✨ Konuları Gir, Yapay Zeka Saniyeler İçinde Sınavını Üretsin!

7. Sınıf Basit, Türemiş ve Birleşik Fiiller Test Çöz

SORU 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde basit yapılı bir fiil kullanılmıştır?

A) Çocuklar parkta neşeyle oynadılar.
B) Akşam yemeği için hep birlikte sofra kurduk.
C) Sınavdan sonra hepimiz çok yorulduk.
D) Bu konuyu tekrar anlatmalısın.

A

B

C

D

Açıklama:
Fiillerin yapılarını inceleyelim: [A] oynadılar: "Oyun" isminden "-a-" yapım ekiyle türemiş bir fiildir. (Oyun \( \rightarrow \) Oyna-) Bu nedenle türemiş fiildir. [B] kurduk: "Kur-" fiil köküne sadece çekim ekleri (-duk) gelmiştir. Herhangi bir yapım eki almadığı için basit fiildir. [C] yorulduk: "Yor-" fiil kökünden "-ul-" yapım ekiyle türemiş bir fiildir. (Yor \( \rightarrow \) Yorul-) Bu nedenle türemiş fiildir. [D] anlatmalısın: "An-" fiil kökünden "-la-" ve "-t-" yapım ekleriyle türemiş bir fiildir. (An \( \rightarrow \) Anla \( \rightarrow \) Anlat-) Bu nedenle türemiş fiildir.

Bu Sınavı paylaş: WhatsApp Facebook X (Twitter)

Soru Listesi 0/10

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Cevaplanmış

Boş

🔄 Sınavı Sıfırla

📌 Fiillerin Yapısı: Basit, Türemiş ve Birleşik Fiiller

Sevgili \(7.\) Sınıf Öğrencileri,

Bugünkü dersimizde Türkçe'nin en temel konularından biri olan fiillerin yapısı konusunu derinlemesine inceleyeceğiz. Fiillerin cümledeki görevini ve anlamını doğru anlamak için onların nasıl oluştuğunu bilmek çok önemlidir. Hazır mısınız? 🚀

1. Basit Fiiller

💡 Tanım: Herhangi bir yapım eki almamış, sadece çekim ekleri alabilen fiillere basit fiil denir.

Basit fiiller, kök halinde bulunan veya sadece zaman, kişi gibi anlamları değiştirmeyen ekler (çekim ekleri) almış fiillerdir.
Fiilin anlamını veya türünü değiştiren bir ek almazlar.
Örnekler:
- Oku-du (\(3.\) tekil şahıs, geçmiş zaman)
- Gel-iyor-uz (\(1.\) çoğul şahıs, şimdiki zaman)
- Yaz-acak-sın (\(2.\) tekil şahıs, gelecek zaman)
- Gül-dü-ler (\(3.\) çoğul şahıs, geçmiş zaman)

✅ Unutmayın: Çekim ekleri fiilin anlamını değiştirmez, sadece zaman, kişi gibi özelliklerini belirtir.

2. Türemiş Fiiller

💡 Tanım: Fiil kök veya gövdelerine yapım eki getirilerek oluşturulan fiillere türemiş fiil denir.

Türemiş fiiller, fiilin anlamını tamamen değiştiren veya fiilin türünü (isimden fiil, fiilden fiil) değiştiren ekler alırlar.
Yapım ekleri, yeni bir anlamda fiil oluşturur.
İki şekilde türeyebilirler:
- İsimden Türeyen Fiiller: Bir isme yapım eki getirilerek fiil yapılır.
  - Göz (\(+\)) -le \( ightarrow\) Gözle-mek
  - Su (\(+\)) -la \( ightarrow\) Sula-mak
  - Baş (\(+\)) -la \( ightarrow\) Başla-mak
  - Örnek: "Çiçekleri suladı." (su isminden türedi)
- Fiilden Türeyen Fiiller: Bir fiile yapım eki getirilerek yeni bir fiil yapılır.
  - Gör (\(+\)) -üş \( ightarrow\) Görüş-mek
  - Kır (\(+\)) -ıl \( ightarrow\) Kırıl-mak
  - Sev (\(+\)) -dir \( ightarrow\) Sevdir-mek
  - Örnek: "Arkadaşıyla uzun süre görüştü." (gör fiilinden türedi)

✅ Önemli Not: Yapım eki almış her fiil türemiş fiildir.

