7. Sınıf Türkçe - Fiiller (Eylemler) Konu Tekrarı
Sevgili öğrenciler, bu dersimizde Türkçe'nin en temel konularından biri olan fiilleri (eylemleri) tekrar edeceğiz. Fiiller, bir iş, oluş veya hareket bildiren kelimelerdir. Cümlelerin anlam kazanmasını sağlarlar. Fiiller olmadan cümle kuramayız! 🚀
📌 Fiil Nedir?
Bir hareket, durum veya oluş bildiren sözcüklere fiil denir. Fiillerin temel özelliklerinden biri, kip ve şahıs eklerini alabilmesidir. Fiillerin kökünde anlam bulunur.
💡 Fiil Çekimi ve Anlamları
Fiiller, zaman ve dilek anlamlarını belirten kipler ile eylemi yapan kişiyi belirten şahıs eklerini alarak çekimlenir.
1. Haber (Bildirme) Kipleri
Zaman anlamı taşıyan kiplerdir. Fiilin ne zaman yapıldığını gösterirler.
- Görülen (Belirli) Geçmiş Zaman: Fiilin yapıldığı zaman bellidir. (Örnek: geldi, okudu)
- Geleneksel (Belirsiz) Geçmiş Zaman: Fiilin yapıldığı zaman tam olarak bilinmez, başkalarından duyulmuş olabilir. (Örnek: gelmiş, okumuş)
- Şimdiki Zaman: Fiil şu anda yapılmaktadır. (Örnek: geliyor, okuyor)
- Gelecek Zaman: Fiil ileride yapılacaktır. (Örnek: gelecek, okuyacak)
- Şimdiki Zamanın Hikayesi: Şimdiki zaman kipindeki fiile -di'li geçmiş zaman eklenir. (Örnek: geliyordu, okuyordu)
- Şimdiki Zamanın Rivayeti: Şimdiki zaman kipindeki fiile -miş eklenir. (Örnek: geliyormuş, okuyormuş)
- Şimdiki Zamanın Şartı: Şimdiki zaman kipindeki fiile -se eklenir. (Örnek: geliyorsa, okuyorsa)
- Gelecek Zamanın Hikayesi: Gelecek zaman kipindeki fiile -di'li geçmiş zaman eklenir. (Örnek: gelecekti, okuyacaktı)
- Gelecek Zamanın Rivayeti: Gelecek zaman kipindeki fiile -miş eklenir. (Örnek: gelecekmiş, okuyacakmış)
- Gelecek Zamanın Şartı: Gelecek zaman kipindeki fiile -se eklenir. (Örnek: gelecekse, okuyacaksa)
2. Dilek (Anlam) Kipleri
Zaman anlamı taşımazlar. İstek, dilek, emir, şart gibi anlamlar taşırlar.
- Gereklilik Kipi: Fiilin yapılması gerektiğini ifade eder. (-meli, -malı) (Örnek: gelmeli, okumalı)
- İstek Kipi: Bir dileği ifade eder. (-e, -a) (Örnek: gele, okuya)
- Şart Kipi: Bir dileğin veya durumun gerçekleşme şartını ifade eder. (-se, -sa) (Örnek: gelse, okusa)
- Emir Kipi: Bir işin yapılmasını emreder. Şahıs ekleri doğrudan fiile gelir. (Örnek: gel, oku)
✅ Fiil Çatısı
Fiil çatısı, fiillerin özne-nesne ilişkisine göre gösterdiği anlam özellikleridir. İki ana başlık altında incelenir:
- Özne İlişkisine Göre Fiiller:
- Etken Fiiller: Öznesi belli olan fiillerdir. (Örnek: Çocuk kitabı okudu.)
- Edilgen Fiiller: Öznesi belli olmayan veya işten etkilenen varlık olan fiillerdir. Fiilin sonuna -l veya -n ekleri gelir. (Örnek: Kitap okundu.)
- Dönüşlü Fiiller: İşten etkilenen de, işi yapan da aynı varlıktır. Fiilin sonuna -l eki gelir. (Örnek: Çocuk yıkandı.)
