📌 7. Sınıf Matematik Sınav Notları: Rasyonel Sayılar, Oran-Orantı ve Denklemler
Sevgili 7. Sınıf Öğrencileri, bu çalışma notu, matematik sınavınızda başarılı olmanız için Rasyonel Sayılar, Oran-Orantı ve Denklemler konularını özetlemektedir. Dikkatlice okuyun ve örnekleri çözmeye çalışın! 🚀
1. Rasyonel Sayılar
💡 Rasyonel Sayılar, \(a\) bir tam sayı ve \(b\) sıfırdan farklı bir tam sayı olmak üzere, \(\frac{a}{b}\) şeklinde yazılabilen sayılardır. Örneğin, \(\frac{3}{4}\), \(- \frac{2}{5}\), \(7\) (çünkü \(\frac{7}{1}\)), \(0.25\) (çünkü \(\frac{1}{4}\)) birer rasyonel sayıdır.
1.1 Rasyonel Sayılarda İşlemler
- Toplama ve Çıkarma: Paydalar eşitlenir ve paylar toplanır/çıkarılır.
Örnek: \(\frac{1}{3} + \frac{2}{5} = \frac{5}{15} + \frac{6}{15} = \frac{11}{15}\)
- Çarpma: Paylar kendi arasında, paydalar kendi arasında çarpılır.
Örnek: \(\frac{2}{3} \times \frac{4}{5} = \frac{2 \times 4}{3 \times 5} = \frac{8}{15}\)
- Bölme: Birinci rasyonel sayı aynen yazılır, ikinci rasyonel sayı ters çevrilip çarpılır.
Örnek: \(\frac{1}{2} \div \frac{3}{4} = \frac{1}{2} \times \frac{4}{3} = \frac{4}{6} = \frac{2}{3}\)
1.2 Ondalık Gösterim ve Devirli Ondalık Gösterim
- Bir rasyonel sayı, payı paydaya bölerek ondalık gösterim şeklinde yazılabilir.
Örnek: \(\frac{3}{4} = 0.75\)
- Eğer bölme işlemi sonunda kalanlar tekrar etmeye başlıyorsa, bu bir devirli ondalık gösterimdir. Tekrar eden kısmın üzerine çizgi konur.
Örnek: \(\frac{1}{3} = 0.\overline{3}\), \(\frac{2}{11} = 0.\overline{18}\)
✅ Unutma: Her tam sayı ve her ondalık sayı bir rasyonel sayıdır!
2. Oran ve Orantı
📌 Oran, iki çokluğun birbirine bölünerek karşılaştırılmasıdır. Genellikle \(\frac{a}{b}\) veya \(a:b\) şeklinde gösterilir. Örneğin, bir sınıftaki erkek öğrenci sayısının kız öğrenci sayısına oranı.
2.1 Birimli ve Birimsiz Oran
- Birimli Oran: Oranı oluşturan çoklukların birimleri farklı ise (örneğin, \(\frac{km}{saat}\) gibi hız oranları).
Örnek: \(100\) km yolu \(2\) saatte giden bir aracın hızı \(\frac{100 \text{ km}}{2 \text{ saat}} = 50 \frac{\text{km}}{\text{saat}}\)
- Birimsiz Oran: Oranı oluşturan çoklukların birimleri aynı ise (örneğin, \(\frac{cm}{cm}\) gibi uzunluk oranları).
Örnek: \(20\) cm uzunluğundaki bir kalemin \(10\) cm uzunluğundaki bir silgiye oranı \(\frac{20 \text{ cm}}{10 \text{ cm}} = 2\) (birimsiz)
2.2 Orantı
💡 Orantı, iki veya daha fazla oranın eşitliğidir. \(\frac{a}{b} = \frac{c}{d}\) şeklinde gösterilir. Burada \(a, b, c, d\) sayılarına orantının terimleri denir.
Orantı Özelliği: İçler çarpımı dışlar çarpımına eşittir. Yani, \(\frac{a}{b} = \frac{c}{d}\) ise \(a \times d = b \times c\) dir.