3. Birleşik Fiiller

💡 Tanım: İki veya daha fazla kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu ve yeni bir anlam kazanan fiillere birleşik fiil denir.

Birleşik fiiller, genellikle tek bir kavramı ifade ederler.
Üç ana grupta incelenirler:

3.1. Kurallı Birleşik Fiiller (Özel Birleşik Fiiller)

Bu fiiller, belirli eklerle oluşur ve her zaman bitişik yazılırlar.
Yeterlilik Fiili (-e bilmek): Yapabilme, gücü yetme anlamı katar.
- Yüz-ebil-mek \( ightarrow\) Yüzebilmek
- Gel-ebil-mek \( ightarrow\) Gelebilmek
- Örnek: "Bu soruyu çözebilirim."
Tezlik Fiili (-i vermek): Çabukluk, aniden olma, kolaylık anlamı katar.
- Gel-iver-mek \( ightarrow\) Gelivermek
- Yap-ıver-mek \( ightarrow\) Yapıvermek
- Örnek: "Kitabı okuyuverdi."
Sürerlilik Fiili (-e durmak, -e kalmak, -e gelmek): Eylemin devam ettiğini belirtir.
- Bak-akal-mak \( ightarrow\) Bakakalmak
- Süregel-mek \( ightarrow\) Süregelmek
- Örnek: "Olay karşısında şaşakaldı."
Yaklaşma Fiili (-e yazmak): Neredeyse olma, az kalsın olma anlamı katar. (Günümüzde pek kullanılmaz.)
- Düş-eyaz-mak \( ightarrow\) Düşeyazmak
- Öl-eyaz-mak \( ightarrow\) Öleyazmak
- Örnek: "Korkudan öleyazdı."

3.2. Yardımcı Fiille Kurulan Birleşik Fiiller

Bir isim soylu kelime ile "etmek, olmak, eylemek, kılmak" yardımcı fiillerinin birleşmesiyle oluşur.
Ses düşmesi veya türemesi olursa bitişik, olmazsa ayrı yazılırlar.
- Yardım (\(+\)) etmek \( ightarrow\) Yardım etmek (Ayrı yazılır)
- His (\(+\)) etmek \( ightarrow\) Hissetmek (Ses türemesi olduğu için bitişik)
- Kayb (\(+\)) olmak \( ightarrow\) Kaybolmak (Ses düşmesi olduğu için bitişik)
- Örnek: "Bana yardım etti." "Kendini çok mutlu hissetti."

3.3. Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller (Deyimler)

Genellikle bir isim ve bir fiilin bir araya gelmesiyle oluşur ancak asıl anlamlarından uzaklaşarak yeni bir anlam kazanırlar.
Çoğunlukla deyim şeklinde karşımıza çıkarlar ve ayrı yazılırlar.
- Göz (\(+\)) gezdirmek \( ightarrow\) Göz gezdirmek (Hızlıca bakmak)
- Kafa (\(+\)) yormak \( ightarrow\) Kafa yormak (Çok düşünmek)
- Göze (\(+\)) girmek \( ightarrow\) Göze girmek (Beğeni kazanmak)
- Örnek: "Bu proje için çok kafa yordum."

✍️ Çözümlü Örnek Sorular

\(1.\) Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş fiil kullanılmıştır?

Çocuk, bahçede top oynadı.
Kitabı masanın üzerine bırakıverdi.
Yeni aldığı arabayı çok sevdi.
Kapı çalınca hepimiz dışarı fırladık.

