📌 7. Sınıf Fen Bilimleri Sınav Çalışma Notları 🚀
1. Karışımlar ve Çözünme Hızı
💡 Birden fazla maddenin, kimyasal özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesiyle oluşan maddelere karışım denir. Karışımlar, saf madde değildirler.
1.1. Karışım Çeşitleri
- Homojen Karışımlar (Çözeltiler): Karışımı oluşturan maddelerin her yerine eşit oranda dağıldığı, tek bir madde gibi görünen karışımlardır. Örnek: Tuzlu su, şekerli su, hava, kolonya.
- Heterojen Karışımlar: Karışımı oluşturan maddelerin her yerine eşit oranda dağılmadığı, birden fazla fazın (görünümün) olduğu karışımlardır. Maddeler karışımın farklı yerlerinde farklı oranlarda bulunur ve genellikle çıplak gözle ayırt edilebilirler. Örnek: Toprak, salata, çorba, ayran, sis.
1.2. Çözünme Hızına Etki Eden Faktörler
Bir katının bir sıvı içinde çözünme hızı, bazı faktörlere bağlıdır:
- Sıcaklık: Genellikle sıcaklık arttıkça çözünme hızı artar. Örneğin, sıcak suda şeker daha hızlı çözünür.
- Temas Yüzeyi (Tanecik Boyutu): Çözünen maddenin tanecik boyutu küçüldükçe (örneğin, toz şeker küp şekere göre) temas yüzeyi artar ve çözünme hızı artar.
- Karıştırma: Karıştırma işlemi, çözünen maddenin çözücü içinde daha hızlı yayılmasını sağlayarak çözünme hızını artırır.
✅ Unutma: Çözünme hızı, çözünen madde miktarını değil, birim zamanda çözünen madde miktarını ifade eder.
2. Karışımların Ayrılması
📌 Karışımları oluşturan maddelerin özelliklerinden yararlanarak onları birbirinden ayırabiliriz. Bu yöntemler, maddelerin fiziksel özelliklerine dayanır.
2.1. Ayırma Yöntemleri
- Süzme: Katı-sıvı heterojen karışımları (örneğin, çay posası-çay) veya katı-gaz heterojen karışımları (örneğin, tozlu hava) ayırmak için kullanılır. Tanecik boyutu farkından yararlanılır.
- Buharlaştırma: Katı-sıvı homojen karışımları (çözeltileri) ayırmak için kullanılır. Sıvı buharlaşırken katı geride kalır. Örnek: Tuzlu sudan tuzu elde etme.
- Mıknatısla Ayırma: Demir, nikel, kobalt gibi maddeleri içeren karışımları ayırmak için kullanılır. Bu maddelerin mıknatıs tarafından çekilmesi özelliğinden yararlanılır. Örnek: Demir tozu-kum karışımı.
- Yoğunluk Farkıyla Ayırma: Farklı yoğunluklara sahip sıvı-sıvı heterojen karışımları (ayırma hunisi ile) veya katı-katı karışımları (yüzdürme/çöktürme ile) ayırmak için kullanılır. Örnek: Zeytinyağı-su karışımı.
- Damıtma (Destilasyon): Sıvı-sıvı homojen karışımları (farklı kaynama noktalarına sahip sıvıları) veya katı-sıvı homojen karışımları ayırmak için kullanılır. Sıvı buharlaştırılıp tekrar yoğunlaştırılarak ayrılır.
3. Evsel Atıkları Ayırt Etme ve Geri Dönüşüm
💡 Evsel atıklar, günlük hayatta evlerimizden çıkan atıklardır. Bu atıkları doğru şekilde ayırt etmek ve geri dönüştürmek, çevre koruma ve kaynak tasarrufu açısından çok önemlidir.
3.1. Atık Türleri ve Geri Dönüşüm
- Kağıt Atıklar: Gazeteler, dergiler, karton kutular. Geri dönüştürülerek yeni kağıt ürünleri elde edilir.
- Plastik Atıklar: Su şişeleri, deterjan kapları, poşetler. Geri dönüştürülerek yeni plastik ürünler veya tekstil ürünleri üretilebilir.
- Cam Atıklar: Cam şişeler, kavanozlar. Kırılıp eritilerek tekrar cam ürünleri yapılır.
