✨ Konuları Gir, Yapay Zeka Saniyeler İçinde Sınavını Üretsin!

8. Sınıf (Lgs) Atatürk Dönemi Dış Politikası Test Çöz

SORU 1

Hatay, Misakımillî sınırları içinde olmasına rağmen, 1921 Ankara Antlaşması ile Fransa mandasındaki Suriye'ye bırakılmış, ancak özel bir statü ile "İskenderun Sancağı" olarak anılmıştır.

Bu özel statünün Hatay için sağladığı temel haklardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tam bağımsız bir devlet kurma hakkı.
B) Türkiye ile doğrudan ekonomik iş birliği yapma imkânı.
C) Resmi dilinin Türkçe olması ve Türk kültürünün korunması.
D) Fransa'ya karşı askeri yardım talep etme hakkı.
Açıklama:
1921 Ankara Antlaşması'na göre Hatay (İskenderun Sancağı) özerk bir yapıya sahipti. Bu özerklik kapsamında resmi dilin Türkçe olması, Türk parasının kullanılması, Türk bayrağının bir köşesinde Sancak bayrağının bulunması gibi haklar tanınmıştır. Bu durum, bölgedeki Türk varlığının ve kültürünün korunmasını amaçlamıştır.
Bu Sınavı paylaş: WhatsApp Facebook X (Twitter)

Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası ve Temel İlkeleri

Sevgili \(8.\) Sınıf öğrencileri, LGS maratonunda başarıya ulaşmak için Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası, özellikle de Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve Hatay Meselesi gibi konular büyük önem taşımaktadır. Bu not, sınavda karşınıza çıkabilecek kilit bilgileri özetlemektedir.

📌 Türk Dış Politikasının Temel İlkeleri

Atatürk'ün önderliğinde şekillenen Türk dış politikası, ülkenin bağımsızlığını ve güvenliğini sağlamayı hedefleyen, barışçıl ve gerçekçi bir yaklaşıma dayanmıştır. Temel ilkeler şunlardır:

💡 Montrö Boğazlar Sözleşmesi (\(1936\))

Lozan Barış Antlaşması ile boğazların yönetimi uluslararası bir komisyona bırakılmış ve Türkiye'nin egemenliği kısıtlanmıştı. Bu durum, Türkiye'nin egemenlik haklarına aykırıydı ve güvenlik açısından zafiyet oluşturuyordu. Atatürk, değişen dünya konjonktürünü (\(2.\) Dünya Savaşı tehlikesi) fırsat bilerek boğazlar üzerindeki tam egemenliği sağlamak için diplomatik girişimlerde bulunmuştur.

Montrö, Türkiye'nin egemenlik haklarını uluslararası platformda tescil ettirdiği, Lozan'dan kalan önemli bir sorunu barışçıl yollarla çözdüğü büyük bir diplomatik zaferdir.

🚀 Hatay Meselesi (\(1939\))

Hatay (İskenderun Sancağı), I. Dünya Savaşı'ndan sonra imzalanan Ankara Antlaşması (\(1921\)) ile Fransız mandasındaki Suriye'ye bırakılmıştı. Ancak Hatay nüfusunun büyük çoğunluğu Türklerden oluşmaktaydı ve Türkiye, buradaki Türklerin haklarını korumak ve Hatay'ın ana vatana katılmasını sağlamak için yoğun çaba sarf etmiştir.

✅ Atatürk Dönemi Dış Politikada Diğer Önemli Gelişmeler

Atatürk dönemi dış politikası, bölgesel ve uluslararası barışı sağlamaya yönelik çeşitli ittifak ve antlaşmalarla da şekillenmiştir.

Gelişme Tarih Amaç / Sonuç
Milletler Cemiyeti'ne Üyelik \(1932\) Uluslararası barışa katkıda bulunma ve Türkiye'nin dış politikada söz sahibi olma isteği.
Balkan Antantı \(1934\) Yunanistan, Yugoslavya, Romanya ile batı sınırlarımızın güvenliğini sağlama ve bölgesel barışı koruma.
Sadabat Paktı \(1937\) İran, Irak, Afganistan ile doğu sınırlarımızın güvenliğini sağlama ve bölgesel barışı koruma.
Musul Meselesi \(1926\) İngiltere ile yaşanan sorun, Milletler Cemiyeti kararıyla Musul'un Irak'a bırakılmasıyla sonuçlandı. Ancak Türkiye, Musul petrollerinden pay alma hakkı kazandı.

✍️ Çözümlü Örnek Sorular

Soru \(1\):

Atatürk Dönemi Türk dış politikasının en önemli başarılarından biri olan Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin imzalanmasının temel nedeni ve Türkiye için ifade ettiği anlam aşağıdakilerden hangisidir?

A) Boğazların tamamen silahsızlandırılmasını sağlamak ve uluslararası ticaret gemilerine kapatmak.
B) Boğazlar üzerindeki uluslararası denetimi tamamen kaldırarak Türkiye'nin tam egemenliğini sağlamak.
C) Boğazların statüsünü \(1.\) Dünya Savaşı öncesindeki duruma döndürmek.
D) Yalnızca savaş gemilerine açık tutarak, ticari gemilerin geçişini yasaklamak.

Çözüm \(1\):

Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin temel amacı, Lozan Antlaşması ile kurulan Uluslararası Boğazlar Komisyonu'nu kaldırarak, boğazlar üzerindeki uluslararası denetimi sona erdirmek ve boğazların yönetimini tamamen Türkiye'ye bırakmaktı. Bu durum, Türkiye'nin egemenlik haklarını tam anlamıyla kullanabilmesini ve boğazların güvenliğini sağlamasını ifade eder. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.

Soru \(2\):

Aşağıdakilerden hangisi Hatay Meselesi'nin çözüm sürecinde Türkiye'nin izlediği politikalardan biri değildir?

A) Milletler Cemiyeti'ne başvurarak uluslararası platformda hak aramak.
B) Hatay'da bağımsız bir devlet kurulması için diplomatik çaba göstermek.
C) Fransa ile doğrudan askeri çatışmaya girerek Hatay'ı ilhak etmek.
D) Hatay halkının kendi kaderini tayin etme hakkını desteklemek.

Çözüm \(2\):

Atatürk Dönemi Türk dış politikası, barışçılık ve diplomatik yollarla sorun çözme ilkelerine dayanır. Hatay Meselesi de bu ilkeler çerçevesinde, Milletler Cemiyeti'ne başvuru, diplomatik görüşmeler ve Hatay Devleti'nin kurulması gibi barışçıl adımlarla çözülmüştür. Türkiye, Fransa ile doğrudan askeri çatışmaya girmemiştir. Bu nedenle, C seçeneği Türkiye'nin izlediği politikalardan biri değildir. Doğru cevap C seçeneğidir.