✨ Konuları Gir, Yapay Zeka Saniyeler İçinde Sınavını Üretsin!

7. Sınıf Katılarda Genleşme Test Çöz

SORU 1

Katı maddeler ısıtıldığında genleşir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Maddenin parçacıklarının boyutlarının büyümesi.
B) Maddenin parçacıkları arasındaki boşlukların artması.
C) Maddenin parçacıklarının sayısının artması.
D) Maddenin parçacıklarının birbirine yaklaşması.

A

B

C

D

Açıklama:

Katı maddeler ısıtıldığında, iç yapılarındaki parçacıkların (atom veya moleküllerin) kinetik enerjileri artar. Artan kinetik enerji nedeniyle parçacıklar daha şiddetli ve geniş genlikli titreşim hareketleri yapmaya başlar. Bu durum, parçacıklar arasındaki ortalama mesafenin artmasına neden olur. Parçacıklar arasındaki boşlukların artması, maddenin genel hacminin büyümesi yani genleşmesi olarak gözlemlenir. Parçacıkların kendilerinin boyutları değişmez, sayıları artmaz ve birbirlerine yaklaşmazlar. Dolayısıyla doğru cevap [B] seçeneğidir.

Bu Sınavı paylaş: WhatsApp Facebook X (Twitter)

Soru Listesi 0/12

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Cevaplanmış

Boş

🔄 Sınavı Sıfırla

📌 Katılarda Genleşme ve Büzülme: Temel Bilgiler

Merhaba sevgili \(7\). sınıf öğrencileri! Bu notumuzda, çevremizde sıkça karşılaştığımız ancak belki de fark etmediğimiz çok önemli bir fiziksel olayı, katı maddelerde genleşme ve büzülme konusunu detaylı bir şekilde inceleyeceğiz. Bu konu, günlük hayatımızdaki birçok olayı anlamamıza yardımcı olacak. Hazır mısın? 🚀

💡 Katılarda Genleşme Nedir?

Bir maddeye ısı verdiğimizde, yani sıcaklığını artırdığımızda, o maddenin tanecikleri daha hızlı hareket etmeye başlar. Tanecikler arasındaki boşluklar artar ve sonuç olarak maddenin hacmi veya boyutları artar. İşte bu olaya genleşme denir. Unutmayın, genleşme sırasında maddenin kütlesi değişmez, sadece kapladığı alan değişir.

Isı Alma: Madde dışarıdan ısı enerjisi alır.
Tanecik Hareketi: Taneciklerin kinetik enerjisi artar, daha hızlı titreşirler.
Boşluk Artışı: Tanecikler arası boşluklar artar.
Boyut Artışı: Maddenin boyu, alanı veya hacmi artar.

✅ Önemli Not: Genleşme, maddenin iç yapısındaki taneciklerin birbirinden uzaklaşmasıyla gerçekleşir. Taneciklerin kendisi büyümek yerine, aralarındaki mesafeler artar.

🚀 Genleşmeyi Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Her katı madde aynı şekilde genleşmez. Genleşme miktarını etkileyen \(3\) temel faktör vardır:

\(1\). Maddenin Cinsi (Genleşme Katsayısı):
- Her maddenin ısıya karşı genleşme miktarı farklıdır. Örneğin, metaller genellikle camdan daha fazla genleşir.
- Aynı boyda ve aynı sıcaklıkta ısıtılan demir ve bakır çubuklardan bakır daha fazla genleşir çünkü genleşme katsayısı daha büyüktür.
\(2\). Sıcaklık Değişimi (\(\Delta T\)):
- Maddenin sıcaklığındaki artış miktarı ne kadar fazlaysa, genleşme miktarı da o kadar fazla olur.
- Bir demir çubuğu \(10\) \(^\circ C\) ısıtmakla \(50\) \(^\circ C\) ısıtmak arasında genleşme miktarı açısından büyük fark olacaktır.
\(3\). Maddenin İlk Boyutu (\(L_0\)):
- İlk boyu veya hacmi büyük olan maddeler, aynı sıcaklık değişimi için daha fazla genleşir.
- \(10\) \(cm\) uzunluğundaki bir bakır çubuk ile \(100\) \(cm\) uzunluğundaki bir bakır çubuk aynı sıcaklıkta ısıtıldığında, uzun olan çubuk daha fazla genleşir.