2.3 Doğru Orantı ve Ters Orantı
- Doğru Orantı: İki çokluktan biri artarken diğeri de aynı oranda artıyorsa veya biri azalırken diğeri de aynı oranda azalıyorsa bu çokluklar doğru orantılıdır.
Gösterimi: \(y = kx\) (\(k\) orantı sabiti)
Örnek: Ne kadar çok benzin alırsan, o kadar çok para ödersin.
- Ters Orantı: İki çokluktan biri artarken diğeri aynı oranda azalıyorsa veya biri azalırken diğeri aynı oranda artıyorsa bu çokluklar ters orantılıdır.
Gösterimi: \(y = \frac{k}{x}\) veya \(x \times y = k\) (\(k\) orantı sabiti)
Örnek: Bir işi yapan işçi sayısı arttıkça, işin bitme süresi azalır.
3. Denklemler
🚀 Denklem, içinde bilinmeyen (genellikle \(x, y, a, ...\)) bulunan ve bir eşitlik bildiren matematiksel ifadelerdir. Amacımız, bilinmeyenin değerini bulmaktır.
3.1 Bir Bilinmeyenli Denklemler
Bu denklemlerde sadece bir tane bilinmeyen bulunur ve bilinmeyenin kuvveti \(1\) 'dir. Örneğin, \(2x + 5 = 11\).
3.2 Denklem Çözme Adımları
- Eşitliğin her iki tarafında bulunan terimleri düzenle (varsa parantezleri aç, benzer terimleri topla).
- Bilinmeyenli terimleri eşitliğin bir tarafına, sabit terimleri (sayıları) diğer tarafına topla. Bir terim eşitliğin diğer tarafına geçerken işareti değişir.
Örnek: \(2x + 5 = 11 \implies 2x = 11 - 5\)
- Bilinmeyeni yalnız bırakmak için gerekli çarpma veya bölme işlemlerini yap.
Örnek: \(2x = 6 \implies x = \frac{6}{2} \implies x = 3\)
💡 İpucu: Denklem çözümlerini kontrol etmek için bulduğun bilinmeyen değerini başlangıç denklemine yerleştirerek eşitliğin sağlanıp sağlanmadığına bak!
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek 1: Rasyonel Sayılarla İşlemler
Soru: \(\frac{1}{2} + \left( - \frac{3}{4} \right) \times \frac{8}{9}\) işleminin sonucu kaçtır?
Çözüm:
- Önce çarpma işlemini yaparız:
\(- \frac{3}{4} \times \frac{8}{9} = - \frac{3 \times 8}{4 \times 9} = - \frac{24}{36}\)
- Sadeleştirme yapalım:
\(- \frac{24}{36} = - \frac{2}{3}\) (her iki tarafı \(12\) 'ye bölerek)
- Şimdi toplama işlemini yapalım:
\(\frac{1}{2} + \left( - \frac{2}{3} \right) = \frac{1}{2} - \frac{2}{3}\)
- Paydaları eşitleyelim (\(2\) ve \(3\) için ortak payda \(6\)):
\(\frac{1 \times 3}{2 \times 3} - \frac{2 \times 2}{3 \times 2} = \frac{3}{6} - \frac{4}{6}\)
- Sonucu bulalım:
\(\frac{3 - 4}{6} = - \frac{1}{6}\)
Cevap: \(- \frac{1}{6}\)
Örnek 2: Bir Bilinmeyenli Denklem
Soru: \(3x - 7 = x + 5\) denklemini çözerek \(x\) değerini bulunuz.
Çözüm:
- Bilinmeyenleri (x'li terimleri) eşitliğin bir tarafına, sabit terimleri diğer tarafına toplayalım. Genellikle \(x\) 'li terimi büyük katsayılı olan tarafa toplamak pozitif sonuçlar için daha kolaydır.
