✨ Konuları Gir, Yapay Zeka Saniyeler İçinde Sınavını Üretsin!

8. Sınıf (Lgs) Dil ve anlatım, Fiilimsiler, Cümlenin öğeleri, Anlatım bozuklukları ve Fiilde çatı Test Çöz

SORU 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "küplere binmek" deyimi anlamına uygun kullanılmıştır?

A) Yaptığı hatadan dolayı herkes ona kızınca küplere bindi.
B) Sevdiği takım şampiyon olunca sevinçten küplere bindi.
C) Aniden karşısına çıkan köpeği görünce korkudan küplere bindi.
D) Sınavdan düşük not alınca üzüntüden küplere bindi.

Açıklama:

"Küplere binmek" deyimi, "çok sinirlenmek, aşırı öfkelenmek" anlamına gelir. A şıkkında, bir hatadan dolayı herkesin kızması üzerine kişinin sinirlenmesi durumu anlatılmaktadır ki bu, deyimin anlamına tamamen uymaktadır. Diğer şıklarda ise sevinç, korku ve üzüntü gibi farklı duygularla birlikte kullanılarak yanlış anlama yol açılmıştır.

Bu Sınavı paylaş: WhatsApp Facebook X (Twitter)

Soru Listesi 0/24

Cevaplanmış

Boş

🔄 Sınavı Sıfırla

📌 LGS Türkçe Genel Tekrar Notları: Dil Bilgisi Konuları

Sevgili \(8\). Sınıf öğrencileri, LGS Türkçe sınavında dil bilgisi konuları büyük önem taşımaktadır. Bu notlar, en kritik konuları hızlıca tekrar etmeniz ve eksiklerinizi gidermeniz için özel olarak hazırlandı. Başarılar dileriz! 🚀

💡 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek oluşturulan, ancak fiil özelliklerini kaybedip isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen sözcüklere fiilimsi denir. Fiilimsiler, fiil çekim eklerini (\(kip\) ve \(şahıs\) ekleri) almazlar. Olumsuzluk eki ("-ma", "-me") alabilirler.

İsim-Fiil (Mastar): Fiil kök veya gövdelerine "-ma", "-ış", "-mak" ekleri getirilerek yapılır.
- Örnek: Okuma, gülüş, gitmek.
- Dikkat: Bazı isim-fiiller kalıcı isim olabilir. (Örnek: dondurma, çakmak, dolma)
Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiil kök veya gövdelerine "-an", "-ası", "-mez", "-ar", "-dik", "-ecek", "-miş" (Anası mezar dikecekmiş) ekleri getirilerek yapılır.
- Örnek: koşan çocuk, gelecek gün.
- Adlaşmış Sıfat-Fiil: Sıfat-fiilin nitelediği isim düştüğünde, sıfat-fiil ismin yerine geçer. (Örnek: Gelenler otursun.)
Zarf-Fiil (Bağ-Fiil / Ulaç): Fiil kök veya gövdelerine "-ken", "-alı", "-madan", "-ince", "-ip", "-arak", "-dıkça", "-e...-e", "-r...-mez", "-cesine", "-maksızın", "-a...-a" gibi ekler getirilerek yapılır.
- Örnek: Gülerken düştü, koşarak geldi.
- Zarf-fiiller cümleye durum veya zaman anlamı katar.

💡 Cümlenin Öğeleri

Cümledeki yargıyı oluşturan ve anlamı tamamlayan sözcük veya sözcük gruplarına cümlenin öğeleri denir. Temel öğeler yüklem ve öznedir. Yardımcı öğeler ise nesne (belirtili/belirtisiz), dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı) ve zarf tümlecidir.

