📌 TYT Türkçe: Yazım Kuralları Genel Tekrar
Sevgili TYT adayları, Türkçe dersinin en kritik konularından biri olan Yazım Kuralları, sınavda her yıl ortalama \(2\) ila \(3\) soruyla karşınıza çıkmaktadır. Bu not, yazım kurallarını en temel hatlarıyla, sıkça yapılan hataları ve çözüm yollarını kapsayarak sizlere rehberlik edecektir. Unutmayın, doğru yazım sadece dil bilgisi değil, aynı zamanda anlama ve anlatım yeteneğinizin de bir göstergesidir.
💡 Temel Yazım Kurallarına Genel Bakış
Büyük Harflerin Kullanımı
- Cümle Başları: Her cümlenin ilk kelimesi büyük harfle başlar. Örnek: Yarın sınav var.
- Özel İsimler: Kişi adları, soyadları, takma adlar, yer adları, millet, dil, din adları büyük harfle başlar. Örnek: Mehmet Akif Ersoy, Ankara, Türkçe, Müslümanlık.
- Unvanlar ve Saygı Sözleri: Kişi adlarından önce veya sonra gelen unvanlar, saygı sözleri, rütbeler büyük harfle başlar. Örnek: Doktor Asım Bey, Müsteşar Yardımcısı.
- Belirli Tarihler: Ay ve gün adları belirli bir tarihle birlikte kullanıldığında büyük harfle başlar. Örnek: \(29\) Ekim \(1923\) Salı günü. (Tek başına ise küçük: Örnek: Okullar eylül ayında açılır.)
- Kurum, Kuruluş, İş Yeri Adları: Her kelimesi büyük harfle başlar. Örnek: Türk Dil Kurumu.
- Kitap, Dergi, Gazete Adları: Özel adın her kelimesi büyük harfle başlar. Örnek: Milliyet Gazetesi, Safa Vahatları.
Sayıların Yazımı
- Metin İçinde: Sayılar genellikle metin içinde yazıyla belirtilir. Örnek: Bu konuda üç farklı görüş var. Ancak kesinlik gerektiren durumlarda rakamla yazılabilir.
- Rakamla Yazım: Saat, para tutarı, ölçü, istatistikî veriler gibi durumlarda rakam kullanılır. Örnek: Saat \(14.30\) 'da, \(5\) kilogram, \(150\) TL.
- Üleştirme Sayıları: Asla rakamla değil, yazıyla belirtilir. Örnek: Beşer değil, beşer. İkişer değil, ikişer.
- Sıra Sayıları: Rakamla yazıldığında yanına nokta konur veya kesme işaretiyle ek getirilir. Örnek: \(2.\) veya \(2.'nci\).
Birleşik Kelimelerin Yazımı
- Bitişik Yazılanlar:
- Ses düşmesi veya türemesi olanlar. Örnek: kayıp olmak > kaybolmak, his etmek > hissetmek.
- Anlam kayması olanlar. Örnek: aslanağzı (bitki), bülbülyuvası (tatlı).
- Bazı sıfat tamlamaları ve kalıplaşmış kelimeler. Örnek: gecekondu, mirasyedi.
- Ayrı Yazılanlar:
- Kelime gruplarından her ikisi veya ikincisi anlamını koruyorsa. Örnek: deniz yılanı, yer çekimi, ana dil.
- Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi veya türemesi yoksa. Örnek: fark etmek, arz etmek, yardım etmek.
- Belirtisiz isim tamlaması şeklinde olan yer adları. Örnek: İç Anadolu, Doğu Karadeniz.
"De" ve "Ki" Bağlaçlarının Yazımı
- "De" Bağlacı: Ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. Örnek: Sen de gel. (Çıkar: Sen gel. Anlam bozulmaz.)
- "-de/-da" Hâl Eki: Bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. Örnek: Evde kaldım. (Çıkar: Ev kaldım. Anlam bozulur.)
- "Ki" Bağlacı: Ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. Örnek: Anladım ki gelmeyecek. (Çıkar: Anladım gelmeyecek. Anlam bozulmaz.)