- Metal Atıklar: Konserve kutuları, içecek kutuları. Eritilerek yeni metal ürünler elde edilir.
- Organik Atıklar: Meyve ve sebze kabukları, yemek artıkları. Kompost yapılarak toprağa gübre olarak kazandırılabilir.
- Tehlikeli Atıklar: Piller, ilaçlar, elektronik atıklar. Özel toplama noktalarına bırakılmalı ve ayrı işlem görmelidirler.
🚀 Geri dönüşüm sayesinde doğal kaynaklarımız korunur, enerji tasarrufu sağlanır ve çevre kirliliği azalır.
4. Işığın Madde ile Etkileşimi
📌 Işık, bir enerji türüdür ve maddelerle etkileşime girdiğinde farklı davranışlar sergiler.
4.1. Maddelerin Işığı Geçirme Özellikleri
- Saydam Maddeler: Işığı tamamen veya büyük ölçüde geçiren maddelerdir. Bu maddelerin arkasındaki cisimler net bir şekilde görünür. Örnek: Cam, su, hava.
- Yarı Saydam Maddeler: Işığın bir kısmını geçiren, bir kısmını soğuran veya yansıtan maddelerdir. Bu maddelerin arkasındaki cisimler bulanık veya net olmayan bir şekilde görünür. Örnek: Buzlu cam, yağlı kağıt, tül perde.
- Opak (Saydam Olmayan) Maddeler: Işığı hiç geçirmeyen, ışığı tamamen soğuran veya yansıtan maddelerdir. Bu maddelerin arkasındaki cisimler görünmez. Örnek: Duvar, tahta, metal, kitap.
4.2. Işığın Soğurulması, Yansıması ve Kırılması
- Işığın Soğurulması (Absorpsiyon): Işık, bir maddeye çarptığında maddenin enerjiyi emerek ısınması olayıdır. Koyu renkli cisimler ışığı daha çok soğurur ve daha çok ısınır.
- Işığın Yansıması: Işığın bir yüzeye çarpıp geldiği ortama geri dönmesidir. Pürüzsüz yüzeylerde (ayna gibi) düzenli yansıma, pürüzlü yüzeylerde dağınık yansıma gerçekleşir.
- Işığın Kırılması: Işığın bir saydam ortamdan başka bir saydam ortama geçerken doğrultu değiştirmesidir. Işığın hızı ve yönü değişir. Örnek: Bardağın içindeki kalemin kırık görünmesi.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Bir miktar tuzu \(25\) °C sıcaklıktaki suya atarak çözdük. Çözünme hızını artırmak için aşağıdaki yöntemlerden hangileri kullanılabilir?
- Suyun sıcaklığını \(50\) °C'ye çıkarmak.
- Tuzu küp şeker yerine toz şeker olarak kullanmak.
- Karışımı karıştırmak.
A) Yalnız \(1\)
B) \(1\) ve \(2\)
C) \(2\) ve \(3\)
D) \(1\), \(2\) ve \(3\)
Çözüm 1:
Çözünme hızını etkileyen faktörler sıcaklık, temas yüzeyi (tanecik boyutu) ve karıştırmadır.
- Suyun sıcaklığını artırmak (\(25\) °C'den \(50\) °C'ye çıkarmak) çözünme hızını artırır. Bu ifade doğrudur.
- Tuzu küp şeker yerine toz şeker olarak kullanmak, temas yüzeyini artırır ve çözünme hızını artırır. Bu ifade doğrudur.
- Karışımı karıştırmak, çözünen taneciklerin çözücü ile daha hızlı temasını sağlayarak çözünme hızını artırır. Bu ifade doğrudur.
Bu nedenle, tüm yöntemler çözünme hızını artırır.
Doğru Cevap: D
Soru 2:
Aşağıdaki karışımlardan hangisi mıknatısla ayırma yöntemiyle bileşenlerine ayrılamaz?
A) Demir tozu - Kum karışımı
B) Nikel tozu - Talaş karışımı
C) Kobalt tozu - Tuz karışımı
D) Alüminyum tozu - Şeker karışımı
Çözüm 2:
Mıknatısla ayırma yöntemi, sadece demir, nikel ve kobalt gibi maddeleri içeren karışımları ayırmak için kullanılır.
- A) Demir tozu mıknatıs tarafından çekilir, kum çekilmez. Ayırılabilir.
