Büyük Harflerin Yazımı 🚀
Türkçede bazı kelimeler, özel durumlarına göre büyük harfle başlar. Bu kuralları doğru uygulamak, yazım kurallarının en önemli parçalarından biridir.
✅ Cümle Başları
- Her cümlenin ilk kelimesi büyük harfle başlar.
- Örnek: Bugün hava çok güzel.
✅ Özel Adların Yazımı
- Kişi Adları ve Soyadları: Mehmet Akif Ersoy, Ayşe Yılmaz.
- Takma Adlar: Muhibbi (Kanuni Sultan Süleyman), Deli Ozan.
- Yer Adları: Kıta, ülke, bölge, il, ilçe, köy adları büyük harfle başlar. Asya, Türkiye, İç Anadolu Bölgesi, Ankara, Çankaya.
- Millet, Dil, Din ve Mezhep Adları: Türk, İngiliz, Türkçe, İngilizce, Müslümanlık, Hristiyanlık, Sünnilik, Alevilik.
- Gezegen ve Yıldız Adları: Mars, Dünya, Güneş, Ay. (Coğrafi terim olarak kullanıldığında küçük, gezegen adı olarak kullanıldığında büyük.)
- Kurum, Kuruluş ve İş Yeri Adları: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türk Dil Kurumu, Milli Eğitim Bakanlığı, Çankaya Lisesi.
- Kitap, Dergi, Gazete ve Sanat Eseri Adları: Nutuk, Hürriyet Gazetesi, Varlık Dergisi. (Özel ada dâhil olmayan "gazete", "dergi" kelimeleri küçük harfle yazılır.)
✅ Unvanlar, Saygı Sözleri, Rütbeler
- Kişi adlarından önce veya sonra gelen unvanlar, saygı sözleri, rütbe adları ve lakaplar büyük harfle başlar.
- Örnek: Doktor Ayşe Hanım, Mustafa Kemal Paşa, Deli İbrahim.
✅ Belirli Tarih Bildiren Ay ve Gün Adları
- Belirli bir tarihi gösteren ay ve gün adları büyük harfle başlar.
- Örnek: \(19\) Mayıs \(1919\) Salı günü, \(29\) Ekim \(1923\).
- Dikkat: Belirli bir tarih bildirmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar. Okullar genellikle eylül ayında açılır.
✅ Hitaplar
- Mektup ve resmî yazışmalarda hitaplar büyük harfle başlar.
- Örnek: Sevgili Öğrenciler, Değerli Veliler.
Noktalama İşaretleri 📌
Yazılı anlatımda duygu, düşünce ve anlamın doğru aktarılmasını sağlayan işaretlerdir. Cümlelerin yapısını düzenler, okumayı kolaylaştırır.
✅ Nokta (.)
- Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
- Bazı kısaltmaların sonuna konur. Dr., Cad.
- Sıra sayılarını belirtmek için kullanılır. \(1\). (birinci), \(2\). (ikinci).
- Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı ayırt etmek için konur. \(29.10.1923\).
- Saat ve dakika arasına konur. Tren \(09.15\) 'te kalkacak.
✅ Virgül (,)
- Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak için kullanılır. Pazardan elma, armut, çilek aldık.
- Sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır. Geldim, gördüm, yendim.
- Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için kullanılır.
- Ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için kullanılır. Annem, canım annem, bugün gelecek.
- Anlam karışıklığını gidermek için kullanılır. Genç, doktora yaklaştı. (Genç doktor değil, genç bir kişi doktora yaklaştı.)
✅ Soru İşareti (?)
- Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur. Nereye gidiyorsun?
- Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için kullanılır. Yunus Emre (\(1238\) - \(1320\)?)
✅ Ünlem İşareti (!)
- Sevinç, korku, şaşırma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur. Eyvah, geç kaldım!
- Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur. Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!
✅ İki Nokta (:)
- Açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur. Örnekler: elma, armut, nar.
- Karşılıklı konuşmalarda konuşan kişiyi belirtmek için kullanılır. Öğretmen: Çocuklar, dersimize başlayalım.
✅ Üç Nokta (...)
- Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur. Ne güzel bir gün...
- Alıntılarda başta, ortada veya sonda atlanan kelime veya bölümlerin yerine konur.
- Kaba sayıldığı için veya başka bir nedenden dolayı açıklanmak istenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur.
✅ Kesme İşareti (')
- Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırmak için kullanılır. Türkiye'mizin, Ahmet'e, \(1923\) 'te.
- Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır. TBMM'ye.