💡 Günlük Hayattan Katılarda Genleşme Örnekleri

Genleşme olayı hayatımızın birçok yerinde karşımıza çıkar:

Demiryolu Rayları: Yazın sıcak havalarda rayların genleşerek bükülmesini önlemek için raylar arasına boşluklar bırakılır.
Köprüler: Büyük köprülerin yapımında genleşme ve büzülme payları düşünülerek genleşme derzleri (boşluklar) bırakılır.
Elektrik Telleri: Yazın sıcak havalarda elektrik telleri genleşerek sarkar, kışın ise büzülerek gerilir.
Termostatlar (Bimetal Şeritler): Farklı genleşme katsayısına sahip iki metalin birleştirilmesiyle oluşan bimetal şeritler, sıcaklık değişimlerinde bükülerek elektrik devrelerini açıp kapar.
Cam Kavanoz Kapakları: Sıkışan metal kavanoz kapaklarını sıcak suyun altına tuttuğumuzda genleşerek kolayca açılmasını sağlarız.

📌 Katılarda Büzülme Nedir?

Genleşmenin tam tersi bir olaydır. Bir katı madde ısı kaybettiğinde, yani sıcaklığı düştüğünde, taneciklerinin hareketi yavaşlar ve aralarındaki boşluklar azalır. Bu durum, maddenin hacminin veya boyutlarının küçülmesine neden olur. Bu olaya büzülme denir.

Isı Kaybı: Madde dışarıya ısı enerjisi verir.
Tanecik Hareketi: Taneciklerin kinetik enerjisi azalır, daha yavaş titreşirler.
Boşluk Azalması: Tanecikler arası boşluklar azalır.
Boyut Azalması: Maddenin boyu, alanı veya hacmi azalır.

📊 Genleşme ve Büzülme Karşılaştırması

Özellik	Genleşme	Büzülme
Enerji Değişimi	Isı alır	Isı verir
Sıcaklık Değişimi	Sıcaklık artar	Sıcaklık azalır
Tanecik Mesafesi	Artar	Azalır
Boyut/Hacim	Artar	Azalır

✍️ Çözümlü Örnek Sorular

Soru \(1\):

Aynı maddeden yapılmış, ilk boyları \(L_1 = 10\) \(cm\) ve \(L_2 = 20\) \(cm\) olan iki metal çubuk, sıcaklıkları \(20\) \(^\circ C\) 'den \(70\) \(^\circ C\) 'ye çıkarılacak şekilde ısıtılıyor. Bu durumda hangi çubuk daha fazla genleşir? Açıklayınız.

Çözüm \(1\):

Genleşme miktarını etkileyen faktörlerden biri maddenin ilk boyutudur. Maddenin cinsi ve sıcaklık değişimi aynı olduğunda, ilk boyu daha uzun olan madde daha fazla genleşir.

Bu durumda, \(L_2 = 20\) \(cm\) uzunluğundaki çubuk, \(L_1 = 10\) \(cm\) uzunluğundaki çubuğa göre daha fazla genleşecektir. Çünkü genleşme miktarı, maddenin ilk boyu ile doğru orantılıdır.

Soru \(2\):

Yaz aylarında elektrik tellerinin kış aylarına göre daha sarkık durmasının nedeni nedir? Açıklayınız.

Çözüm \(2\):

Yaz aylarında hava sıcaklığı kış aylarına göre çok daha yüksektir. Elektrik telleri de bu yüksek sıcaklıkta ısı alarak genleşirler. Genleşen tellerin boyları uzadığı için, yer çekiminin etkisiyle daha fazla sarkarlar. Kış aylarında ise sıcaklık düştüğü için teller ısı kaybeder ve büzülürler, bu da onların daha gergin durmasına neden olur.

1)

Katı maddeler ısıtıldığında genleşir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Maddenin parçacıklarının boyutlarının büyümesi.
B) Maddenin parçacıkları arasındaki boşlukların artması.
C) Maddenin parçacıklarının sayısının artması.
D) Maddenin parçacıklarının birbirine yaklaşması.

2)

Bir katı maddenin genleşme miktarını etkileyen faktörler arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

A) Maddenin cinsi.
B) Sıcaklık değişimi miktarı.
C) Maddenin ilk hacmi.
D) Maddenin rengi.

3)

Katı maddelerin genleşme özelliği dikkate alınarak günlük hayatta yapılan uygulamalardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Buzdolaplarının yalıtımında kullanılması.
B) Termometrelerde cıva veya alkol kullanılması.
C) Tren raylarının arasına belirli boşluklar bırakılması.
D) Elektrik tellerinin çok gergin bir şekilde döşenmesi.