- B) Nikel tozu mıknatıs tarafından çekilir, talaş çekilmez. Ayırılabilir.
- C) Kobalt tozu mıknatıs tarafından çekilir, tuz çekilmez. Ayırılabilir.
- D) Alüminyum tozu ve şeker, mıknatıs tarafından çekilmeyen maddelerdir. Bu karışım mıknatısla ayrılamaz.
Doğru Cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi homojen bir karışımdır?
A) Zeytinyağı-su karışımıB) Kumlu su
C) Tuzlu su
D) Salata
Bir katının sıvı içerisinde çözünme hızını artırmak için aşağıdaki yöntemlerden hangisi genellikle kullanılmaz veya olumsuz etki yapabilir?
A) Çözücünün sıcaklığını artırmakB) Karışımı karıştırmak
C) Katıyı daha büyük parçalara ayırmak
D) Katının temas yüzeyini artırmak
Demir tozu ve kum karışımını birbirinden ayırmak için en uygun yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
A) SüzmeB) Buharlaştırma
C) Mıknatısla ayırma
D) Yoğunluk farkıyla ayırma
Özdeş kaplarda bulunan aynı miktardaki suya, aynı anda ve aynı miktarda toz şeker ve küp şeker atılıyor. Normal şartlar altında toz şekerin temas yüzeyi daha fazla olduğu için daha hızlı çözünmesi beklenir.
Aşağıdaki durumlardan hangisinde toz şekerin çözünme hızının küp şekerinkinden daha yavaş olması beklenir?
B) Her ikisi de aynı sıcaklıktaki suya atılır ve karıştırılmazsa.
C) Toz şeker sıcak suya atılırken, küp şeker soğuk suya atılırsa.
D) Her ikisi de aynı sıcaklıktaki suya atılır ve toz şekerli su karıştırılmazken küp şekerli su sürekli karıştırılırsa.
Kum, demir tozu ve tuzdan oluşan bir karışımdaki maddeleri ayırmak için aşağıdaki yöntemlerden hangileri sırasıyla uygulanmalıdır?
A) Eleme, yüzdürme, buharlaştırmaB) Mıknatısla ayırma, süzme, buharlaştırma
C) Mıknatısla ayırma, eleme, damıtma
D) Mıknatısla ayırma, süzme, damıtma
Zeytinyağı ve su karışımını birbirinden ayırmak için en uygun yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
A) SüzmeB) Buharlaştırma
C) Ayırma hunisi ile ayırma
D) Damıtma
Evsel atıkların geri dönüşümü ve ayrıştırılması konusunda yapılan çalışmalar, doğal kaynakların korunmasına ve çevre kirliliğinin azaltılmasına yardımcı olur. Aşağıdakilerden hangisi genellikle geri dönüştürülebilir evsel atıklar arasında yer almaz?
A) Plastik şişelerB) Cam kavanozlar
C) Piller
D) Kağıt kartonlar
Evsel atıkların kaynağında ayrıştırılarak toplanmasının faydaları arasında aşağıdakilerden hangisi sayılamaz?
A) Doğal kaynakların korunmasına katkı sağlar.B) Yeni ürünler elde edilerek ekonomiye fayda sağlar.
C) Çöp depolama alanlarının ömrünü uzatır.
D) Atık miktarını artırarak geri dönüşüm tesislerine yük bindirir.
Işığın maddelerle etkileşimi sonucunda maddeler saydam, yarı saydam ve opak olarak sınıflandırılır. Buna göre, aşağıdaki maddelerden hangisi ışığın tamamına yakınını geçirirken, ışığın arkasındaki cisimlerin net bir şekilde görünmesini sağlar?
A) Buzlu camB) Tahta kapı
C) Hava
D) Defter yaprağı
Kırmızı, yeşil ve mavi ışık ana renklerdir. Bu ana renklerin farklı oranlarda birleşmesiyle ara renkler oluşur. Buna göre, kırmızı ve yeşil ışığın birleşimi sonucunda hangi renk ışık elde edilir?
A) MaviB) Sarı
C) Magenta (Eflatun)
D) Cyan (Turkuaz)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/3028-7-sinif-karisimlar-cozunme-hizi-karisimlarin-ayrilmasi-evsel-atiklari-ayirt-etme-ve-isigin-madde-ile-etkilesimi-test-coz-2246