- Sayıya getirilen ekleri ayırmak için kullanılır. \(1990\) 'da, \(8\).'inci.
- Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için kullanılır. a'dan z'ye.
✅ Tırnak İşareti (" ")
- Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır. Atatürk "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir." demiştir.
- Cümle içerisinde özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınır.
"De/Da", "Ki" ve "Mi" Yazımı 💡
Bu eklerin ve bağlaçların doğru yazımı, Türkçe yazım kurallarında sıklıkla hata yapılan konulardandır. Dikkatli olmak gerekir.
✅ Bağlaç Olan "De/Da"
- Her zaman ayrı yazılır.
- Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, sadece daralır.
- "Bile" anlamına gelir.
- Örnek: Sen de gel. (Sen bile gel.) Kitap da okurum.
✅ Ek Olan "-De/-Da" (Bulunma Hâli Eki)
- Her zaman kelimeye bitişik yazılır.
- Bulunma veya zaman anlamı katar.
- Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur.
- Ünsüz benzeşmesine uğrayabilir (\(t\) / \(ta\) hâline gelebilir).
- Örnek: Evdeyim. (Neredeyim?) Okulda bekliyor. Saat \(10.00\) 'da buluşalım.
- Dikkat: Bahçedeki çiçekler. (Buradaki "-deki", "-ki" ekidir, "de" değil.)
✅ Bağlaç Olan "Ki"
- Her zaman ayrı yazılır.
- Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, sadece daralır.
- Genellikle iki cümleyi birbirine bağlar.
- Örnek: Duydum ki unutmuşsun. Öyle acıktım ki yemek yiyebilirim.
✅ Ek Olan "-Ki" (İlgi Eki ve Sıfat Yapan Ek)
- Her zaman kelimeye bitişik yazılır.
- İlgi eki olarak: Bir ismin yerini tutar. Benimki, seninki.
- Sıfat yapan ek olarak: "Hangi", "ne zaman" sorularına cevap verir.
- Örnek: Evdeki hesap çarşıya uymaz. (Hangi hesap? Evdeki.) Dünkü film çok güzeldi. (Ne zaman ki film? Dünkü.)
✅ Soru Eki "-Mi"
- Her zaman ayrı yazılır.
- Kendinden sonra gelen ekler bitişik yazılır.
- Soru anlamı dışında pekiştirme veya zaman anlamı da katabilir.
- Örnek: Gelecek misin? Güzel mi güzel bir ev. Yağmur yağdı mı her yer temizlenir.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru \(1\)
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) \(10\) Kasım \(1938\) 'de Atatürk vefat etti.
B) Geçen hafta Türkçe dersinde yeni konular öğrendik.
C) Amcam Doğu Anadolu Bölgesi'nde yaşıyor.
D) Yeni taşındığımız sokakta Doktor Ayşe Hanım oturuyor.
Çözüm:
A seçeneğinde " \(10\) Kasım \(1938\) " belirli bir tarih bildirdiği için ay ve gün adları büyük harfle başlamıştır, doğrudur.
B seçeneğinde "Türkçe" özel ad olduğu için büyük harfle başlamıştır, doğrudur. Ancak "dersinde" kelimesi özel ada dahil olmadığı için küçük harfle başlaması doğrudur. Burada bir yanlışlık yoktur.
C seçeneğinde "Doğu Anadolu Bölgesi" yer adı olduğu için büyük harfle başlamıştır, doğrudur.
D seçeneğinde "Doktor Ayşe Hanım" ifadesindeki "Doktor" ve "Hanım" kelimeleri kişi adından önce ve sonra gelen unvan ve saygı sözleri olduğu için büyük harfle başlaması gerekirdi. Ancak burada "Doktor" kelimesi büyük harfle başlamışken "Hanım" kelimesi küçük harfle yazılmıştır. Bu bir yanlışlıktır.
Doğru Cevap: D
Soru \(2\)
"Bu kitapta ki bilgiler çok önemli de herkes okumalı mı?" cümlesindeki yazım yanlışlarını bulunuz.
Çözüm:
- "Bu kitapta ki" ifadesinde "-ki" eki sıfat yapan ektir ("hangi bilgiler?" sorusuna "kitaptaki" cevabını verir) ve bitişik yazılması gerekir. Doğrusu: kitaptaki.
- "önemli de" ifadesinde "de" bağlaçtır ("bile" anlamı katar, cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz) ve ayrı yazılması gerekir. Doğrusu: önemli de.
- "okumalı mı?" ifadesinde "mı" soru ekidir ve her zaman ayrı yazılır. Burada doğru yazılmıştır.
