Katı Basıncı Nedir? 🤔
9. Sınıf öğrencileri, katı basıncı, bir yüzeye dik olarak uygulanan kuvvetin, o yüzeyin alanına oranıdır. Başka bir deyişle, katı bir cismin bir yüzeye uyguladığı kuvvettir.
Formül: Basınç (P) \(=\) Kuvvet (F) / Alan (A)
Burada:
- P: Basınç (Pascal - Pa veya N/m²)
- F: Kuvvet (Newton - N)
- A: Alan (metre kare - m²)
Basıncı Etkileyen Faktörler 🧱
9. Sınıf, basıncı etkileyen iki ana faktör vardır:
- Kuvvet: Uygulanan kuvvet arttıkça basınç da artar.
- Alan: Yüzey alanı arttıkça basınç azalır.
Örnek Sorular ve Çözümleri ✍️
Örnek Soru 1:
9. Sınıf, 50 N ağırlığındaki bir cisim, 2 m²'lik bir yüzeye yerleştiriliyor. Yüzeye uygulanan basıncı hesaplayınız.
Çözüm:
Formül: P \(=\) F / A
P \(= 50\) N / 2 m²
P \(= 25\) Pa
Yüzeye uygulanan basınç 25 Pascal'dır.
Örnek Soru 2:
9. Sınıf, bir öğrenci ağırlığı 600 N olan bir sırt çantasını 0.04 m²'lik bir alana temas edecek şekilde yere koyuyor. Yere uygulanan basıncı hesaplayınız. Daha sonra öğrenci aynı çantayı 0.08 m²'lik bir alana sahip başka bir yüzeye koyarsa basınç ne olur?
Çözüm:
Durum 1:
P \(=\) F / A \(= 600\) N / 0.04 m² \(= 15000\) Pa
Durum 2:
P \(=\) F / A \(= 600\) N / 0.08 m² \(= 7500\) Pa
Görüldüğü gibi, yüzey alanı arttıkça basınç azalır. Bu 9. Sınıf için önemli bir gözlem.
Önemli Notlar 📝
- Basınç, kuvvetin uygulandığı yüzeye dik olmalıdır.
- Birimler önemlidir! Kuvvet Newton (N), Alan metrekare (m²) ve Basınç Pascal (Pa) cinsinden olmalıdır.
Katı basıncı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Basınç, birim yüzeye dik olarak etki eden kuvvettir.B) Basıncın SI birim sistemindeki birimi Pascal (\(Pa\))'dır.
C) Bir katının zemine uyguladığı basınç, uygulanan kuvvetin büyüklüğü ile doğru orantılıdır (temas yüzey alanı sabitse).
D) Bir katının zemine uyguladığı basınç, temas yüzey alanı küçüldükçe azalır (uygulanan kuvvet sabitse).
E) Katılar üzerlerine uygulanan kuvveti, kuvvetin doğrultusunda ve aynı büyüklükte iletirler.
Özdeş K ve L katı cisimleri yatay bir zemin üzerine ayrı ayrı konulmuştur. K cismi zemine temas eden yüzey alanı \(A_K\) olan yüzeyi üzerine, L cismi ise zemine temas eden yüzey alanı \(A_L\) olan yüzeyi üzerine bırakılmıştır. Cisimlerin ağırlıkları eşit ve \(G\) 'dir. Eğer \(A_K > A_L\) olduğuna göre, cisimlerin zemine uyguladıkları basınçlar \(P_K\) ve \(P_L\) arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?
A) \(P_K = P_L\)B) \(P_K > P_L\)
C) \(P_L > P_K\)
D) \(P_K = 2P_L\)
E) \(2P_K = P_L\)
Yatay bir zemin üzerinde duran katı bir cismin zemine uyguladığı basınç (\(P\)) ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur? I. Cismin ağırlığı sabit tutulduğunda, temas yüzey alanı (\(A\)) ile ters orantılıdır. II. Temas yüzey alanı (\(A\)) sabit tutulduğunda, cismin ağırlığı (\(F\)) ile doğru orantılıdır. III. Cismin ağırlığı ve temas yüzey alanı aynı oranda artırılırsa basınç değişmez.
A) Yalnız IB) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Aşağıdaki durumlardan hangisinde katı basıncının azaltılması amaçlanmıştır?
