📌 7. Sınıf Fen Bilimleri Sınav Çalışma Notları 🚀
💡 1. Güneş Sistemi ve Ötesi
Evren, galaksiler, yıldızlar, gezegenler ve diğer gök cisimlerini içeren muazzam bir yapıdır. Güneş Sistemi'miz, Samanyolu Galaksisi'nde yer alan bir yıldız olan Güneş ve onun etrafında belirli yörüngelerde dolanan sekiz gezegen ile bu gezegenlerin uydularından, asteroidlerden ve kuyruklu yıldızlardan oluşur.
- Gezegenler: Güneş'e yakınlıklarına göre sırasıyla Merkür, Venüs, Dünya, Mars (İç Gezegenler veya Karasal Gezegenler), Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün (Dış Gezegenler veya Gazsal Gezegenler) şeklindedir.
- Cüce Gezegenler: Plüton, Ceres, Eris gibi gök cisimleri cüce gezegen olarak sınıflandırılır.
- Asteroit Kuşağı: Mars ile Jüpiter arasında bulunur ve milyonlarca asteroit içerir.
- Kuyruklu Yıldızlar: Kirli kartopu olarak da bilinirler. Güneş'e yaklaştıkça buz ve gaz salarak bir kuyruk oluştururlar.
💡 2. Hücre ve Bölünmeler
Tüm canlıların en küçük yapı ve görev birimi hücredir. Hücreler, temel olarak hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek olmak üzere üç ana bölümden oluşur.
2.1. Hücrenin Yapısı
- Hücre Zarı: Hücreyi dış etkilerden korur ve madde giriş çıkışını düzenler. Canlı, esnek ve seçici geçirgendir.
- Sitoplazma: Hücre zarı ile çekirdek arasını dolduran yarı akışkan maddedir. İçerisinde yaşamsal faaliyetleri gerçekleştiren organeller bulunur (mitokondri, ribozom, endoplazmik retikulum, golgi cisimciği, lizozom, koful, sentrozom, plastitler).
- Çekirdek: Hücrenin yönetim merkezidir. Kalıtsal bilgileri (DNA) taşır ve hücre bölünmesini kontrol eder.
2.2. Hücre Bölünmeleri
Hücreler, büyüme, gelişme, yıpranan dokuların onarımı ve üreme gibi amaçlarla bölünürler. İki temel hücre bölünmesi çeşidi vardır: Mitoz ve Mayoz.
- Mitoz Bölünme:
- Vücut hücrelerinde (somatik hücreler) görülür.
- Amacı: Büyüme, gelişme, onarım ve eşeysiz üremedir.
- Sonucunda iki yeni hücre oluşur.
- Oluşan hücrelerin kromozom sayısı ve genetik yapısı ana hücreyle aynıdır. Örneğin, \(2n\) kromozomlu bir hücreden \(2n\) kromozomlu \(2\) hücre oluşur.
- Tek hücreli canlılarda üremeyi sağlar.
- Mayoz Bölünme:
- Eşey ana hücrelerinde (üreme ana hücreleri) görülür.
- Amacı: Eşeyli üremeyi sağlamak ve tür içinde kromozom sayısının sabit kalmasını sağlamaktır.
- Sonucunda dört yeni hücre oluşur.
- Oluşan hücrelerin kromozom sayısı ana hücrenin yarısı kadardır ve genetik yapısı ana hücreden farklıdır (parça değişimi nedeniyle). Örneğin, \(2n\) kromozomlu bir hücreden \(n\) kromozomlu \(4\) hücre oluşur.
- Kalıtsal çeşitlilik sağlar.
💡 3. Kuvvet ve Enerji
Kuvvet, duran bir cismi harekete geçiren, hareket halindeki bir cismi durduran, yönünü veya hızını değiştiren, ya da cisimlerin şeklini değiştiren bir etkidir. Kuvvetin birimi Newton (\(N\)) olup, dinamometre ile ölçülür.
- Sürtünme Kuvveti: Hareketli cismin hareketini zorlaştıran veya durduran, hareket yönüne zıt yönde etki eden kuvvettir. Sürtünme kuvveti, yüzeyin cinsine ve cismin ağırlığına bağlıdır.
- Yer Çekimi Kuvveti (Kütle Çekimi): Dünya'nın cisimlere uyguladığı çekim kuvvetidir. Cisimlerin ağırlığı, yer çekimi kuvveti ile kütlesinin çarpımına eşittir: Ağırlık \(=\) Kütle \(\times\) Yer Çekimi İvmesi (\(G = m \times g\)). Ağırlık birimi Newton (\(N\)), kütle birimi kilogram (\(kg\)) veya gram (\(g\)) dir.
