📌 Eş Sesli (Sesteş) Kelimeler Konu Anlatımı
Sevgili \(3\). Sınıf öğrencileri, bu dersimizde Türkçe dersimizin önemli konularından biri olan eş sesli (sesteş) kelimeleri öğreneceğiz. Aynı şekilde yazılan ve aynı şekilde okunan ama anlamları birbirinden farklı olan kelimelere eş sesli kelimeler denir. Hazır mısınız? Öyleyse başlayalım! 🚀
💡 Eş Sesli Kelime Nedir?
Türkçede bazı kelimeler vardır ki, yazılışları ve okunuşları tamamen aynıdır. Ama cümle içinde kullanıldıklarında bambaşka anlamlara gelirler. İşte bu tür kelimelere eş sesli (sesteş) kelimeler adını veriyoruz. Sanki iki farklı kelime tek bir kıyafet giymiş gibi düşünebilirsiniz!
- ✅ Yazılışları aynıdır.
- ✅ Okunuşları aynıdır.
- ✅ Anlamları birbirinden farklıdır.
Unutmayın, bir kelimenin eş sesli olup olmadığını anlamak için o kelimenin cümle içinde hangi anlamda kullanıldığına dikkat etmeliyiz. Mesela, "Yüz" kelimesinin hem "insan yüzü" hem de "yüzmek eylemi" gibi farklı anlamları vardır. Cümledeki kullanımına bakarak hangi anlamda olduğunu anlayabiliriz.
📝 Sıkça Kullanılan Eş Sesli Kelimeler ve Örnek Cümleler
Şimdi gelin, sıkça karşılaştığımız eş sesli kelimelere ve onların farklı anlamlarına örnek cümlelerle birlikte bakalım:
| Eş Sesli Kelime | \(1\). Anlamı | \(2\). Anlamı | Örnek Cümle (\(1\). Anlam) | Örnek Cümle (\(2\). Anlam) |
|---|---|---|---|---|
| Yüz | İnsan veya hayvanın başının ön kısmı | Su içinde ilerlemek (fiil) veya \(100\) sayısı | Bugün yüzünü yıkadın mı? | Denizde balıklar gibi yüzmeyi çok seviyorum. / Annem bana yüz lira verdi. |
| At | Bir hayvan türü | Fırlatmak (fiil) | Çiftlikte güzel bir at gördüm. | Çöpü çöp kutusuna at lütfen. |
| Gül | Bir çiçek türü | Sevinmek, neşelenmek (fiil) | Bahçemizdeki kırmızı gül ne kadar güzel kokuyor! | Arkadaşımın fıkrasına çok güldüm. |
| El | İnsan vücudunun bir bölümü | Yabancı, başkası | Minik kuş elime kondu. | El âlem ne der diye düşünme. |
| Ocak | Ateş yakılan yer, ay adı | Yemek pişirme aracı | Doğalgaz ocağını yakıp yemek pişirdi. / Ocak ayında kar yağdı. | Annem ocakta çorba pişiriyor. |
💡 Önemli Not: Eş sesli kelimeleri karıştırmamak için cümleyi çok dikkatli okumalı ve kelimenin o cümlede hangi anlamda kullanıldığını anlamaya çalışmalısın. Konuşurken vurgu bile anlamı değiştirebilir!
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru \(1\):
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "kaz" kelimesi farklı bir anlamda kullanılmıştır?
- Tarlayı kazmak için kürek getirdim.
- Bahçede otları kazdık.
- Gölde birkaç tane kaz yüzüyordu.
- Kuyuyu derin kazdılar.
Çözüm \(1\):
Bu soruda "kaz" kelimesinin iki farklı anlamı üzerinde durulmuştur. "Kazmak" bir eylemi, toprağı eşelemeyi ifade ederken, "kaz" aynı zamanda bir hayvanın adıdır.
- \(1\). cümlede "kazmak" fiilidir.
- \(2\). cümlede "kazmak" fiilidir.
- \(3\). cümlede "kaz" bir hayvanın adıdır.
- \(4\). cümlede "kazmak" fiilidir.
Bu yüzden, \(3\). cümlede "kaz" kelimesi diğerlerinden farklı bir anlamda kullanılmıştır.
Doğru Cevap: \(3\).
Soru \(2\):
"Dedem bahçedeki kuru otları kırdı." cümlesinde "kır" kelimesi hangi anlamda kullanılmıştır?
- Bir şeyi parçalara ayırmak, bükmek.
- Yeşilliklerle kaplı geniş arazi.
- Beyazlaşmış saç.
Çözüm \(2\):
Bu cümlede "kır" kelimesinin anlamını bulmak için cümlenin tamamına bakmalıyız. "Kuru otları kırmak" ifadesi, otları parçalamak, koparmak anlamına gelir.
