📌 Dikdörtgenlerde Çevre ve Kenar İlişkisi: Detaylı Anlatım
Merhaba sevgili \(5\). sınıf öğrencileri! Bugün matematiğin eğlenceli dünyasında, etrafımızdaki birçok nesnenin şekli olan dikdörtgenlerin çevresini ve kenarları arasındaki ilişkiyi öğreneceğiz. Bu konu, günlük hayatta ölçümler yaparken, bir bahçenin etrafını çevirirken veya bir odanın halısını hesaplarken bize çok yardımcı olacak!
💡 Dikdörtgen Nedir?
Dikdörtgen, dört kenarı ve dört köşesi olan özel bir dörtgendir. En önemli özellikleri şunlardır:
- Karşılıklı kenarları birbirine eşittir ve paraleldir. Yani, karşılıklı kenarların uzunlukları aynıdır.
- Tüm iç açıları dik açıdır, yani her biri \(90^\circ\) (doksan derece)dir.
Görsel olarak bir masa yüzeyi, bir kapı veya bir kitap kapağı dikdörtgene örnektir.
📐 Çevre Nedir?
Bir şeklin çevresi, o şeklin tüm kenar uzunluklarının toplamıdır. Yani, şeklin etrafını bir tur yürüdüğümüzde katettiğimiz toplam mesafedir. Çevre, genellikle \(Ç\) harfiyle gösterilir ve uzunluk birimleriyle (santimetre (\(cm\)), metre (\(m\)), kilometre (\(km\))) ifade edilir.
✅ Dikdörtgenin Çevresi Nasıl Hesaplanır?
Bir dikdörtgenin iki uzun kenarı ve iki kısa kenarı vardır. Bu kenarlara genellikle uzun kenar (\(a\)) ve kısa kenar (\(b\)) deriz. Çevreyi bulmak için tüm kenar uzunluklarını toplarız:
- \(Çevre = uzun \ kenar + kısa \ kenar + uzun \ kenar + kısa \ kenar\)
- \(Çevre = a + b + a + b\)
Bu formülü daha pratik hale getirebiliriz, çünkü iki uzun kenar ve iki kısa kenar vardır:
🚀 Dikdörtgenin Çevre Formülü:
\(Ç = 2 \times (uzun \ kenar + kısa \ kenar)\)
veya
\(Ç = 2 \times (a + b)\)
Bu formül bize, bir uzun kenar ile bir kısa kenarın toplamının \(2\) katının çevreyi verdiğini gösterir. Bu, çevre ile kenarlar arasındaki temel ilişkidir.
🔍 Çevre Uzunluğu Bilinirken Kenar Uzunluğunu Bulma
Bazen bir dikdörtgenin çevresi ve bir kenarının uzunluğu verilir, bizden diğer kenarının uzunluğunu bulmamız istenir. Bu durumda formülü tersten kullanırız:
- Önce çevreyi \(2\) 'ye böleriz. Bu bize bir uzun kenar ile bir kısa kenarın toplamını (\(a + b\)) verir.
- Ardından, bulduğumuz bu toplamdan bilinen kenar uzunluğunu çıkarırız. Geriye kalan sayı, bilinmeyen kenarın uzunluğu olacaktır.
Örnek: \(Ç = 2 \times (a + b)\) ise, \(a + b = Ç \div 2\) olur.
Eğer \(a\) biliniyorsa, \(b = (Ç \div 2) - a\) olarak bulunur.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek 1: Dikdörtgenin Çevresini Bulma
Soru: Bir dikdörtgenin uzun kenarı \(12\) cm, kısa kenarı ise \(7\) cm'dir. Bu dikdörtgenin çevresi kaç santimetredir?
Çözüm:
Verilenler:
Uzun kenar (\(a\)) \(=\) \(12\) cm
Kısa kenar (\(b\)) \(=\) \(7\) cm
Çevre formülünü kullanalım:
\(Ç = 2 \times (a + b)\)
\(Ç = 2 \times (12 + 7)\)
\(Ç = 2 \times (19)\)
\(Ç = 38\) cm
Cevap: Dikdörtgenin çevresi \(38\) cm'dir.
Örnek 2: Bilinmeyen Kenarı Bulma
Soru: Bir dikdörtgenin çevresi \(40\) metre ve uzun kenarı \(13\) metredir. Bu dikdörtgenin kısa kenarı kaç metredir?
Çözüm:
Verilenler:
Çevre (\(Ç\)) \(=\) \(40\) m
Uzun kenar (\(a\)) \(=\) \(13\) m
Önce çevrenin yarısını bulalım (bir uzun kenar ile bir kısa kenarın toplamı):
\(a + b = Ç \div 2\)
\(a + b = 40 \div 2\)
\(a + b = 20\) m
Şimdi bilinen uzun kenarı toplamdan çıkararak kısa kenarı bulalım:
\(13 + b = 20\)
\(b = 20 - 13\)
\(b = 7\) m
Cevap: Dikdörtgenin kısa kenarı \(7\) metredir.
Bir dikdörtgenin uzun kenarı \(12\) cm, kısa kenarı \(7\) cm'dir. Bu dikdörtgenin çevresi kaç santimetredir?
A) \(19\)B) \(38\)
C) \(42\)
D) \(84\)
Çevresi \(54\) cm olan bir dikdörtgenin uzun kenarı \(15\) cm'dir. Bu dikdörtgenin kısa kenarı kaç santimetredir?
A) \(12\)B) \(15\)
C) \(24\)
D) \(27\)
Bir bahçenin etrafına iki sıra tel çekilecektir. Bahçe dikdörtgen şeklinde olup uzun kenarı \(20\) metre, kısa kenarı \(10\) metredir. Bu iş için toplam kaç metre tel gereklidir?