Enerji, iş yapabilme yeteneğidir. Enerji birimi Joule (\(J\)) veya kalori (\(cal\)) dir.
- Kinetik Enerji: Hareketli cisimlerin sahip olduğu enerjidir. Cisimlerin kütlesi ve hızı arttıkça kinetik enerjisi artar. Örneğin, \(m\) kütleli ve \(v\) hızlı bir cismin kinetik enerjisi \(E_k = \frac{1}{2}mv^2\) formülüyle hesaplanır.
- Potansiyel Enerji: Cisimlerin konumlarından veya durumlarından dolayı sahip olduğu enerjidir.
- Yer Çekimi Potansiyel Enerjisi: Bir cismin yüksekliğinden dolayı sahip olduğu enerjidir. \(E_p = mgh\) formülüyle hesaplanır, burada \(m\) kütle, \(g\) yer çekimi ivmesi ve \(h\) yüksekliktir.
- Esneklik Potansiyel Enerjisi: Esnek cisimlerin sıkışması veya gerilmesi sonucunda depoladıkları enerjidir (yay, lastik).
- Enerji Dönüşümleri: Enerji yoktan var edilemez, vardan yok edilemez; sadece bir türden başka bir türe dönüşebilir. Örneğin, bir top yukarı atıldığında kinetik enerjisi azalır, potansiyel enerjisi artar. En yüksek noktada kinetik enerjisi sıfır olur, potansiyel enerjisi maksimuma ulaşır. Aşağı inerken potansiyel enerjisi azalır, kinetik enerjisi artar.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek Soru \(1\)
Bir cismin Dünya'daki kütlesi \(30\) \(kg\) olarak ölçülmüştür. Bu cismin Ay'daki kütlesi ve ağırlığı ne kadar olur? (Dünya'daki yer çekimi ivmesi \(10\) \(N/kg\), Ay'daki yer çekimi ivmesi Dünya'dakinin \(\frac{1}{6}\) 'sı kadardır.)
Çözüm:
- Kütle: Kütle, madde miktarıdır ve evrenin her yerinde sabittir. Bu nedenle cismin Ay'daki kütlesi de \(30\) \(kg\) olacaktır.
- Dünya'daki Ağırlık: Ağırlık \(=\) Kütle \(\times\) Yer Çekimi İvmesi.
\(G_{Dünya} = 30\) \(kg\) \(\times\) \(10\) \(N/kg\) \(=\) \(300\) \(N\). - Ay'daki Yer Çekimi İvmesi: Ay'daki yer çekimi ivmesi \(=\) \(10\) \(N/kg\) \(\div\) \(6\) \(=\) \(\frac{10}{6}\) \(N/kg\) \(\approx\) \(1.67\) \(N/kg\).
- Ay'daki Ağırlık: Ağırlık \(=\) Kütle \(\times\) Ay'daki Yer Çekimi İvmesi.
\(G_{Ay} = 30\) \(kg\) \(\times\) \(\frac{10}{6}\) \(N/kg\) \(=\) \(5\) \(\times\) \(10\) \(N\) \(=\) \(50\) \(N\).
Cevap: Cismin Ay'daki kütlesi \(30\) \(kg\), ağırlığı ise \(50\) \(N\) olur.
Örnek Soru \(2\)
\(2n = 46\) kromozomlu bir insan vücut hücresi, art arda \(2\) mitoz bölünme geçirirse, oluşan hücre sayısı ve bu hücrelerin kromozom sayısı ne olur?
Çözüm:
- Mitoz bölünmede, bir hücreden iki yeni hücre oluşur.
- Oluşan hücrelerin kromozom sayısı ana hücreyle aynıdır.
- İlk mitoz bölünme sonucunda: \(1\) hücreden \(2\) hücre oluşur. Bu hücrelerin kromozom sayısı \(2n = 46\) olur.
- İkinci mitoz bölünme sonucunda: Oluşan her bir \(2\) hücreden tekrar \(2\) şer hücre oluşur. Yani \(2\) \(\times\) \(2\) \(=\) \(4\) hücre oluşur.
- Bu \(4\) hücrenin her birinin kromozom sayısı yine ana hücre ile aynı, yani \(2n = 46\) olacaktır.
Cevap: Art arda \(2\) mitoz bölünme sonucunda \(4\) hücre oluşur ve bu hücrelerin her birinin kromozom sayısı \(46\) olur.
