Kök ve Ek Kavramı 🌳
6. Sınıf! Sözcükte yapı konusunu anlamak için öncelikle kök ve ek kavramlarını iyice öğrenmeliyiz.
- Kök: Bir sözcüğün anlamlı en küçük parçasıdır. Sözcüğün temel anlamını taşır. Örneğin, "gözlük" sözcüğünün kökü "göz"dür. 👀
- Ek: Kök veya gövdelere gelerek onların anlamlarını değiştiren veya onlara yeni anlamlar katan ses veya harf gruplarıdır. Örneğin, "göz-lük" sözcüğündeki "-lük" ektir. 👓
Ek Çeşitleri ➕➖
6. Sınıf! Ekler iki ana gruba ayrılır:
- Yapım Ekleri: Sözcüğün anlamını değiştirerek yeni sözcükler türetirler. Örneğin, "oku-" fiiline "-l" eki gelerek "okul" sözcüğü oluşur. Bir fiilden isim yapmıştır.
- Çekim Ekleri: Sözcüğün anlamını değiştirmezler, sadece cümle içindeki görevini belirlerler. Örneğin, "kitap" sözcüğüne "-lar" eki gelerek "kitaplar" olur. Anlam değişmez, sadece çoğul anlamı katar.📚
Basit, Türemiş ve Birleşik Sözcükler 🧩
6. Sınıf! Sözcükler yapılarına göre üçe ayrılır:
- Basit Sözcükler: Yalnızca kökten oluşan veya kök üzerine çekim eki almış sözcüklerdir. Örneğin, "ev", "araba", "kuşlar". 🏠🚗🐦
- Türemiş Sözcükler: Kök veya gövdeye yapım eki alarak anlamı değişmiş sözcüklerdir. Örneğin, "gözlük", "balıkçı", "bilgisayar".
- Birleşik Sözcükler: İki veya daha fazla sözcüğün bir araya gelerek oluşturduğu sözcüklerdir. Örneğin, "ilkokul", "denizaltı", "hanımeli". 🌸
Çözümlü Örnek Sorular 🧠
Örnek Soru 1: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş bir sözcük vardır?
A) Bugün hava çok güzel.
B) Kitaplarımı masaya bıraktım.
C) Annem bana bir oyuncak aldı.
D) Okul bahçesinde oynadık.
Çözüm: Doğru cevap C şıkkıdır. "Oyuncak" sözcüğü "oyun" kökünden türemiştir (oyun-cak). Diğer seçeneklerdeki sözcükler basittir.
Örnek Soru 2: Aşağıdaki sözcüklerden hangisi birleşik bir sözcük değildir?
A) Başöğretmen
B) Buzdolabı
C) Gözyaşı
D) Kalemlik
Çözüm: Doğru cevap D şıkkıdır. "Kalemlik" sözcüğü "kalem" köküne "-lik" yapım ekinin gelmesiyle oluşmuştur ve türemiş bir sözcüktür. Diğer seçeneklerdeki sözcükler (başöğretmen, buzdolabı, gözyaşı) iki sözcüğün bir araya gelmesiyle oluşmuş birleşik sözcüklerdir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapıca basittir?
A) BalıkçıB) Gözlük
C) Ev
D) Kitaplık
'Yazar' sözcüğünün kökü ve aldığı yapım eki aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
A) Yaz- (fiil kökü), -ar (fiilden isim yapım eki)B) Yazar- (isim kökü), yapım eki almamıştır.
C) Yaz- (isim kökü), -ar (isimden fiil yapım eki)
D) Ya- (anlamsız kök), -zar (ek)
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik yapılı bir sözcük kullanılmıştır?
A) Çocuklar bahçede oyun oynuyordu.B) Bu soruya cevap vermek çok zor.
C) Ayakkabılarımı bağlamayı unuttum.
D) Gecekondu mahalleleri hızla gelişiyor.
'Görüşmek' sözcüğünün kökü ve aldığı ilk yapım eki aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
A) Gör- (fiil kökü), -üş (fiilden fiil yapım eki)B) Görüş- (isim kökü), -mek (isimden fiil yapım eki)
C) Görü- (fiil kökü), -şmek (yapım eki)
D) Gör- (fiil kökü), -üşmek (çekim eki)
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapıca diğerlerinden farklıdır?
A) OkulB) Öğrenci
C) Bilgisayar
D) Kalemlik
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin kökü fiil türündedir?
A) BalıkçıB) Tuzluk
C) Durak
D) Evsiz
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapım eki almıştır?
A) KalemlerB) Kitabı
C) Okulda
D) Bilgili
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi sadece çekim eki almıştır?
A) SusuzlukB) Görgü
C) Evden
D) Yazıcı
Hangi seçenekteki sözcük 'türemiş' yapılıdır?
A) KalemB) Gözlükçü
C) Geldi
D) Ayakkabı
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapısı bakımından birleşik sözcük değildir?
A) GecekonduB) Hanımeli
C) Akdeniz
D) Kitaplık
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/344-6-sinif-sozcukte-yapi-test-coz-1770560988