📌 7. Sınıf Fen Bilimleri Sınav Çalışma Notları 📌
🚀 Karışımlar 🚀
İki veya daha fazla maddenin kendi kimyasal özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesiyle oluşan maddelere karışım denir. Karışımlar, saf maddeler değildir ve bileşenleri arasında belirli bir oran bulunmaz.
- Homojen Karışımlar (Çözeltiler): Her yerinde aynı özelliği gösteren karışımlardır. Tek bir madde gibi görünürler. Örnek: Tuzlu su (suya atılan \(10\) gram tuz), hava.
- Heterojen Karışımlar: Her yerinde aynı özelliği göstermeyen, bileşenleri çıplak gözle veya mikroskopla görülebilen karışımlardır. Örnek: Salata, toprak, ayran.
💡 Çözünme Hızına Etki Eden Faktörler 💡
Bir katının bir sıvıda çözünme hızı, bazı faktörlere bağlı olarak değişir. Bu faktörler, çözünmenin ne kadar çabuk gerçekleştiğini belirler:
- Sıcaklık: Genellikle sıcaklık arttıkça çözünme hızı artar. Örneğin, sıcak çayda şeker, soğuk çaydan daha hızlı çözünür. (\(T_{artış} \implies Hız_{artış}\))
- Karıştırma: Karıştırmak, çözücü ve çözünen taneciklerinin daha sık temas etmesini sağlayarak çözünme hızını artırır.
- Temas Yüzeyi (Tanecik Boyutu): Çözünen maddenin tanecik boyutu küçüldükçe (yani temas yüzeyi arttıkça) çözünme hızı artar. Toz şeker, küp şekerden daha hızlı çözünür. (\(Yüzey_{artış} \implies Hız_{artış}\))
- Çözücünün ve Çözünenin Cinsi: Her madde her çözücüde aynı hızda çözünmez. Örneğin, yağ suda çözünmezken, alkolde çözünebilir.
✅ Karışımları Ayırma Yöntemleri ✅
Karışımları oluşturan maddeler, fiziksel yöntemlerle birbirlerinden ayrılabilirler. Bu yöntemler, maddelerin farklı fiziksel özelliklerine dayanır:
- Buharlaştırma: Katı-sıvı homojen karışımlarda (çözeltilerde), sıvıyı buharlaştırarak katıyı elde etme yöntemidir. Örnek: Tuzlu sudan tuzu ayırma.
- Damıtma (Destilasyon): Sıvı-sıvı homojen karışımları (alkol-su gibi) veya katı-sıvı çözeltileri ayırmak için kullanılır. Sıvıların kaynama noktası farkından yararlanılır. Basit damıtma ve ayrımsal damıtma olarak ikiye ayrılır.
- Süzme: Katı-sıvı heterojen karışımları ayırmada kullanılır. Katı tanecikler süzgeç kağıdından geçemezken, sıvı geçer. Örnek: Makarna suyunu süzme, çay posasını ayırma.
- Mıknatısla Ayırma: Karışımda demir, nikel, kobalt gibi maddeler varsa, mıknatıs kullanılarak diğer maddelerden ayrılabilir. Örnek: Demir tozu-kum karışımı.
- Yoğunluk Farkından Yararlanma:
- Ayırma Hunisi: Birbiri içinde çözünmeyen sıvı-sıvı heterojen karışımları (su-yağ gibi) yoğunluk farkına göre ayırır. Yoğun (\(d_{büyük}\)) olan sıvı altta kalır.
- Yüzdürme/Çöktürme: Katı-katı heterojen karışımları, uygun bir sıvıda yüzdürme veya çöktürme yoluyla ayırma. Örnek: Talaş-kum karışımını suda ayırma.
🌍 Evsel Atıklar ve Geri Dönüşüm 🌍
Evsel atıklar, evlerden kaynaklanan ve insan sağlığına ve çevreye zarar verebilecek maddelerdir. Bu atıkların yönetimi ve geri dönüşümü büyük önem taşır.