Kütle ve ağırlık kavramları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Kütle, maddenin değişmeyen özelliğidir.B) Ağırlık, bir cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir.
C) Kütle birimi Newton (N), ağırlık birimi kilogram (kg) ile ifade edilir.
D) Bir cismin kütlesi Dünya'da ve Ay'da aynı iken, ağırlığı farklıdır.
Güneş Sistemi'ndeki gezegenlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Mars, Jüpiter'den daha büyüktür.B) Venüs, halkalarıyla bilinen bir gezegendir.
C) Dünya, yüzeyinde sıvı su bulunan tek gezegendir.
D) Satürn, Merkür'den Güneş'e daha yakındır.
Aşağıdakilerden hangisi insan iskelet sisteminin temel görevlerinden biri değildir?
A) Vücuda destek sağlayarak dik durmasını sağlamak.B) İç organları dış etkilere karşı korumak.
C) Kan hücrelerinin üretimine yardımcı olmak.
D) Besinleri sindirerek vücut için enerji üretmek.
Bir ekosistemde, kendi besinini inorganik maddelerden sentezleyerek üretebilen canlılar aşağıdaki kavramlardan hangisiyle adlandırılır?
A) TüketiciB) Ayrıştırıcı
C) Üretici
D) Otçul
Sesin madde ile etkileşimi ve ses yalıtımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Yumuşak ve gözenekli maddeler (pamuk, sünger gibi) ses dalgalarını iyi soğurur.B) Metal levhalar, sesi çok iyi soğurduğu için ses yalıtımında yaygın olarak kullanılır.
C) Çift camlı pencereler, aralarındaki hava boşluğu sayesinde ses yalıtımına katkı sağlar.
D) Ses yalıtımı, sesin bir ortamdan başka bir ortama geçişini engellemeyi veya azaltmayı hedefler.
Güneş Sistemi'ndeki gezegenlerin büyüklükleri karşılaştırıldığında, aşağıdaki sıralamalardan hangisi büyükten küçüğe doğru doğru verilmiştir?
A) Jüpiter > Satürn > Dünya > MarsB) Satürn > Jüpiter > Dünya > Mars
C) Jüpiter > Dünya > Satürn > Mars
D) Dünya > Jüpiter > Satürn > Mars
Bir öğrenci, bir kutuyu yatay zeminde sabit bir kuvvetle iterek \( 4 \text{ m} \) hareket ettiriyor. Öğrencinin kutuya uyguladığı kuvvetin büyüklüğü \( 50 \text{ N} \) olduğuna göre, öğrencinin kutu üzerinde yaptığı iş kaç Joule'dür?
A) \( 10 \)B) \( 50 \)
C) \( 200 \)
D) \( 250 \)
Özdeş iki metal levha, birisi siyah diğeri beyaz renkte olacak şekilde boyanmıştır. Bu levhalar, aynı güneş ışığı altında eşit süre bekletildiğinde sıcaklıkları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru olur?
A) Siyah levha daha soğuk, beyaz levha daha sıcak olur.B) Her iki levhanın sıcaklığı eşit olur.
C) Siyah levha daha sıcak, beyaz levha daha soğuk olur.
D) Levhaların renkleri sıcaklıklarını etkilemez.
Güneş enerjisinden faydalanma yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Güneş panelleri, güneş ışığını doğrudan elektrik enerjisine dönüştüren sistemlerdir.B) Güneş enerjisi, binalarda sıcak su elde etmek için kullanılan su ısıtma sistemlerinde yaygın olarak faydalanılır.
C) Güneş enerjisiyle çalışan hesap makineleri, sokak lambaları ve bazı araçlar günlük hayatta karşılaşılan örneklerdendir.
D) Güneş enerjisi, sadece elektrik üretimi için kullanılan, ısıtma amaçlı kullanılamayan bir enerji kaynağıdır.
Yıldızların yaşam döngüsündeki temel aşamalar, oluşumdan itibaren doğru sırayla aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
A) Bulutsu, Kırmızı Dev, Ana Kol Yıldızı, Beyaz CüceB) Ana Kol Yıldızı, Bulutsu, Kırmızı Dev, Beyaz Cüce
C) Bulutsu, Ana Kol Yıldızı, Kırmızı Dev, Beyaz Cüce
D) Kırmızı Dev, Bulutsu, Ana Kol Yıldızı, Beyaz Cüce
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/3493-7-sinif-insanlarda-ureme-buyume-ve-gelisme-elektrik-akimi-direnc-potansiyel-farki-ve-ohm-kanunu-test-coz-u8ui