- "-ki" İlgi Eki veya Sıfat Yapan Ek: Bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. Örnek: Evdeki hesap. (Çıkar: Evde hesap. Anlam bozulur.) Not: "Sanki, illaki, mademki, belki, hâlbuki, çünkü, oysaki, meğerki" (SİMBOHÇAM) kalıplaşmış "ki" bağlaçları bitişik yazılır.
Tarihlerin Yazımı
- Gün, ay ve yılı gösteren sayılar arasına nokta (.), eğik çizgi (/) konabilir. Örnek: \(29.10.1923\) veya \(29/10/1923\).
- Ay adı yazıyla da yazılabilir. Bu durumda gün ve yıl rakamla yazılır, araya herhangi bir noktalama işareti konmaz. Örnek: \(29\) Ekim \(1923\).
Satır Sonunda Kelimelerin Bölünmesi
- Kelime hecelerine ayrılır ve ilk hece satır sonunda kalmaz. Örnek: oku-l, Kara-deniz.
- Özel isimler satır sonunda bölünürken kesme işareti konmaz, sadece kısa çizgi kullanılır. Örnek: Anka-ra'ya değil, Anka-raya.
Pekiştirme ve İkilemelerin Yazımı
- Pekiştirmeler: Bitişik yazılır. Örnek: masmavi, sapasağlam, tertemiz.
- İkilemeler: Ayrı yazılır ve aralarına virgül konmaz. Örnek: ağır ağır, koşar koşar, iyi kötü.
🚀 Sık Yapılan Hatalar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
TYT'de yazım kuralları soruları genellikle ince ayrıntıları test eder. Özellikle birleşik kelimelerin yazımı, "de/ki" bağlaç ve eklerinin ayrımı ile sayıların yazımı konularına ekstra özen gösterin.
| ✅ Doğru Yazım | ❌ Yanlış Yazım | 📌 Kural / Açıklama |
|---|---|---|
| Herkes | Herkez | "s" sesiyle biter. |
| Yalnız | Yanlız | "l" harfi "n"den önce gelir. |
| Aleykümselam | Aleyküm selam | Bitişik yazılır. |
| Fark etmek | Farketmek | Ses olayı yoksa ayrı yazılır. |
| Birçok | Bir çok | Bitişik yazılır. |
| \(15.00\) 'te | \(15:00\) 'da | Saatlerde nokta kullanılır, ek son sese göre gelir. |
| \(2.'nci\) | \(2.'ncü\) | Sıra sayılarında ek ünsüzle biten sayıya göre gelir. |
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek Soru \(1\)
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?
- A) Bu yıl \(29\) Ekim Salı günü okullar tatil edildi.
- B) Sen de mi bu filmi izledin?
- C) Herkez toplantıya geç kaldı.
- D) O, \(1985\) 'te doğmuş.
- E) Maviş kedimiz çok tatlıdır.
Çözüm: C seçeneğindeki "Herkez" kelimesi yanlış yazılmıştır, doğrusu "Herkes" olmalıdır. Diğer seçeneklerde yazım yanlışı bulunmamaktadır. A seçeneğinde belirli bir tarih olduğu için "Ekim" büyük harfle başlamış ve gün adı belirtilmiş, doğrudur. B seçeneğinde "de" bağlaç olduğu için ayrı yazılmıştır, doğrudur. D seçeneğinde sayıya gelen ek doğru yazılmıştır. E seçeneğinde özel isim olan kedi adı doğru yazılmıştır.
Doğru Cevap: C
Örnek Soru \(2\)
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- A) Duydum ki çok başarılı olmuşsun.
- B) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
- C) Belli ki bu işi bitiremeyecekler.
- D) Madem ki gelmeyecektin, neden haber vermedin?
- E) Sınavda öyle sorular vardıki, çözmek imkansızdı.
Çözüm: E seçeneğindeki "vardıki" kelimesi yanlış yazılmıştır. Buradaki "ki" bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir ("vardı ki"). A, B ve C seçeneklerinde "ki" doğru kullanılmıştır (A ve C'de bağlaç, B'de ek). D seçeneğinde ise "Mademki" kalıplaşmış bir bağlaç olduğu için bitişik yazımı doğrudur.
Doğru Cevap: E
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?
