📌 5. Sınıf Matematik Sınav Notları: Kesirler ve Ondalık Gösterimler
💡 Kesirler Dünyasına Yolculuk
Merhaba sevgili \(5\). sınıf öğrencileri! Matematik sınavına hazırlanırken en çok karşılaştığımız konulardan ikisi Kesirler ve Ondalık Gösterimler. Bu notlar, sınavda başarılı olmanız için size rehberlik edecek. Hazırsanız, başlayalım!
✅ Kesir Nedir?
Bir bütünün eş parçalarından birini veya birkaçını gösteren ifadelere kesir denir. Bir kesir; pay, payda ve kesir çizgisinden oluşur.
- Pay (\(a\)): Kesir çizgisinin üstündeki sayı olup, bütünden alınan veya taranan eş parça sayısını gösterir.
- Payda (\(b\)): Kesir çizgisinin altındaki sayı olup, bir bütünün kaç eş parçaya ayrıldığını gösterir. Payda asla \(0\) olamaz (\(b eq 0\)).
- Kesir Çizgisi: Pay ile paydayı ayıran çizgidir. Bölme işlemini de ifade eder.
🚀 Kesir Çeşitleri
- Basit Kesir: Payı paydasından küçük olan kesirlerdir. Değeri \(0\) ile \(1\) arasındadır. Örnekler: \(\frac{1}{2}\), \(\frac{3}{5}\), \(\frac{7}{10}\).
- Bileşik Kesir: Payı paydasına eşit veya payı paydasından büyük olan kesirlerdir. Değeri \(1\) veya \(1\) 'den büyüktür. Örnekler: \(\frac{5}{5}\) (\(=1\)), \(\frac{7}{3}\), \(\frac{12}{5}\).
- Tam Sayılı Kesir: Bir tam sayı ve bir basit kesirden oluşan kesirlerdir. Örnekler: \(1\frac{1}{2}\) (Bir buçuk), \(2\frac{3}{4}\) (İki tam dörtte üç).
💡 Bileşik Kesri Tam Sayılı Kesre Çevirme
Bileşik kesri tam sayılı kesre çevirmek için payı paydaya böleriz.
- Bölüm: Tam kısım olur.
- Kalan: Yeni pay olur.
- Bölen: Payda aynı kalır.
💡 Tam Sayılı Kesri Bileşik Kesre Çevirme
Tam sayılı kesri bileşik kesre çevirmek için tam kısım ile paydayı çarpar, üzerine payı ekleyip yeni pay yaparız. Payda değişmez. Örnek: \(2\frac{1}{3}\) kesrini bileşik kesre çevirelim. \((2 \times 3) + 1 = 6 + 1 = 7\). Payda \(3\) kalır. O halde, \(2\frac{1}{3} = \frac{7}{3}\).
✅ Kesirlerde Sıralama
Kesirleri sıralarken dikkat etmemiz gerekenler:
- Paydaları Eşitse: Payı büyük olan kesir daha büyüktür. Örnek: \(\frac{5}{8} > \frac{3}{8}\).
- Payları Eşitse: Paydası küçük olan kesir daha büyüktür. Örnek: \(\frac{3}{4} > \frac{3}{7}\).
- Ne Pay Ne Payda Eşitse: Kesirleri genişleterek veya sadeleştirerek paydalarını veya paylarını eşitleyip sıralama yaparız.
💡 Ondalık Gösterimler
Paydası \(10\), \(100\), \(1000\) gibi \(10\) 'un kuvveti olan kesirleri virgül kullanarak yazmaya ondalık gösterim denir.
- Ondalık gösterimler, tam kısım ve ondalık kısımdan oluşur.
- Virgülün solundaki kısım tam kısım, sağındaki kısım ondalık kısımdır.
- Ondalık kısımda, virgülden sonraki ilk basamak onda birler basamağı, ikincisi yüzde birler basamağı, üçüncüsü binde birler basamağıdır.
✅ Kesirleri Ondalık Gösterime Çevirme
Bir kesri ondalık gösterime çevirmek için paydasını \(10\), \(100\) veya \(1000\) yapmaya çalışırız.
- Örnek: \(\frac{1}{2}\) kesrini ondalık gösterime çevirelim. Paydasını \(10\) yapmak için kesri \(5\) ile genişletiriz: \(\frac{1 \times 5}{2 \times 5} = \frac{5}{10} = 0.5\).
- Örnek: \(\frac{3}{4}\) kesrini ondalık gösterime çevirelim. Paydasını \(100\) yapmak için kesri \(25\) ile genişletiriz: \(\frac{3 \times 25}{4 \times 25} = \frac{75}{100} = 0.75\).
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki kesirleri küçükten büyüğe doğru sıralayınız: \(\frac{3}{5}\), \(\frac{7}{10}\), \(\frac{1}{2}\)
Çözüm 1:
Kesirleri sıralayabilmek için paydalarını eşitlememiz gerekir. Paydalar \(5\), \(10\), \(2\) olduğu için ortak katları olan \(10\) 'da eşitleyebiliriz.Şimdi kesirlerimiz \(\frac{6}{10}\), \(\frac{7}{10}\), \(\frac{5}{10}\) oldu. Paydaları eşit olduğunda payı küçük olan daha küçüktür. Sıralama: \(\frac{5}{10} < \frac{6}{10} < \frac{7}{10}\). Yani, \(\frac{1}{2} < \frac{3}{5} < \frac{7}{10}\).
- \(\frac{3}{5}\) kesrini \(2\) ile genişletelim: \(\frac{3 \times 2}{5 \times 2} = \frac{6}{10}\).