Yüklem: Cümledeki işi, oluşu, durumu bildiren temel öğedir. Bir cümlede mutlaka \(1\) yüklem bulunur.
Özne: Yüklemin bildirdiği işi yapan veya durumda bulunan öğedir. ("Kim?", "Ne?" sorularıyla bulunur.)
- Gerçek Özne: İşin kim tarafından yapıldığı bellidir.
- Gizli Özne: Cümlede açıkça yazmaz ama şahıs ekinden anlaşılır.
- Sözde Özne: Edilgen çatılı fiillerde, işi yapan değil, işten etkilenen öğedir.
Nesne: Yüklemde belirtilen işten etkilenen öğedir.
- Belirtili Nesne: "Kimi?", "Neyi?" sorularıyla bulunur ve yükleme "-i" haliyle bağlanır.
- Belirtisiz Nesne: "Ne?" sorusuyla bulunur ve yükleme yalın halde bağlanır.
Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı): Yüklemi yönelme ("-e"), bulunma ("-de") veya ayrılma ("-den") anlamlarıyla tamamlar. ("Kime?", "Neye?", "Nereye?", "Kimde?", "Neyde?", "Nerede?", "Kimden?", "Neyden?", "Nerden?" sorularıyla bulunur.)
Zarf Tümleci: Yüklemi zaman, durum, miktar, yer-yön, sebep gibi açılardan tamamlar. ("Ne zaman?", "Nasıl?", "Ne kadar?", "Nereye?" (yalın halde), "Niçin?" sorularıyla bulunur.)

💡 Anlatım Bozuklukları

Bir cümlede anlamın açık, anlaşılır ve doğru olmasını engelleyen durumlar anlatım bozukluğu olarak adlandırılır. İki ana başlıkta incelenir: Anlamsal (anlama dayalı) ve yapısal (dil bilgisine dayalı) anlatım bozuklukları.

Anlamsal Bozukluklar:
- Gereksiz sözcük kullanımı
- Anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması
- Sözcüğün yanlış anlamda kullanılması
- Sözcüğün yanlış yerde kullanılması
- Deyim ve atasözü yanlışları
- Anlam belirsizliği
- Mantık ve sıralama yanlışlığı
Yapısal Bozukluklar:
- Özne-yüklem uyumsuzluğu
- Ek fiil eksikliği
- Çatı uyumsuzluğu
- Tamlama yanlışları
- Öğe eksikliği (nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci, yüklem eksikliği)
- Noktalama eksikliği

💡 Fiilde Çatı

Fiilin özne ve nesne ile ilişkisini gösteren özelliğe fiilde çatı denir. Çatı özelliği sadece fiil cümlelerinde aranır.

Özne-Yüklem İlişkisine Göre Çatılar:

Etken Çatı: Yüklemdeki işi yapan gerçek bir özne vardır. (Örnek: Çocuk topu attı.)
Edilgen Çatı: Yüklemdeki işi yapan belli değildir, işten etkilenen sözde özne bulunur. Fiil "-l" veya "-n" ekini alır. (Örnek: Top atıldı.)
Dönüşlü Çatı: Yüklemdeki işi yapan özne, yaptığı işten kendisi etkilenir. Fiil "-l" veya "-n" ekini alır. (Örnek: Çocuk yıkandı.)
İşteş Çatı: Yüklemdeki iş birden fazla özne tarafından karşılıklı veya birlikte yapılır. Fiil "-iş" ekini alır. (Örnek: Gülüştüler, selamlaştılar.)

Nesne-Yüklem İlişkisine Göre Çatılar:

Geçişli Çatı: Nesne alabilen fiillerdir. Başına "onu" sözcüğü getirilebilir. (Örnek: oku-, yaz-)
Geçişsiz Çatı: Nesne alamayan fiillerdir. Başına "onu" sözcüğü getirilemez. (Örnek: otur-, uyu-)
Ettirgen Çatı: Geçişli bir fiilin "-r", "-t", "-dir" ekleriyle geçişlilik derecesinin artırılmasıdır. İş başkasına yaptırılır. (Örnek: yaz-dır-, oku-t-)
Oldurgan Çatı: Geçişsiz bir fiilin "-r", "-t", "-dir" ekleriyle geçişli hale getirilmesidir. (Örnek: uyu-t-, gül-dür-)

✍️ Çözümlü Örnek Sorular

Soru \(1\):

"Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil bir arada kullanılmıştır?"
A) Kitap okumayı sevenler, geleceğe umutla bakanlardır.
B) Gülerek gelen çocuk, kapıyı açıp içeri girdi.
C) Konuşarak anlaşma, insanların en temel ihtiyacıdır.
D) Koşarken düşen çocuk ağlamaya başladı.