- Geri Dönüşüm: Kullanılmış, atık maddelerin işlenerek tekrar üretime kazandırılmasıdır. Cam, plastik, kağıt, metal, pil gibi maddeler geri dönüştürülebilir.
- Önemi: Doğal kaynakların korunması, enerji tasarrufu (\(1\) ton kağıt geri dönüştürerek \(17\) ağacın kesilmesi engellenir), çevre kirliliğinin azaltılması, ekonomik katkı sağlar.
☀️ Işığın Soğurulması (Absorpsiyon) ☀️
Işık, bir madde üzerine düştüğünde, maddenin bir kısmı tarafından tutulabilir. Bu olaya ışığın soğurulması denir.
- Koyu Renkler: Koyu renkli cisimler, ışığı açık renkli cisimlere göre daha fazla soğurur. Bu nedenle koyu renkli cisimler daha çabuk ısınır. (\(Siyah > Kırmızı > Beyaz\))
- Açık Renkler: Açık renkli cisimler, ışığı daha az soğurur ve daha fazla yansıtır. Bu yüzden yazın açık renkli kıyafetler tercih edilir.
- Enerji Dönüşümü: Soğurulan ışık enerjisi genellikle ısı enerjisine dönüşür. Güneş panelleri, ışık enerjisini elektrik enerjisine dönüştürerek bu prensibi kullanır.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular ✍️
Soru \(1\):
Aşağıdakilerden hangisi çözünme hızını artıran bir faktör DEĞİLDİR?
A) Sıcaklığı artırmak
B) Karıştırmak
C) Çözünen maddenin temas yüzeyini küçültmek
D) Çözücü miktarını artırmak
Çözüm \(1\):
Çözünme hızını artıran faktörler; sıcaklığı artırmak, karıştırmak ve temas yüzeyini artırmaktır. Seçenekleri inceleyelim:
- A) Sıcaklığı artırmak, çözünme hızını artırır.
- B) Karıştırmak, çözünme hızını artırır.
- C) Çözünen maddenin temas yüzeyini küçültmek (yani tanecik boyutunu büyütmek), çözünme hızını azaltır. Temas yüzeyi arttıkça hız artar.
- D) Çözücü miktarını artırmak, çözünme hızını doğrudan etkilemez; ancak çözünebilecek madde miktarını artırır. Çözünme hızı (birim zamanda çözünen miktar) ile ilgili değildir. Bu nedenle C şıkkı kesinlikle çözünme hızını azaltır ve doğru cevaptır.
Cevap: C
Soru \(2\):
\(1\). Atık pilleri toplama kutusuna atmak.
\(2\). Cam şişeleri geri dönüşüm kumbarasına atmak.
\(3\). Kullanılmış kağıtları çöpe atmak.
\(4\). Eski gazeteleri yakarak ısınmak.
Yukarıdaki davranışlardan hangileri geri dönüşüm bilincine uygun DEĞİLDİR?
A) \(1\) ve \(2\)
B) \(2\) ve \(3\)
C) \(3\) ve \(4\)
D) \(1\), \(2\) ve \(4\)
Çözüm \(2\):
Geri dönüşüm bilinci, atık maddelerin tekrar kullanıma kazandırılması ve çevreye zarar vermeden bertaraf edilmesidir.
- \(1\). Atık pilleri toplama kutusuna atmak, pillerin içerdiği zararlı kimyasalların doğaya karışmasını engeller ve geri dönüşüm için doğru bir davranıştır.
- \(2\). Cam şişeleri geri dönüşüm kumbarasına atmak, camın tekrar işlenerek kullanılmasına olanak sağlar, bu da doğru bir geri dönüşüm davranışıdır.
- \(3\). Kullanılmış kağıtları çöpe atmak yerine geri dönüştürmek gerekir. Çöpe atmak, geri dönüşüm bilincine uygun değildir.
- \(4\). Eski gazeteleri yakmak, hava kirliliğine neden olur ve kağıdın geri dönüştürülmesini engeller. Bu da geri dönüşüm bilincine uygun değildir.
Bu durumda, \(3\) ve \(4\) numaralı davranışlar geri dönüşüm bilincine uygun değildir.