- \(\frac{7}{10}\) kesri zaten paydası \(10\).
- \(\frac{1}{2}\) kesrini \(5\) ile genişletelim: \(\frac{1 \times 5}{2 \times 5} = \frac{5}{10}\).
Soru 2:
\(2\frac{3}{4}\) tam sayılı kesrini ondalık gösterime çeviriniz.
Çözüm 2:
Bu tür sorularda önce tam sayılı kesri bileşik kesre çevirmek veya doğrudan ondalık kısma odaklanmak mümkündür. Yöntem 1: Önce bileşik kesre çevirelim. \(2\frac{3}{4} = \frac{(2 \times 4) + 3}{4} = \frac{8 + 3}{4} = \frac{11}{4}\). Şimdi paydasını \(100\) yapalım (çünkü \(4\) ile \(25\) çarpımı \(100\) eder). \(\frac{11 \times 25}{4 \times 25} = \frac{275}{100}\). Bu da \(2.75\) ondalık gösterimine eşittir.
Yöntem 2: Tam kısmı ayrı, kesir kısmını ayrı ele alalım. Tam kısım \(2\) olduğu için ondalık gösterim \(2,...\) şeklinde başlayacak. Kesir kısmı \(\frac{3}{4}\). Paydasını \(100\) yapmak için \(25\) ile genişletelim: \(\frac{3 \times 25}{4 \times 25} = \frac{75}{100}\). \(\frac{75}{100}\) ondalık gösterimi \(0.75\) 'tir. Tam kısmı ekleyelim: \(2 + 0.75 = 2.75\). Cevap: \(2.75\).
Aşağıdaki şekil \(8\) eş parçaya ayrılmış bir bütünün modelidir. Bu bütünün boyalı kısmını gösteren kesir aşağıdakilerden hangisidir? (Şekilde \(8\) eş parçadan \(5\) 'i boyalıdır.)
A) \(\frac{3}{8}\)B) \(\frac{5}{8}\)
C) \(\frac{5}{3}\)
D) \(\frac{8}{5}\)
Bir manav, tezgahındaki \(40\) kg elmanın \(\frac{3}{8}\) 'ini sattı. Manavın sattığı elma miktarı kaç kg'dır?
A) \(12\)B) \(15\)
C) \(18\)
D) \(20\)
Aşağıdaki ondalık gösterimlerden hangisinde onda birler basamağındaki rakam \(7\) 'dir?
A) \(12,73\)B) \(7,13\)
C) \(1,27\)
D) \(0,07\)
Aşağıdaki ondalık gösterimlerden hangisi \(5,6\) 'dan küçüktür?
A) \(5,601\)B) \(5,7\)
C) \(5,59\)
D) \(6,0\)
Aşağıdaki kesirleri küçükten büyüğe doğru sıralayınız: \(\frac{1}{2}\), \(\frac{3}{4}\), \(\frac{2}{3}\).
A) \(\frac{1}{2} < \frac{2}{3} < \frac{3}{4}\)B) \(\frac{3}{4} < \frac{2}{3} < \frac{1}{2}\)
C) \(\frac{1}{2} < \frac{3}{4} < \frac{2}{3}\)
D) \(\frac{2}{3} < \frac{1}{2} < \frac{3}{4}\)
Bir manav, elindeki \(75\) kg elmanın \(\frac{2}{5}\) 'ini sattı. Manavın elinde kaç kg elma kalmıştır?
A) \(30\) kgB) \(40\) kg
C) \(45\) kg
D) \(50\) kg
" \(12,458\) " ondalık gösterimindeki onda birler basamağında hangi rakam bulunmaktadır?
A) \(1\)B) \(2\)
C) \(4\)
D) \(5\)
Aşağıdaki ondalık gösterimlerden hangisi en küçüktür?
A) \(0,7\)B) \(0,07\)
C) \(0,707\)
D) \(0,077\)
Aşağıdaki sayı doğrusunda \(0\) ile \(1\) arası \(5\) eşit parçaya ayrılmıştır. Buna göre \(A\) noktası hangi kesre karşılık gelmektedir? (Sayı doğrusu görseli: \(0\) -----|-----|-----A-----|-----|----- \(1\) )
A) \(\frac{2}{5}\)B) \(\frac{3}{5}\)
C) \(\frac{4}{5}\)
D) \(\frac{1}{5}\)
Bir fırıncı, sabah ekmeklerinin \(\frac{3}{8}\) 'ini satmıştır. Öğleden sonra ise ekmeklerinin \(\frac{1}{4}\) 'ünü daha satmıştır. Fırıncı ekmeklerinin toplamda kaçta kaçını satmıştır?
A) \(\frac{4}{8}\)B) \(\frac{5}{8}\)
C) \(\frac{4}{12}\)
D) \(\frac{3}{4}\)
"Üç tam yüzde yirmi beş" şeklinde okunan ondalık gösterim aşağıdakilerden hangisidir?
A) \(3,250\)B) \(3,025\)
C) \(3,25\)
D) \(32,5\)
Aşağıdaki ondalık gösterimlerin küçükten büyüğe doğru sıralanışı hangi seçenekte doğru verilmiştir? \(0,4\); \(0,45\); \(0,04\); \(0,405\)
A) \(0,04 < 0,4 < 0,405 < 0,45\)B) \(0,4 < 0,04 < 0,45 < 0,405\)
C) \(0,04 < 0,405 < 0,4 < 0,45\)
D) \(0,45 < 0,405 < 0,4 < 0,04\)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/1832-5-sinif-kesirler-ve-ondalik-test-coz-3kn3