Çözüm:

A) okuma (isim-fiil), sevenler (adlaşmış sıfat-fiil), bakanlardır (adlaşmış sıfat-fiil). (Zarf-fiil yok)
B) Gülerek (zarf-fiil), gelen (sıfat-fiil), açıp (zarf-fiil). (İsim-fiil yok)
C) Konuşarak (zarf-fiil), anlaşma (isim-fiil). (Sıfat-fiil yok)
D) Koşarken (zarf-fiil), düşen (sıfat-fiil), ağlamaya (isim-fiil). (Üçü de mevcut)

Doğru Cevap: D ✅

Soru \(2\):

"Aşağıdaki cümlelerden hangisi sadece temel öğelerden (özne ve yüklem) oluşmuştur?"
A) Öğrenciler sınav sonuçlarını merakla bekliyordu.
B) Güneş, batıdan yavaşça batıyordu.
C) Bu sorunun cevabı oldukça basitti.
D) Çocuklar bahçede neşeyle oynuyorlardı.

Çözüm:

A) bekliyordu (yüklem), Öğrenciler (özne), sınav sonuçlarını (belirtili nesne), merakla (zarf tümleci). (Yardımcı öğeler var)
B) batıyordu (yüklem), Güneş (özne), batıdan (dolaylı tümleç), yavaşça (zarf tümleci). (Yardımcı öğeler var)
C) oldukça basitti (yüklem - ek fiille çekimlenmiş sıfat tamlaması), Bu sorunun cevabı (özne). (Sadece özne ve yüklemden oluşuyor)
D) oynuyorlardı (yüklem), Çocuklar (özne), bahçede (dolaylı tümleç), neşeyle (zarf tümleci). (Yardımcı öğeler var)

Doğru Cevap: C ✅

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "küplere binmek" deyimi anlamına uygun kullanılmıştır?

Aşağıdaki cümlelerden hangisi neden-sonuç ilişkisi bildirmektedir?

A) Sağlıklı kalmak için düzenli spor yapıyor.
B) Yağmur yağdığından yollar ıslanmıştı.
C) Kitabı bitirince hemen sana vereceğim.
D) Ders çalışmak üzere kütüphaneye gitti.

"Bir yazarın üslubu, onun parmak izi gibidir. Her yazarın kendine özgü bir dili, kelime seçimi, cümle kuruluşu vardır. Tıpkı parmak izlerinin her insanda farklı olması gibi, yazarların üslupları da birbirinden ayrılır. Bu durum, okuyucuya farklı tatlar sunar ve edebiyatı zenginleştirir." Bu parçada düşünceyi geliştirme yollarından hangisi ağır basmaktadır?

A) Tanımlama
B) Karşılaştırma
C) Benzetme
D) Sayısal verilerden yararlanma

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı türde bir fiilimsi kullanılmıştır?

A) Gülen yüzüyle herkesi selamladı.
B) Çözülen sorunlar herkesi mutlu etti.
C) Gelecek günler için umutluyuz.
D) Toplantıya geç kalmak istemiyordu.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

A) Onunla ilk kez tanıştığımızda çok heyecanlıydım.
B) Karşılıklı paslaşarak maçı kazandılar.
C) Bu konuyu bir daha asla unutma.
D) Dışarıdaki soğuk havaya rağmen ısınmaya çalışıyordu.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil (mastar) kullanılmıştır?

A) Koşan adımlar, onu hayata bağlıyordu.
B) Eve gelir gelmez uyudu.
C) Ders çalışmak, başarının anahtarıdır.
D) Yaramaz çocuk, annesini çok üzüyordu.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi (eylemsi) bulunmamaktadır?

A) Okula giderken arkadaşıyla karşılaştı.
B) Gülen yüzüyle herkesi neşelendiriyordu.
C) Eve erken geldi ve hemen yattı.
D) Toplantıya katılmak için yola çıktı.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi, kalıcı ad (kalıcı isim) görevinde kullanılmıştır?

A) Kitap okumayı çok severim.
B) Dondurma yemek, yazın en güzel aktivitesidir.
C) Koşarak yanıma geldi.
D) Gelecek hafta seni ziyaret edeceğim.

"Yaşayan her canlı, büyüdükçe değişir ve gelişir. İnsanlar da öğrenerek ve deneyimleyerek hayatı anlamlandırmaya çalışır. Bildiğimiz kadarıyla bu süreç, doğumdan ölüme kadar devam eder." Yukarıdaki metinde kaç farklı türde fiilimsi kullanılmıştır?