- İlteş (Ettirgen) Fiiller: Fiilin anlamı daha güçlü hale getirilir veya başkasına yaptırılır. Fiilin sonuna -r, -tır, -tır, -ur ekleri gelir. (Örnek: Çocuk yemeği yedirdi.)
- Nesne İlişkisine Göre Fiiller:
- Geçişli Fiiller: Nesne alabilen fiillerdir. (Örnek: Kalemi aldı.)
- Geçişsiz Fiiller: Nesne alamayan fiillerdir. (Örnek: Çocuk uyudu.)
- Oldurgan Fiiller: Geçişsiz bir fiilin geçişli hale getirilmesidir. (Örnek: Çocuk uyuttu.)
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil şimdiki zamanın hikayesi ile çekimlenmiştir?
A) Yarın arkadaşlarıyla buluşacak.
B) Kitabı dün okuyordu.
C) Her gün ders çalışmalı.
D) Eve gelmiş.
Çözüm: Şimdiki zamanın hikayesi, şimdiki zaman kipindeki fiile -di eklenmesiyle oluşur. B seçeneğindeki "okuyordu" fiili, "oku-" fiilinin şimdiki zamanı ("okuyor") üzerine -du eklenmesiyle oluşmuştur. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir. ✅
Soru 2:
Aşağıdaki fiillerden hangisi edilgen bir fiildir?
A) Koştu
B) Yazdı
C) Görüldü
D) Okuyordu
Çözüm: Edilgen fiiller, işten etkilenen varlığı gösterir ve fiile -l veya -n ekleri getirilir. "Görüldü" fiili, "gör-" fiiline -ül (-l) eki getirilerek oluşturulmuş edilgen bir fiildir. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir. ✅
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir fiilimsi (eylemsi) yoktur?
A) Kitap okumayı çok seviyorum.B) Yarın sinemaya gitmeyi düşünüyoruz.
C) Koşarak yanıma geldiğinde gülümsedi.
D) Sabah erken kalkıp spor yaparım.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim-fiil kullanılmıştır?
A) Oku, anla, uygula.B) Bu yaptığın çok yanlış.
C) Yürüyerek okula gitti.
D) Geldiğinde haber verirsin.
Yukarıdaki dizelerde kaç tane sıfat-fiil (ortaç) bulunmaktadır?
"Uzakta esen rüzgarı dinledim,
Yüreğimde sönen umutları izledim."
B) 2
C) 3
D) 4
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir zarf-fiil (ulaç) kullanılmıştır?
A) Bu şarkıyı dinlemeyi çok seviyorum.B) Yarınki ödevi hazırlayacağız.
C) Koşarak yanıma geldi.
D) Elindeki kitabı okuyordu.
Aşağıdaki fiilimsilerden hangisi fiilden türemiş bir isim değildir?
A) OkuyuşB) Yazarlık
C) Sevişme
D) Bakış
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir fiilimsi (eylemsi) kullanılmamıştır?
A) Kitabı okuyup bitirdikten sonra uyuyakaldı.B) Yarınki toplantıya katılan herkes hazırlıklı gelsin.
C) Onunla konuşmak için çok uğraştım.
D) Pazardan aldığım meyveler çok lezzetliydi.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik zamanlı bir fiil kullanılmıştır?
A) Çocuklar parkta neşeyle oynuyorlardı.B) Yarın sinemaya gideceğim.
C) Ödevimi bitirmiştim.
D) Kitabı dikkatle okuyor.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, zaman ve kişi eki almamıştır?
A) Çocuklar parkta neşeyle oynuyorlardı.B) Yarın hep birlikte sinemaya gideceğiz.
C) Kitap okumak, zihni dinlendirir.
D) O, derste dikkatle dinledi.
Verilen fiillerden hangisi oluş fiilidir?
A) koşmakB) bilmek
C) sararmak
D) düşünmek
"Öğretmen, öğrencilerine anlattı." cümlesindeki fiilin kip ve kişi bilgisi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) İstek kipi, 3. tekil kişiB) Emir kipi, 2. çoğul kişi
C) Hikaye birleşik zaman, 3. tekil kişi
D) Geniş zaman, 3. tekil kişi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil eksiltili bir yüklem olarak kullanılmıştır?
