıkan \(123\).
\(345\) \(-123\) \(----\) \(222\)Birler basamağı: \(5 - 3 = 2\)
Onlar basamağı: \(4 - 2 = 2\)
Yüzler basamağı: \(3 - 1 = 2\)
Sonuç: \(222\). Çiftlikte \(222\) hayvan kalmıştır. Bu işlemde onluk bozmaya gerek kalmadı çünkü her basamakta yukarıdaki sayı alttaki sayıdan büyüktü veya eşitti.
Soru 2: Ayşe'nin \(523\) TL parası vardı. \(147\) TL'sini harcadı. Ayşe'nin kaç TL parası kalmıştır?
Çözüm:
Bu da bir çıkarma işlemidir. Eksilen \(523\), çıkan \(147\).
\(5^{4}2^{11}3^{13}\) \(-147\) \(----\) \(376\)Birler basamağı: \(3\) 'ten \(7\) çıkmaz. Onlar basamağındaki komşu \(2\) 'den \(1\) onluk alırız. Komşu \(1\) onluk kalır. Birler basamağı \(3 + 10 = 13\) olur. Şimdi \(13 - 7 = 6\).
Onlar basamağı: Komşu \(1\) onluk verdiği için \(2\) değil, \(1\) onluk kalmıştı. \(1\) 'den \(4\) çıkmaz. Yüzler basamağındaki komşu \(5\) 'ten \(1\) yüzlük alırız. Komşu \(4\) yüzlük kalır. Onlar basamağı \(1 + 10 = 11\) olur. Şimdi \(11 - 4 = 7\).
Yüzler basamağı: Komşu \(1\) yüzlük verdiği için \(5\) değil, \(4\) yüzlük kalmıştı. \(4 - 1 = 3\).
Sonuç: \(376\). Ayşe'nin \(376\) TL parası kalmıştır. Bu işlemde iki kez onluk bozma (ve yüzlük bozma) gerekti.
\(487\) sayısından \(235\) sayısını çıkarırsak sonuç kaç olur?
A) \(252\)B) \(242\)
C) \(262\)
\(654\) sayısından \(328\) sayısını çıkarırsak sonuç kaç olur?
A) \(326\)B) \(336\)
C) \(316\)
Bir çiftlikte \(721\) koyun vardı. Bu koyunlardan \(180\) tanesi satıldı. Çiftlikte kaç koyun kaldı?
A) \(531\)B) \(541\)
C) \(641\)
\(932\) sayısından \(475\) sayısını çıkarırsak sonuç kaç olur?
A) \(467\)B) \(457\)
C) \(447\)
Bir otobüste \(84\) yolcu vardı. İlk durakta \(27\) yolcu indi, \(15\) yolcu bindi. Son durumda otobüste kaç yolcu vardır?
A) \(62\)B) \(72\)
C) \(57\)
\(78\) sayısından \(23\) sayısını çıkarırsak sonuç kaç olur?
A) \(45\)B) \(55\)
C) \(65\)
\(64\) sayısından \(37\) sayısını çıkarırsak sonuç kaç olur?
A) \(27\)B) \(33\)
C) \(37\)
\(305\) sayısından \(128\) sayısını çıkarırsak sonuç kaç olur?
A) \(177\)B) \(187\)
C) \(223\)
Bir otobüste \(48\) yolcu vardı. İlk durakta \(15\) yolcu indi. Otobüste kaç yolcu kaldı?
A) \(33\)B) \(35\)
C) \(43\)
Ayşe'nin \(52\) tane kalemi vardı. Kalemlerinden \(29\) tanesini arkadaşlarına dağıttı. Ayşe'nin kaç kalemi kaldı?
A) \(13\)B) \(23\)
C) \(33\)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/1730-3-sinif-onluk-bozma-gerektiren-veya-gerektirmeyen-cikarma-islemi-test-coz-xdc0