A) Her yıl 29 Ekim'de Cumhuriyet Bayramı coşkuyla kutlanır.B) Amcam, geçen yaz Datça'da bir Ege kasabasında tatil yaptı.
C) Türk Dil Kurumu'nun son kararları Resmî Gazete'de yayımlandı.
D) Bu yılki LGS sınavına giren yeğenim çok heyecanlıydı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de" veya "ki"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Oysaki her şey ne kadar da güzel başlamıştı.B) Toplantıya geleceğini söyledi de gelmedi.
C) Dolaptaki bütün elmalar çürümüş.
D) Sende ki kitapları bana ödünç verir misin?
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?
A) Hafta sonu ailece pikniğe gideceğiz.B) Akşam yemeğinde imambayıldı yedik.
C) Kuzey Avrupa'da bir çok ülke gezdim.
D) Fırında pişirdiğimiz güllaç çok lezzetliydi.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Bu proje için 150000 TL bütçe ayrıldı.B) Yarışmada ikinciliği elde etti.
C) Sınavda 5'inci soruyu boş bıraktım.
D) Apartmanın 12'nci katında oturuyorlar.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?
A) Toplantı 15 Mart Salı günü yapılacaktır.B) Amcamın oğlu Boğaziçi Üniversitesi'nde okuyor.
C) Ankara'nın Çankaya ilçesinde oturuyorlar.
D) Bu yaz Güney doğu Anadolu'yu gezeceğiz.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da" bağlacının yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Kitap okumayı da müzik dinlemeyi de çok severim.B) Evde kalmış, televizyon izlemişti.
C) Sınavda çıkan sorular oldukça kolaydı.
D) Bu konuda seninde fikrini almak isterim.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?
A) Öyle sandımki meğer hepsi yalanmış.B) Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.
C) Penceredeki kuşlar sabaha kadar öttü.
D) Mademki gelmeyecektin, neden haber vermedin?
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?
A) Cumhuriyet Bayramı'nı coşkuyla kutladık.B) Geçen yaz Akdeniz Bölgesi'ni gezmiştik.
C) Türk Dil Kurumu'nun yeni kararları açıklandı.
D) Ablamın kedisi pamuk, çok uysaldır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Hafta sonu ailece pikniğe gideceğiz.B) Her şey onun istediği gibi oldu.
C) Birdenbire ortaya çıkan sorunlar bizi şaşırttı.
D) Bu iş için herhangi bir sebep bulamadım.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Sınavdan yetmiş beş puan aldı.B) Bu proje için on beş gün uğraştık.
C) Düğüne yüzellibin kişi katıldı.
D) Saat 14.30'da toplantı başlayacak.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Türk Dil Kurumu, dilimizin gelişmesi için önemli çalışmalar yapmaktadır.B) Geçen yaz Akdeniz Bölgesi'nde tatil yaptık.
C) Bu yılki sınavda Tarih dersinden çok soru çıktı.
D) Ayşe Hanım, yarınki toplantıya katılacağını bildirdi.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?
A) Hafta sonu ailece piknik yapmaya gideceğiz.B) Hergün erken kalkıp spor yapıyor.
C) Gökyüzünde irili ufaklı birçok kuş uçuyordu.
D) Hiçbirimiz onun bu kadar başarılı olacağını tahmin etmemiştik.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de" veya "ki" bağlacının ya da "mi" soru ekinin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Kitapta ki bilgiler çok günceldi.B) Sen de bizimle sinemaya gelmek ister misin?
C) O kadar çok konuştu ki herkesi sıktı.
D) Bu soruyu çözebilecek miyim, emin değilim.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?
A) Sınavda on iki soruyu doğru cevapladım.B) Apartmanın üçüncü katında oturuyorlar.
C) Bu projede ikişerli gruplar halinde çalışacağız.
D) Bankadan yüzelli bin lira kredi çektik.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmalara getirilen ekin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) TDK'nin yeni sözlüğünü inceledim.B) THY'nun seferleri iptal oldu.
C) UNESCO'ya yeni üyeler katıldı.
D) TBMM'de önemli kararlar alındı.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/3260-tyt-yazim-kurallari-test-coz-7v0m