Çözüm:

A seçeneğindeki "oynadı" fiili, "oyun" isminden ("oyun" \( ightarrow\) "oyna-") yapım eki alarak türemiştir. Bu net bir türemiş fiil örneğidir.
B seçeneğindeki "bırakıverdi" fiili, "bırakmak" fiili ve "-ıver" tezlik fiiliyle oluşan kurallı birleşik fiildir.
C seçeneğindeki "sevdi" fiili, kök halindedir ve sadece geçmiş zaman eki almıştır, yani basit fiildir.
D seçeneğindeki "fırladık" fiili de "fırıl" yansıma sözcüğünden "-la" yapım ekiyle türemiş bir fiildir. Ancak soruda en belirgin ve yaygın türemiş fiil örneği A seçeneğinde verilmiştir.

Cevap: A

\(2.\) Soru: "Yarınki toplantıya yetişmek için çok çaba sarf etti." cümlesindeki altı çizili fiilin yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Basit fiil
Türemiş fiil
Kurallı birleşik fiil
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiil

Çözüm:

"Çaba sarf etti" fiili, "çaba sarf" isim grubuna "etmek" yardımcı fiilinin eklenmesiyle oluşmuştur. Burada bir isimle yardımcı fiil bir araya gelerek yeni bir anlam kazanmıştır. Bu tür fiiller, yardımcı fiille kurulan birleşik fiil grubuna girer.

Cevap: D

1)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde basit yapılı bir fiil kullanılmıştır?

A) Çocuklar parkta neşeyle oynadılar.
B) Akşam yemeği için hep birlikte sofra kurduk.
C) Sınavdan sonra hepimiz çok yorulduk.
D) Bu konuyu tekrar anlatmalısın.

2)

Aşağıdaki fiillerden hangisi yapısı bakımından türemiş fiildir?

A) Koştu
B) Giyindi
C) Bakakaldı
D) Yardım etti

3)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik yapılı bir fiil bulunmaktadır?

A) Dün akşam erken yattık.
B) Kardeşimle uzun süre konuştuk.
C) Bu zor soruyu ancak o çözebildi.
D) Yağmur birden hızlandı.

4)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili fiilin yapısı yanlış verilmiştir?

A) Kardeşimle birlikte parka gittik. (Basit fiil)
B) Annem bize lezzetli yemekler pişirdi. (Türemiş fiil)
C) Bu konuyu sen de anlayabildin mi? (Birleşik fiil)
D) Hızlıca masayı hazırladı. (Basit fiil)

5)

Aşağıdaki fiillerden hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

A) Gülüşmek
B) Oturdu
C) Sarardı
D) Sevindi

6)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde basit yapılı bir fiil kullanılmıştır?

A) Çocuklar parkta neşeyle oynuyordu.
B) Yarınki sınav için çok çalışmalısın.
C) Misafirlerimize sıcak çay ikram ettik.
D) Hava kararınca lambaları açtı.

7)

Aşağıdaki fiillerden hangisi türemiş yapılıdır?

A) geldi
B) uyudu
C) boyandı
D) koştu

8)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik yapılı bir fiil kullanılmıştır?

A) Çocuklar bahçede top oynuyor.
B) Bu konuyu tekrar etmelisin.
C) Annesine yardım edebildi.
D) Sabah erkenden uyandı.

9)

Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili fiillerin yapıları ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Kapıyı hızlıca açtı. (Basit fiil)
B) Yemeğin tadına bakakaldı. (Birleşik fiil)
C) Eşyaları güzelce yerleştirdi. (Basit fiil)
D) Bu konuyu sana anlatabilirim. (Birleşik fiil)

10)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili fiil, yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

A) Misafirler gelince hemen hazırlandı.
B) Aniden bastıran yağmurla her yer islandı.
C) Odayı temizlemek için elinden geleni yaptı.
D) Bu kitapları okuyunca çok etkilendi.

QR Code

Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun

https://yazili.eokultv.com/test/3658-7-sinif-basit-turemis-ve-birlesik-fiiller-test-coz-nk6o