A) \(30\)B) \(60\)
C) \(90\)
D) \(120\)
Çevresi \(40\) cm olan bir dikdörtgenin kenar uzunlukları birer doğal sayıdır. Bu dikdörtgenin kısa kenarı aşağıdakilerden hangisi olamaz?
A) \(8\)B) \(9\)
C) \(10\)
D) \(11\)
Bir dikdörtgenin uzun kenarı, kısa kenarının \(3\) katıdır. Bu dikdörtgenin çevresi \(64\) cm olduğuna göre, uzun kenarı kaç santimetredir?
A) \(8\)B) \(16\)
C) \(24\)
D) \(32\)
Bir dikdörtgenin uzun kenarı \(15\) cm, kısa kenarı ise \(8\) cm'dir. Bu dikdörtgenin çevresi kaç cm'dir?
A) \(23\)B) \(30\)
C) \(38\)
D) \(46\) [E] \(120\)
Çevresi \(60\) cm olan bir dikdörtgenin kısa kenarı \(12\) cm'dir. Bu dikdörtgenin uzun kenarı kaç cm'dir?
A) \(18\)B) \(24\)
C) \(36\)
D) \(48\) [E] \(72\)
Bir dikdörtgenin çevresi \(42\) cm'dir. Bu dikdörtgenin uzun ve kısa kenar uzunlukları birer doğal sayı olduğuna göre, kısa kenarı kaç farklı değer alabilir?
A) \(8\)B) \(9\)
C) \(10\)
D) \(11\) [E] \(12\)
Bir kare ve bir dikdörtgenin çevre uzunlukları birbirine eşittir. Karenin bir kenar uzunluğu \(10\) cm'dir. Dikdörtgenin kısa kenarı \(8\) cm olduğuna göre, uzun kenarı kaç cm'dir?
A) \(10\)B) \(12\)
C) \(15\)
D) \(16\) [E] \(20\)
Bir dikdörtgenin uzun kenarı, kısa kenarının \(3\) katıdır. Bu dikdörtgenin çevresi \(64\) cm olduğuna göre, kısa kenarı kaç cm'dir?
A) \(6\)B) \(8\)
C) \(12\)
D) \(16\) [E] \(24\)
Bir dikdörtgenin uzun kenarı \(15\) cm, kısa kenarı ise \(8\) cm'dir. Bu dikdörtgenin çevresi kaç cm'dir?
A) \(23\)B) \(30\)
C) \(46\)
D) \(120\)
Çevresi \(72\) cm olan bir dikdörtgenin kısa kenarı \(12\) cm'dir. Bu dikdörtgenin uzun kenarı kaç cm'dir?
A) \(24\)B) \(28\)
C) \(30\)
D) \(36\)
Bir bahçenin etrafına iki sıra tel çekilecektir. Bahçe dikdörtgen şeklinde olup uzun kenarı \(20\) metre, kısa kenarı ise \(15\) metredir. Bu iş için toplam kaç metre tele ihtiyaç vardır?
A) \(35\)B) \(70\)
C) \(105\)
D) \(140\)
Uzun kenarı kısa kenarının \(3\) katı olan bir dikdörtgenin çevresi \(64\) cm'dir. Bu dikdörtgenin kısa kenarı kaç cm'dir?
A) \(8\)B) \(16\)
C) \(24\)
D) \(32\)
Bir karenin çevresi \(40\) cm'dir. Bu kare ile aynı çevre uzunluğuna sahip bir dikdörtgenin kısa kenarı \(8\) cm ise, uzun kenarı kaç cm'dir?
A) \(10\)B) \(12\)
C) \(14\)
D) \(16\)
Bir dikdörtgenin uzun kenarı \(15\) cm ve kısa kenarı \(8\) cm'dir. Bu dikdörtgenin çevresi kaç santimetredir?
A) \(23\) cmB) \(30\) cm
C) \(46\) cm
D) \(60\) cm [E] \(120\) cm
Çevresi \(72\) cm olan bir dikdörtgenin uzun kenarı \(20\) cm'dir. Bu dikdörtgenin kısa kenarı kaç santimetredir?
A) \(16\) cmB) \(20\) cm
C) \(26\) cm
D) \(32\) cm [E] \(52\) cm
Halı saha futbol sahası dikdörtgen şeklindedir. Uzun kenarı \(40\) metre, kısa kenarı \(25\) metre olan bu sahanın etrafına bir sıra tel çekilecektir. Bunun için kaç metre tele ihtiyaç vardır?
A) \(65\) metreB) \(80\) metre
C) \(100\) metre
D) \(130\) metre [E] \(160\) metre
Çevresi \(60\) cm olan bir dikdörtgenin uzun kenarı ve kısa kenarının uzunlukları aşağıdakilerden hangisi olamaz? (Kenar uzunlukları birer tam sayıdır.)
A) Uzun kenar \(25\) cm, kısa kenar \(5\) cmB) Uzun kenar \(20\) cm, kısa kenar \(10\) cm
C) Uzun kenar \(18\) cm, kısa kenar \(12\) cm
D) Uzun kenar \(22\) cm, kısa kenar \(9\) cm [E] Uzun kenar \(15\) cm, kısa kenar \(15\) cm
Bir dikdörtgenin uzun kenarı, kısa kenarının \(3\) katıdır. Bu dikdörtgenin çevresi \(80\) cm olduğuna göre, uzun kenarı kaç santimetredir?
A) \(10\) cmB) \(20\) cm
C) \(30\) cm
D) \(40\) cm [E] \(50\) cm
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/1786-5-sinif-dikdortgenlerde-cevre-kenar-iliskisi-test-coz-stnk