\(3x - x = 5 + 7\)
- Benzer terimleri toplayalım:
\(2x = 12\)
- \(x\) 'i yalnız bırakmak için her iki tarafı \(2\) 'ye bölelim:
\(x = \frac{12}{2}\)
- Sonucu bulalım:
\(x = 6\)
- Kontrol edelim: \(3(6) - 7 = 18 - 7 = 11\). Sağ taraf: \(6 + 5 = 11\). Eşitlik sağlandı, çözüm doğru.
Cevap: \(x = 6\)
Aşağıdaki işlemin sonucu kaçtır?
\[\(\frac{3}{4} + \frac{1}{6} - \frac{1}{2}\) \]
B) \( \frac{7}{12} \)
C) \( \frac{1}{3} \)
D) \( \frac{1}{4} \)
Aşağıdaki işlemin sonucu kaçtır?
\[\(\left\) (\(-\frac{2}{3} \right\)) \(\div \left\) (\(\frac{4}{9} \right\)) \(\cdot \left\) (\(-\frac{1}{2} \right\)) \]
B) \( -\frac{3}{4} \)
C) \( \frac{1}{3} \)
D) \( -\frac{1}{3} \)
\( 0.4\overline{7} \) devirli ondalık sayısının rasyonel karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
A) \( \frac{47}{100} \)B) \( \frac{43}{90} \)
C) \( \frac{47}{99} \)
D) \( \frac{43}{99} \)
Aşağıdaki işlemin sonucu kaçtır?
\[\(\left\) (\(-1\frac{1}{2} \right\)) \(+ \left\) (\(\frac{5}{6} \right\)) \(- \left\) (\(-\frac{1}{3} \right\)) \]
B) \( -\frac{2}{3} \)
C) \( -\frac{1}{6} \)
D) \( \frac{1}{6} \)
Bir kutudaki kırmızı bilye sayısının mavi bilye sayısına oranı \( 3:5 \) 'tir. Kutuda toplam \( 40 \) bilye olduğuna göre, kaç tane mavi bilye vardır?
A) \( 15 \)B) \( 20 \)
C) \( 25 \)
D) \( 30 \)
Bir araç \( 3 \) saatte \( 240 \) km yol almaktadır. Bu araç aynı hızla \( 5 \) saatte kaç km yol alır?
A) \( 360 \)B) \( 380 \)
C) \( 400 \)
D) \( 420 \)
Bir işi \( 6 \) işçi \( 12 \) günde bitirebilmektedir. Aynı işi \( 9 \) işçi kaç günde bitirir?
A) \( 6 \)B) \( 8 \)
C) \( 9 \)
D) \( 10 \)
Yaşları \( 5 \) ve \( 7 \) olan iki kardeş, \( 120 \) TL'yi yaşları ile doğru orantılı olarak paylaşacaklardır. Büyük kardeş kaç TL alır?
A) \( 50 \)B) \( 60 \)
C) \( 70 \)
D) \( 80 \)
Aşağıdaki denklemi sağlayan \( x \) değeri kaçtır?
\[ 3x \(- 7 = 11\) \]
B) \( 5 \)
C) \( 6 \)
D) \( 7 \)
Aşağıdaki denklemi sağlayan \( x \) değeri kaçtır?
\[ 2(x + 5) \(- 3 = 17\) \]
B) \( 5 \)
C) \( 6 \)
D) \( 7 \)
Bir sayının \( 3 \) katının \( 5 \) fazlası, aynı sayının \( 2 \) katının \( 12 \) fazlasına eşittir. Bu sayı kaçtır?
A) \( 5 \)B) \( 6 \)
C) \( 7 \)
D) \( 8 \)
Aşağıdaki denklemi sağlayan \( x \) değeri kaçtır?
\[\(\frac{x}{3} + 4 = 9\) \]
B) \( 15 \)
C) \( 18 \)
D) \( 21 \)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/3834-7-sinif-rasyonel-sayilar-oran-ve-oranti-ve-denklemler-test-coz-d4ce