4)

Katı maddelerin genleşmesi ve büzülmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Katı maddelerin ısı alması genleşmeye, ısı vermesi ise büzülmeye neden olur.
B) Genleşme ve büzülme olaylarında maddenin kütlesi değişmez.
C) Farklı cins katı maddelerin genleşme katsayıları aynıdır.
D) Genleşme olayı, maddenin taneciklerinin birbirinden uzaklaşmasıyla açıklanır.

5)

Bir metal çubuğun genleşme miktarı; \(I\). Çubuğun ilk boyu \(II\). Çubuğun yapıldığı maddenin cinsi \(III\). Çubuğun sıcaklığındaki değişim miktarı Yukarıdakilerden hangilerine bağlıdır?

A) Yalnız \(I\)
B) \(I\) ve \(II\)
C) \(II\) ve \(III\)
D) \(I\), \(II\) ve \(III\)

6)

Aşağıdaki olaylardan hangisi katılarda genleşme veya büzülme prensibiyle doğrudan açıklanamaz?

A) Tren rayları arasına boşluk bırakılması.
B) Gözlük camlarının çerçeveye takılırken çerçevelerin ısıtılması.
C) Kışın elektrik tellerinin yazınkinden daha gergin görünmesi.
D) Buzdolabından yeni çıkarılan cam bardağa aniden sıcak su konulduğunda çatlaması.

7)

Katı maddeler ısı aldıklarında hacimlerinde bir artış meydana gelir. Bu olaya genleşme denir. Buna göre, bir demir çubuk ısıtıldığında aşağıdaki durumlardan hangisi gözlenir?

A) Çubuğun kütlesi artar.
B) Çubuğun boyu kısalır.
C) Çubuğun hacmi artar.
D) Çubuğun yoğunluğu değişmez.

8)

Katı maddelerde genleşme miktarı, maddenin cinsi, ilk boyu ve sıcaklık değişimi gibi faktörlere bağlıdır. Aşağıdaki ifadelerden hangisi katılarda genleşme ile ilgili yanlış bir bilgidir?

A) Maddelerin genleşme miktarı, maddenin cinsine göre değişir.
B) Bir telin genleşme miktarı, telin ilk boyu arttıkça artar.
C) Sıcaklık değişimi ne kadar büyük olursa, genleşme miktarı da o kadar az olur.
D) Aynı sıcaklık değişiminde, farklı maddeler farklı oranlarda genleşir.

9)

Katı maddelerin genleşme ve büzülme özellikleri, mühendislikten günlük yaşama kadar birçok alanda karşımıza çıkar. Aşağıdakilerden hangisi katılarda genleşmenin günlük hayattaki uygulamalarından veya sonuçlarından biri değildir?

A) Tren raylarının döşenirken aralarına boşluk bırakılması.
B) Elektrik tellerinin yaz aylarında daha fazla sarkması.
C) Termostatlarda iki farklı metalin birleştirilerek kullanılması (bimetal şerit).
D) Buzdolabının içindeki yiyeceklerin bozulmadan uzun süre saklanması.

10)

Katı maddelerin ısı alarak hacimlerinin artmasına genleşme denir. Buna göre, genleşme ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Maddenin sıcaklığı arttıkça genleşme miktarı artar.
B) Tüm katı maddeler aynı sıcaklık değişiminde eşit miktarda genleşir.
C) Genleşen maddenin boyu, eni ve yüksekliği artar.
D) Genleşme, ısı alışverişi sonucunda gerçekleşen bir olaydır.

11)

Tren rayları döşenirken raylar arasında belirli boşluklar bırakılır. Bu boşlukların bırakılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Trenin daha hızlı gitmesini sağlamak.
B) Rayların temizliğini kolaylaştırmak.
C) Yaz aylarında rayların genleşerek birbirine çarpmasını ve bükülmesini önlemek.
D) Kış aylarında rayların büzülerek kopmasını engellemek.

12)

Bir metal çubuğun genleşme miktarı; \(I\). Çubuğun ilk boyu \(II\). Sıcaklık değişimi \(III\). Çubuğun yapıldığı maddenin cinsi faktörlerinden hangilerine bağlıdır?

A) Yalnız \(I\)
B) \(I\) ve \(II\)
C) \(II\) ve \(III\)
D) \(I\), \(II\) ve \(III\)

QR Code

Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun

https://yazili.eokultv.com/test/2342-7-sinif-katilarda-genlesme-test-coz-c0c9