A) Bıçakların keskin yüzeylerinin ince yapılmasıB) Rapido iğnesinin ucunun sivri olması
C) İş makinelerinin (örneğin dozerlerin) paletlerinin geniş yapılması
D) Topuklu ayakkabı giyen bir kişinin zemine uyguladığı basıncın artması
E) Çivinin ucunun sivri yapılması
Bir katı cismin yatay bir yüzey üzerindeki basıncı (\(P\)), cisme uygulanan dik kuvvet (\(F\)) ve temas alanı (\(A\)) ile ilişkilidir. Buna göre, katı basıncı için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Basınç, kuvvet ile ters orantılıdır.B) Basınç, yüzey alanı ile doğru orantılıdır.
C) Basınç, kuvvet ile doğru, yüzey alanı ile ters orantılıdır.
D) Basınç, hem kuvvet hem de yüzey alanı ile doğru orantılıdır.
E) Basınç, hem kuvvet hem de yüzey alanı ile ters orantılıdır.
Ağırlığı \(G\) olan düzgün, türdeş bir prizma Şekil I'deki gibi geniş yüzeyi üzerine yerleştirildiğinde zemine uyguladığı basınç \(P_1\) oluyor. Aynı prizma Şekil II'deki gibi dar yüzeyi üzerine yerleştirildiğinde ise zemine uyguladığı basınç \(P_2\) oluyor. Prizmanın geniş yüzeyinin alanı \(A_1\), dar yüzeyinin alanı \(A_2\) olup \(A_1 = 2A_2\) olduğuna göre \(P_1\) ve \(P_2\) arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?
A) \(P_1 = P_2\)B) \(P_1 = 2P_2\)
C) \(P_2 = 2P_1\)
D) \(P_1 = 4P_2\)
E) \(P_2 = 4P_1\)
Kütlesi \(20 \, kg\) olan dikdörtgenler prizması şeklindeki bir cisim, boyutları \(50 \, cm \times 20 \, cm\) olan yüzeyi üzerine yatay zemine bırakılıyor. Buna göre, cismin zemine uyguladığı basınç kaç Pascal (\(Pa\)) olur? (\(g = 10 \, m/s^2\) alınız.)
A) \(1000\)B) \(2000\)
C) \(4000\)
D) \(5000\)
E) \(10000\)
Aşağıdaki durumlardan hangisi katı basıncının azaltılması ilkesine örnek olarak verilemez?
A) Trenlerin tekerlek sayısının fazla olması.B) Karda batmamak için kar ayakkabısı giyilmesi.
C) Traktörlerin arka tekerleklerinin geniş yapılması.
D) Bıçakların keskin yüzeylerinin ince yapılması.
E) Ağır iş makinelerinin paletli olması.
Katı bir cismin yatay bir yüzeye uyguladığı basınç ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Cismin kütlesi arttıkça, temas alanı sabit kalmak koşuluyla basınç artar.B) Cismin temas alanı arttıkça, ağırlığı sabit kalmak koşuluyla basınç artar.
C) Cismin hacmi arttıkça basınç her zaman artar.
D) Basınç, sadece cismin yüzeye uyguladığı kuvvetin büyüklüğüne bağlıdır.
E) Basınç, sadece cismin temas yüzeyinin büyüklüğüne bağlıdır.
Ağırlığı 80 N olan homojen bir küp, yatay bir masa üzerine 0.04 m \(^2\) lik bir alanla temas edecek şekilde konulmuştur. Küpün masaya uyguladığı basınç kaç Pascal (Pa) olur?
A) 1600 PaB) 2000 Pa
C) 2500 Pa
D) 3200 Pa
E) 4000 Pa
Kenar uzunlukları 4 cm, 6 cm ve 10 cm olan homojen bir dikdörtgenler prizması, yatay bir zemine konuluyor. Bu prizmanın zemine uyguladığı basıncın en küçük olması için hangi yüzeyi üzerine yerleştirilmelidir?
A) 4 cm x 6 cm yüzeyiB) 4 cm x 10 cm yüzeyi
C) 6 cm x 10 cm yüzeyi
D) Hangi yüzeye konulursa konsun basınç değişmez.
E) Basınç, prizmanın sadece yüksekliğine bağlıdır.
Ağırlığı G olan bir tuğla, yatay bir yüzeye A alanı ile temas ederek P basıncını uygulamaktadır. Eğer tuğla iki eş parçaya bölünür ve bu parçalardan biri başlangıçtaki gibi A alanı ile temas edecek şekilde yerleştirilirse, yeni basınç kaç P olur?
A) P/4B) P/2
C) P
D) 2P
E) 4P
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/358-9-sinif-kati-basinci-test-coz-9922