Ekoloji, canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır. 11. sınıf biyoloji müfredatında önemli bir yer tutar. Ekoloji, organizma, popülasyon, komünite, ekosistem ve biyosfer gibi farklı seviyelerde incelenir.
- Organizma: Tek bir canlı bireyidir.
- Popülasyon: Aynı türden canlıların belirli bir alanda oluşturduğu topluluktur.
- Komünite: Belirli bir alanda yaşayan farklı popülasyonların oluşturduğu topluluktur.
- Ekosistem: Komünite ve cansız çevrenin (hava, su, toprak, ışık vb.) karşılıklı etkileşimiyle oluşan sistemdir.
- Biyosfer: Yaşamın olduğu tüm alanları (atmosferin alt kısımları, litosferin üst kısımları ve hidrosfer) kapsar. Dünya üzerindeki tüm ekosistemlerin toplamıdır. 🌎
11. sınıf ekoloji konuları arasında besin zincirleri ve besin ağları, enerji akışı, madde döngüleri (karbon, su, azot döngüleri), popülasyon ekolojisi (büyüme eğrileri, taşıma kapasitesi), komünite ekolojisi (rekabet, av-avcı ilişkisi, simbiyoz) ve ekosistem ekolojisi (biyoçeşitlilik, habitat kaybı, çevre kirliliği) yer alır.
Besin Zincirleri ve Besin Ağları: Enerjinin üreticilerden tüketicilere doğru aktarıldığı doğrusal dizidir. Besin ağları ise, birden fazla besin zincirinin birleşmesiyle oluşur ve ekosistemdeki karmaşık beslenme ilişkilerini gösterir. Enerji, her trofik düzeyde azalır. Bu nedenle, besin zincirleri genellikle 4-5 trofik düzeyden oluşur. 🐟 -> 🐸 -> 🐍 -> 🦅
Madde Döngüleri: Ekolojik sistemlerde maddelerin (karbon, su, azot vb.) canlılar ve cansız çevre arasında sürekli olarak dolaşımını ifade eder. Bu döngüler, yaşamın sürdürülebilirliği için hayati öneme sahiptir. Azot döngüsü, özellikle bitkiler için önemli olan azotun farklı formlara dönüşümünü içerir.
Bir canlının ekosistemdeki görevi, yaşam şekli, beslenme biçimi ve diğer canlılarla etkileşimlerinin tamamı aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
A) HabitatB) Popülasyon
C) Ekolojik niş
D) Komünite
E) Biyom
Atmosferdeki serbest azot (\(N_2\)) gazının bitkiler tarafından doğrudan kullanılamaması nedeniyle, bu azotun bitkilerin kullanabileceği forma dönüştürülmesini sağlayan temel canlı grubu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Denitrifikasyon bakterileriB) Kemosentetik bakteriler
C) Nitrifikasyon bakterileri
D) Azot bağlayıcı bakteriler
E) Ayrıştırıcılar
Bir besin piramidinde, bir trofik düzeyden bir üst trofik düzeye aktarılan enerjinin yaklaşık oranı nedir?
A) %1B) %10
C) %50
D) %90
E) %100
İki farklı türden canlının bir arada yaşayarak karşılıklı olarak birbirlerinden fayda sağladığı, bu birliktelik olmadan her iki türün de yaşamsal faaliyetlerini sürdürmekte zorlandığı veya yapamadığı ilişki türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) KommensalizmB) Parazitizm
C) Rekabet
D) Avlanma
E) Mutualizm
Çeşitli endüstriyel atıklar veya tarım ilaçları gibi zehirli maddelerin, besin zincirinde alt trofik düzeylerden üst trofik düzeylere doğru gidildikçe canlıların dokularında artan oranda birikmesi olayı aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
A) Biyolojik çeşitlilik kaybıB) Ötrofikasyon
C) Karbon ayak izi
D) Biyolojik birikim (Biyomagnifikasyon)
E) Asit yağmurları
Belirli bir coğrafi alanda yaşayan, farklı türlere ait popülasyonların oluşturduğu canlı topluluğuna ne ad verilir?
A) PopülasyonB) Ekosistem
C) Biyosfer
D) Komünite
E) Habitat
Bir besin zincirinde enerji aktarımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Enerji, bir trofik düzeyden diğerine aktarılırken tamamı aktarılır.B) Enerji, besin zincirinin alt basamaklarında en az, üst basamaklarında ise en fazladır.
C) Enerji aktarımı sırasında enerjinin büyük bir kısmı ısı olarak kaybedilir.
D) Üreticilerden tüketicilere doğru gidildikçe aktarılan enerji miktarı artar.
E) Besin zincirindeki enerji akışı döngüseldir.
Biyoçeşitlilik kavramı; belirli bir bölgedeki genetik çeşitlilik, tür çeşitliliği ve ekosistem çeşitliliği olmak üzere üç ana düzeyde incelenir. Buna göre, bir bölgedeki farklı balık türlerinin varlığı biyoçeşitliliğin hangi düzeyine örnektir?
A) Habitat çeşitliliğiB) Genetik çeşitlilik
C) Ekosistem çeşitliliği
D) Tür çeşitliliği
E) Popülasyon çeşitliliği
Karbon döngüsü ile ilgili aşağıdaki olaylardan hangisi atmosferdeki karbondioksit (CO2) miktarını ARTIRMAZ?
A) Fosil yakıtların yanmasıB) Solunum
C) Ayrıştırıcı faaliyetleri
D) Volkanik patlamalar
E) Fotosentez
Bir ekosistemi oluşturan aşağıdaki bileşenlerden hangisi abiyotik (cansız) faktörler arasında yer alır?
A) ÜreticilerB) Tüketiciler
C) Ayrıştırıcılar
D) Bakteriler
E) Toprak pH'ı
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/372-11-sinif-ekoloji-test-coz-5730