Cümlenin doğru yazımı şu şekildedir: "Bu kitaptaki bilgiler çok önemli de herkes okumalı mı?"
Bulunan Yanlışlar: "kitapta ki" ve "önemli de".
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
B) Bu yaz, Ege Denizi'nde tatil yapacağız.
C) Amcam, Ankara'nın Çankaya ilçesinde oturuyor.
D) Geçen yaz Akdeniz Bölgesi'ni gezdik.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımı doğru kullanılmıştır?
B) Dayım, Geçen hafta Almanya'dan geldi.
C) Yarın, matematik dersinde yeni bir konuya başlayacağız.
D) Pamuk prenses ve Yedi Cüceler masalını okudum.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?
B) Her yıl 10 Kasım Atatürk'ü Anma Günü'nde törenler düzenlenir.
C) Arkadaşım, Milliyet Gazetesi'nde çalışıyor.
D) Teyzem, doktor Fatma Hanım'a muayene oldu.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımı doğru kullanılmıştır?
B) Dedem, Karadeniz bölgesinde yaşıyor.
C) Yarın, Türk kahvesi içmeye gideceğiz.
D) Ablam, Avrupa'nın batısında okuyor.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir hata yapılmıştır?
B) 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı'nı kutladık.
C) Bu yılki dünya savaşı anma törenlerine katıldık.
D) Annem, bana Nutuk kitabını hediye etti.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) yanlış kullanılmıştır?
A) Pazardan elma, armut, çilek aldık.B) Evet, ben de seninle gelmek istiyorum.
C) Kitabı okudu, sonra uyudu.
D) O, bizim en iyi arkadaşımızdır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) doğru kullanılmıştır?
A) At ölür; meydan kalır, yiğit ölür; şan kalır.B) Türkçe, matematik; fen ve sosyal bilgiler dersleri var.
C) Geldim; gördüm; yendim.
D) Annem; babam ve ben sinemaya gittik.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki nokta üst üste (:) yanlış kullanılmıştır?
A) Arkadaşım bana dedi ki: "Yarın buluşalım mı?"B) Şunları unutma: Dürüstlük, çalışkanlık, azim.
C) En sevdiğim renkler: Mavi, yeşil, kırmızı.
D) Çok çalıştı: Sınavdan yüksek not aldı.
Aşağıdaki cümlelerden hangisinin sonuna diğerlerinden farklı bir noktalama işareti gelmelidir?
A) Ne kadar da güzel bir günB) Eyvah, otobüsü kaçırdık
C) Sınavdan kaç aldın
D) Yaşasın, tatile gidiyoruz
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yay ayraç (parantez) kullanımında bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Yunus Emre (1238-1320) Anadolu'nun önemli şairlerindendir.B) Bu eseri (Nutuk) okumalısın.
C) "Gelme!" (diye bağırdı) ve kapıyı çarptı.
D) Fiiller (eylemler) cümlede iş, oluş bildirir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-de / -da" bağlacının yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Otobüste telefonumu unutmuşum, çok üzüldüm.B) Bu konuda bende senin gibi düşünüyorum.
C) Sınıfta sessizce ders dinliyorlardı.
D) Kalabalıkta kaybolan çocuk, annesini arıyordu.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki"nin yazımı yanlıştır?
A) Duydumki sınavlar erken başlıyormuş.B) Masadaki kitapları düzenledim.
C) Seninki dün gelmedi mi?
D) Oysaki her şey ne kadar güzeldi.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "mi" soru ekinin yazımı yanlıştır?
A) Bu filmi daha önce izledinmi?B) Hava karardı mı, kuşlar yuvalarına döner.
C) Çok mu çok güzel bir gündü bugün?
D) Annem mi geldi, kapı çalıyor?
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı bulunmaktadır?
A) Oysaki ben bu işi bitirmiştim.B) Sende mi bizimle tatile geleceksin?
C) Masadaki kitapların hepsi çok eskiydi.
D) Yarınki sınav için çok heyecanlıyım.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem "-de/-da" hem de "ki"nin yazımı doğru yapılmıştır?
A) Sende ki kitap, bende yok.B) Evdeki hesap çarşıya uymazki.
C) Bahçedeki çiçekler de susuz kalmış.
D) Bilgisayardaki oyunları da sildimki yer açılsın.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/3690-6-sinif-buyuk-harflerin-yazimi-noktalama-isaretleri-ve-de-da-ki-mi-yazimi-test-coz-yzm4