- \(1\). seçenek: "Bir şeyi parçalara ayırmak, bükmek" anlamı, "kuru otları kırmak" ifadesiyle uyuşmaktadır.
- \(2\). seçenek: "Yeşilliklerle kaplı geniş arazi" anlamı, bu cümledeki "kır" kelimesiyle ilgili değildir.
- \(3\). seçenek: "Beyazlaşmış saç" anlamı, bu cümledeki "kır" kelimesiyle ilgili değildir. (Örnek: "Dedemin saçları artık kır oldu.")
Bu nedenle, cümlede "kır" kelimesi bir şeyi parçalara ayırmak anlamında kullanılmıştır.
Doğru Cevap: \(1\).
Harikasınız! Eş sesli kelimeleri artık daha iyi anladığınıza eminim. Bol bol tekrar yapmayı unutmayın! 🚀
" \(Yüz\) " kelimesi aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı bir anlamda kullanılmıştır?
A) Yüzüme bakarak gülümsedi.B) Havuzda uzun süre yüzdü.
C) Her sabah yüzünü yıkar.
" \(El\) " kelimesi aşağıdaki cümlelerin hangisinde diğerlerinden farklı bir anlamda kullanılmıştır?
A) Annem, elleriyle bana yemek hazırladı.B) El âlem ne der diye düşünmemelisin.
C) Küçük kardeşim elini uzattı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde " \(gül\) " kelimesi diğerlerinden farklı bir anlamda kullanılmıştır?
A) Bahçedeki güller çok güzel kokuyordu.B) Komik fıkraya herkes çok güldü.
C) Annem, gül desenli bir örtü aldı.
"Denizde yüzmek çok eğlencelidir." cümlesindeki "yüzmek" kelimesinin eş seslisi aşağıdakilerden hangisinde sayı anlamında kullanılmıştır?
A) Dedemin yüzü her zaman gülerdi.B) Annem kuzunun derisini yüzdü.
C) Sınıfımızda \(100\) öğrenci var.
"Çocuk topu arkadaşına hızlıca at." cümlesindeki "at" kelimesinin eş seslisi aşağıdakilerden hangisinde bir hayvan adı olarak kullanılmıştır?
A) Babam her yaz bize at binmeyi öğretir.B) Yeni aldığım topu hemen kullanmak istedim.
C) Okulda arkadaşımla oyun oynadık.
"Annem güzel yemekler yapmak için elinden geleni yapar." cümlesindeki "el" kelimesinin eş seslisi hangi cümlede "yabancı, başkası" anlamında kullanılmıştır?
A) Misafirlerimizi kapıda güler yüzle karşıladık.B) El alemin ne dediği beni ilgilendirmez.
C) Elbisesinin rengi çok güzeldi.
"Denizde bir saatten fazla yüzdü." cümlesindeki "yüzdü" kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bir sayı olan " \(100\) "B) Suda ilerlemek
C) İnsan veya hayvanın suratı
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "dolu" kelimesi farklı bir anlamda kullanılmıştır?
A) Bardak su ile doluydu.B) Tarlaya yağan dolu, ekinlere zarar verdi.
C) Sepetin içindeki elmalar çok doluydu.
"Komşumuzun bahçesinden bize bir sepet elma geldi." cümlesindeki "geldi" kelimesinin eş seslisi olan bir kelime aşağıdaki cümlelerin hangisinde kullanılmıştır?
A) O, \(100\) metre koşusunu birinci bitirdi.B) El arabasıyla eşyaları taşıdık.
C) Pazardan taze sebzeler aldık.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "yüz" kelimesi farklı bir anlamda kullanılmıştır?
A) Babam her sabah havuzda yüzmeyi çok sever.B) Bugün doğum günüme tam yüz kişi geldi.
C) Ayşe'nin yüzü gülünce hepimiz mutlu olduk.
"Masadaki boş bardağı suyla doldurur musun?" cümlesindeki "doldurur" kelimesi ile eş sesli bir kelime olan "dolu"nun farklı bir anlamda kullanıldığı cümle hangisidir?
A) Dün akşam çok şiddetli dolu yağdı.B) Pazara gitmeden sepeti meyvelerle doluymuş.
C) Su şişesinin ağzına kadar dolu olduğunu gördüm.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "at" kelimesi bir hayvan adı olarak kullanılmıştır?
A) Ayşe topu arkadaşına doğru attı.B) Çiftlikte yaşayan bir tane beyaz at vardı.
C) Çöpleri çöp kutusuna atmayı unutma.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/1795-3-sinif-es-sesli-kelimeler-test-coz-1lom