Cevap: C
Aşağıda verilen karışım örneklerinden hangisi çözeltiye (homojen karışım) örnektir?
A) Zeytinyağı-su karışımıB) Tuzlu su
C) Ayran
D) Kum-çakıl karışımı
Bir öğrenci, bir miktar tuzu suda daha hızlı çözmek istemektedir. Buna göre, öğrencinin aşağıdaki işlemlerden hangilerini yapması çözünme hızını artırır?
I. Suyu ısıtmak.
II. Tuzu döverek toz haline getirmek.
III. Çözeltiyi karıştırmak.
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Demir tozu ve kumdan oluşan bir karışımı ayırmak için en uygun yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
A) SüzmeB) Buharlaştırma
C) Mıknatısla Ayırma
D) Yoğunluk farkıyla ayırma
Evsel atıkların çevre üzerindeki olumsuz etkilerini en aza indirmek için aşağıdaki uygulamalardan hangisi en önemlidir?
A) Atıkları düzenli olarak çöp kutularına atmak.B) Plastik ambalajlı ürünleri tercih etmek.
C) Atıkları kaynağında ayrıştırarak geri dönüşüme göndermek.
D) Tüm atıkları yakarak enerji üretmek.
Özdeş maddelerden yapılmış, aynı büyüklükteki K, L ve M cisimlerinden K cismi siyah, L cismi beyaz ve M cismi gri renktedir. Bu cisimler güneş ışığı altında eşit süre bekletildiğinde, cisimlerin son sıcaklıkları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisi gibi olur?
A) \( T_K > T_M > T_L \)B) \( T_L > T_M > T_K \)
C) \( T_K = T_M = T_L \)
D) \( T_M > T_K > T_L \)
Karışımlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Karışımlar kimyasal yollarla oluşur ve ayrılır.B) Karışımı oluşturan maddeler kendi özelliklerini kaybeder.
C) Karışımlar belirli bir erime ve kaynama noktasına sahiptir.
D) Karışımlar, birden fazla saf maddenin fiziksel yollarla bir araya gelmesiyle oluşur.
Aşağıdakilerden hangisi, bir katının bir sıvı içinde çözünme hızını artırmak için kullanılan yöntemlerden biri değildir?
A) Çözücünün sıcaklığını artırmakB) Çözünen katıyı küçük parçalara ayırmak
C) Çözeltiyi karıştırmak
D) Ortamdaki basıncı artırmak
Aşağıdaki karışımlardan hangisini ayırmak için mıknatıs kullanmak en uygun yöntemdir?
A) Tuzlu suB) Zeytinyağı-su
C) Demir tozu-kum
D) Talaş-su
Evsel atıkların azaltılmasına yönelik aşağıdaki uygulamalardan hangisi yanlıştır?
A) Organik atıkları kompost yaparak değerlendirmek.B) Alışverişte tek kullanımlık poşetler yerine bez çanta kullanmak.
C) Bozuk eşyaları tamir ettirerek yeniden kullanmak.
D) Tüm atıkları ayrım yapmadan aynı çöp kutusuna atmak.
Özdeş iki cisimden biri parlak siyaha, diğeri parlak beyaza boyanıyor. Bu cisimler, aynı ortamda ve eşit süreyle güneş ışığına maruz bırakılıyor. Deney sonunda cisimlerin sıcaklıkları ölçüldüğünde, siyah cismin sıcaklığının beyaz cisminkinden daha fazla arttığı gözlemleniyor.
Bu deney ve gözlemle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
B) Her iki cisim de ışığı aynı oranda soğurmuş, sıcaklık farkı başka bir nedenden kaynaklanmıştır.
C) Siyah cisim, beyaz cisme göre daha fazla ışık soğurmuş ve bu nedenle daha çok ısınmıştır.
D) Siyah cisim, ışığı yansıtma özelliği sayesinde daha az ısınmıştır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/3804-7-sinif-karisimlar-ve-karisimlari-ayirma-cozunme-hizina-etki-eden-faktorler-evsel-atiklar-ve-isigin-sogurulmasi-test-coz-zu23