A) Çocuklar bahçede oyun oynuyor.B) Yarın hepimiz sinemaya gideceğiz.
C) Masanın üzerindeki kitap eskiydi.
D) Annem ona güzel bir hediye almış.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem isim fiil hem de sıfat fiil kullanılmıştır?
A) Koşar adım gelmesi beni heyecanlandırmıştı.B) Okuduğum bu kitap gerçekten çok sürükleyiciydi.
C) Onunla konuşmak bana iyi gelmişti.
D) Gördüğüm manzara karşısında büyülenmiştim.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi yoktur?
A) Masadaki silgi kaybolmuştu.B) Ağlayan çocuk annesini arıyordu.
C) Onun çalışkanlığı herkes tarafından biliniyordu.
D) Yaptığı resimler çok beğenildi.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf fiil kullanılmıştır?
A) Onun bana verdiği kitap çok ilginçti.B) Yarın sabaha kadar uyumadan çalıştım.
C) Bu durum onu çok üzmüştü.
D) Göreceğimiz manzara harikaydı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, birleşik fiildir?
A) Çocuklar parkta doyasıya eğleniyordu.B) Annem her sabah erkenden kalkar.
C) O, sınava çok iyi hazırlanmış olmalı.
D) Yarın bize misafir gelecekmiş.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir fiilimsi kullanılmamıştır?
A) Okuldan gelince hemen ödevlerini yapmaya başladı.B) Bahçede koşan çocuklar neşeli görünüyorlardı.
C) Yarın gideceğimiz piknik için hazırlıklarımız tamamlandı.
D) Kitabı okuyup bitirdikten sonra uyumayı düşündü.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir fiil kullanılmamıştır?
A) Çocuk parkta neşeyle koşuyordu.B) Yarın okulumuzda bir tören yapılacak.
C) Masanın üzerindeki kitaplar eskiydi.
D) Kuşlar sabahın erken saatlerinde öter.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, haber kipi ile çekimlenmemiştir?
A) Yarın sinemaya gideceğim.B) Çocuklar parkta oynuyor.
C) Keşke bu maçı kazansaydık.
D) Kitabını hemen bitirmelisin.
"Öğretmenimiz bize yeni bir konu anlattı." cümlesindeki fiil için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Basit zamanlıdır ve görülen geçmiş zaman kipindedir.B) Türemiş zamanlıdır ve öğrenilen geçmiş zaman kipindedir.
C) Birleşik zamanlıdır ve gereklilik kipindedir.
D) Basit zamanlıdır ve öğrenilen geçmiş zaman kipindedir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik zamanlı bir fiil kullanılmıştır?
A) Akşam olunca herkes evine döner.B) Hava karardıktan sonra sokaklar sessizleşti.
C) Yarın bu ödevi bitirmiş olacağım.
D) Keşke bu kadar telaşlanmasaydın.
"Sana söylediğim her şeyi dikkatle dinlemeliydin." cümlesindeki fiilin kip ve zamanı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Emir kipi, şimdiki zamanB) Gereklilik kipi, geçmiş zaman
C) Dilek-şart kipi, geçmiş zaman
D) İstek kipi, şimdiki zaman
Aşağıdaki fiillerden hangisi hem yapım hem de çekim eki almıştır?
A) GeldiB) Gördü
C) Kitapçı
D) Okuyordu
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir eylem (fiil) kullanılmamıştır?
A) Çocuklar parkta neşeyle oynuyorlardı.B) Yarın sabah erkenden okula gideceğim.
C) Masanın üzerindeki kitaplar çok eskiydi.
D) Öğretmenimiz bize harika bir hikaye anlattı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "görmek" fiili, diğerlerinden farklı bir anlamda kullanılmıştır?
B) Bu filmi daha önce sinemada görmüştüm.
C) Adam, yolda bir kaza gördü.
D) Sorunun çözümünü sonunda gördük.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4014-7-sinif-fiiller-test-coz-6q4o