A) \(1\)
B) \(2\)
C) \(3\)
D) \(4\)

10)

"Bu zorlu yolculukta dinlenmek, hepimiz için iyi olacaktır." Yukarıdaki cümlede altı çizili kelimenin türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) İsim-fiil
B) Sıfat-fiil
C) Zarf-fiil
D) Çekimli fiil

11)

"Dün akşam eve geç gelen babam, yorgun argın koltuğa uzandı." cümlesinin öznesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Dün akşam
B) eve geç gelen
C) Dün akşam eve geç gelen babam
D) babam

12)

"Öğrenciler, sınav sonuçlarını büyük bir merakla bekliyordu." cümlesinde belirtili nesne aşağıdakilerden hangisidir?

A) Öğrenciler
B) sınav sonuçlarını
C) büyük bir merakla
D) bekliyordu

13)

"Dedem her yaz tatilinde köydeki evimize giderdi." cümlesinde yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) aşağıdakilerden hangisidir?

A) Dedem
B) her yaz tatilinde
C) köydeki evimize
D) giderdi

14)

"Küçük çocuk, bahçedeki kediyi sessizce izliyordu." cümlesinin ögeleri doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Özne - Zarf Tümleci - Belirtili Nesne - Yüklem
B) Özne - Belirtili Nesne - Zarf Tümleci - Yüklem
C) Zarf Tümleci - Özne - Belirtili Nesne - Yüklem
D) Özne - Yüklem - Belirtili Nesne - Zarf Tümleci

15)

"Yazar, son romanını büyük bir titizlikle hazırladı." cümlesinde zarf tümleci aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yazar
B) son romanını
C) büyük bir titizlikle
D) hazırladı

16)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

A) Onunla ilk kez tanıştığımızda çok heyecanlıydım.
B) Karşılıklı olarak birbirlerine yardım ettiler.
C) Sınav sonuçları açıklandığında büyük bir sevinç yaşandı.
D) Hava soğuk olduğu için dışarı çıkmaktan vazgeçtik.

17)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözcüğün yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

A) Köydeki evleri yazın çok nemli olduğu için kullanılamaz hâle gelmişti.
B) Öğrencilerin derste gürültü etmesi, öğretmeni ikaz etti.
C) Bu konuyu sana etraflıca anlatmıştım, neden anlamadın?
D) Okulun bahçesi, çocukların oyun oynaması için yeterince büyüktü.

18)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

A) Şüphesiz bu konuda bize yardım edebilir.
B) Tam \(3\) yıla yakın bir süredir bu projede çalışıyorum.
C) O günkü toplantıya hemen hemen hiç kimse katılmadı.
D) Hiç kuşkusuz, bu zorlukları hep birlikte aşacağız.

19)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mantık ve sıralama hatasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

A) Bırakın yumurta kırmayı, yemek bile yapamaz.
B) Bu hastalığın ölüm riski, diğer hastalıklara göre daha azdır.
C) Yeni çıkan yönetmelikler, herkesi yakından ilgilendiriyor.
D) Yarınki toplantıya katılımın yüksek olması bekleniyor.

20)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, özne-yüklem ilişkisine göre "edilgen" çatılıdır?

A) Çocuklar parkta neşeyle koşuşuyordu.
B) Sınav sonuçları dün akşam açıklandı.
C) Annem yemekleri özenle hazırladı.
D) O, her sabah erkenden giyinir.

21)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, nesne-yüklem ilişkisine göre diğerlerinden farklıdır?

A) Çocuklar bahçede top oynuyordu.
B) Misafirler uzun süre bekledi.
C) Öğretmen konuyu detaylıca anlattı.
D) Arkadaşım aldığı kitabı okudu.

22)

"Tören için herkes en güzel kıyafetlerini giyindi." cümlesindeki fiilin çatı özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Etken ve geçişli
B) Edilgen ve geçişsiz
C) Dönüşlü ve geçişli
D) Dönüşlü ve geçişsiz

23)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, "oldurgan" çatılıdır?

A) Annem, bebeğini her akşam uyuttu.
B) Babam yeni aldığı arabayı yıkattı.
C) Öğretmen, ödevleri öğrencilere yazdırdı.
D) Kardeşim, küçük kediyi çok sevdi.

24)

Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi çatı özelliği bakımından diğerlerinden farklıdır?

A) Toplantıda önemli kararlar alındı.
B) Köydeki bütün evler boyandı.
C) Yeni açılan okulda dersler başladı.
D) Duvarlara asılan afişler indirildi.

Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun

https://yazili.eokultv.com/test/2231-8-sinif-lgs-dil-ve-anlatim-fiilimsiler-cumlenin-ogeleri-anlatim-bozukluklari-ve-fiilde-cati-test-coz-dxdx