7. Sınıf Türkçe - Söz Sanatları Çalışma Notları
Sevgili 7. Sınıf öğrencileri, bu notlar Türkçe dersindeki söz sanatları konusunu en iyi şekilde anlamanız ve sınavlara hazırlanmanız için özel olarak hazırlandı. Söz sanatları, dilimizi daha etkili, renkli ve akılda kalıcı kılmak için kullandığımız edebi araçlardır. Bu sanatlar sayesinde anlatmak istediğimiz duygu ve düşünceleri daha güçlü bir şekilde ifade edebiliriz. 🚀
1. Benzetme (Teşbih)
Bir varlığın veya kavramın, kendine benzerliği bulunan başka bir varlık veya kavram aracılığıyla anlatılmasıdır. Dört temel ögesi vardır:
- Benzetilen: Zayıf olan öge (Örn: Aslan).
- Benzetilen: Güçlü olan öge (Örn: Kaplan).
- Benzerlik Yönü: İki öge arasındaki ortak özellik (Örn: Hız).
- Benzetme Yönü: Benzetmeyi sağlayan edat veya ek (Örn: gibi, kadar, sanki).
💡 Örnek Cümle: Aslan gibi güçlü bir askerdi.
2. Kişileştirme (Teşhis)
İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insana özgü özellikler yüklenmesidir. Bu sanat, anlatıma canlılık katar.
- Örnek Cümle: Dalgalar coşkuyla şarkı söylüyordu.
- Örnek Cümle: Rüzgar fısıldayarak ağaçların arasından geçti.
3. Konuşturma (İntak)
İnsan dışındaki varlıkların konuşturulmasıdır. Kişileştirmenin bir ileri aşamasıdır.
- Örnek Cümle: Leylek, kargaya "Neden bu kadar telaşlısın?" diye sordu.
4. Abartma (Mübalağa)
Bir olayı, durumu veya kişiyi olduğundan çok daha fazla veya az göstererek anlatmaktır. Anlatımı güçlendirmek için kullanılır.
- Örnek Cümle: Bir sel gibi gözyaşları döküyordu.
- Örnek Cümle: Dünyaları verseler o kitabı satmazdı.
5. Deyim Aktarması (Mecaz-ı Mürsel)
Bir sözcüğün benzetme amacı güdülmeden, başka bir sözcük yerine kullanılmasıdır. İç-dış, parça-bütün, yer-insan gibi ilişkilerle kurulur.
- Örnek Cümle: Tencere kaynıyor. (Tencerenin içindeki yemek kaynıyor.)
- Örnek Cümle: Ankara, bu duruma tepki gösterdi. (Ankara'daki hükümet tepki gösterdi.)
6. Yanıltma (İrsal-i Mesel)
Sözün etkisini artırmak için atasözü veya vecizelerden yararlanmaktır.
- Örnek Cümle: Acele işe şeytan karışır, bu yüzden dikkatli olmalıyız.
7. Karşıtlık (Tezat)
Birbirine zıt kavram veya durumların bir arada kullanılmasıdır.
- Örnek Cümle: Sevincini hüzünle harmanlamıştı.
- Örnek Cümle: Gece gündüz demeden çalıştı.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişileştirme sanatı kullanılmıştır?
- A) Gökyüzü masmaviydi.
- B) Çocuk, kelebek gibi uçuyordu.
- C) Ağaçlar, sonbaharda yapraklarını döker.
- D) Güneş, yavaşça batıyordu.
Çözüm:
Doğru cevap B seçeneğidir. Çünkü "kelebek gibi uçmak" ifadesi, çocuğun hareketini kelebeğin uçuşuna benzeterek anlatır. Bu bir benzetme sanatıdır. Diğer seçeneklerde kişileştirme sanatı yoktur. Ancak soruda yanlışlık yapılmış ve seçenekler kişileştirme yerine benzetme üzerine kurulmuştur. Doğru bir kişileştirme örneği şöyle olabilirdi: "Rüzgar, pencereyi usulca çalıyordu." Bu cümlede rüzgara insan özelliği olan çalma eylemi verilmiştir.
Soru 2:
"Bin kere söyledim sana, bu işi böyle yapma!" cümlesinde hangi söz sanatı vardır?
Çözüm:
Bu cümlede abartma (mübalağa) sanatı vardır. Kişi, bir şeyi \(1000\) kere söylediğini iddia ederek durumu olduğundan daha fazla göstermiştir. \(1000\) sayısı burada gerçek bir sayıyı değil, çokluğu ifade etmek için kullanılmıştır.
Aşağıdaki cümlelerde hangi söz sanatı kullanılmıştır? "Ağaçlar, yapraklarını birer birer döküyordu."
A) KişileştirmeB) Benzetme
C) Mecazımürsel
D) Tezat
"Gözleri, denizin derinlikleri kadar mavidir." cümlesinde hangi söz sanatı vardır?
A) İstiareB) Teşhis
C) Telmih
D) Teşbih
"Ayakkabılarını çıkardı." cümlesinde "ayakkabı" kelimesiyle, ayakkabının kendisi değil de onu giyen kişi kastedilmiştir. Bu durum hangi söz sanatına örnektir?
A) KinayeB) Mecazımürsel
C) Teşhis
D) İntak
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zıtlık (tezat) sanatı kullanılmıştır?
A) Güneş açmış, her yer aydınlanmıştı.B) Yağmur yağıyor, kar yağıyordu.
C) Çocuklar üzgün, babalar neşeliydi.
D) Kuşlar ötüyor, kelebekler uçuşuyordu.
"Aslanım, benim için savaş!" cümlesinde "aslanım" kelimesiyle kastedilen kişi, aslanın hangi özelliğinden dolayı bu şekilde anılmıştır?
A) CesurlukB) Yavaşlık
C) Kibir
D) Sakinlik
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir benzetme sanatına yer verilmiştir?
A) Çocuklar parkta neşeyle koşuşturuyordu.B) Annemin sesi, bana en güzel ninni gibi gelirdi.
C) Kitaplar, en yakın dostlarımızdan biridir.
D) Gökyüzü, masmavi bir denizi andırıyordu.
"Gözleri ela idi." cümlesinde hangi söz sanatı vardır?
A) KişileştirmeB) Mecaz
C) Benzetme
D) Abartma
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişileştirme sanatına başvurulmuştur?
A) Kuşlar cıvıl cıvıl ötüyordu.B) Rüzgar, yapraklarla dans ediyordu.
C) Kedi, mırıldanarak uykuya daldı.
D) Yağmur, cama şıp şıp damlıyordu.
"Bir ah çektim, dağlar yıkıldı." cümlesinde hangi söz sanatı kullanılmıştır?
A) BenzetmeB) Abartma (Mübalağa)
C) Kişileştirme
D) Karşıtlık (Tezat)
"Gülerek uyanan çiçekler" ifadesinde hangi söz sanatı vardır?
A) MecazB) Benzetme
C) Kişileştirme
D) Abartma
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4045-7-sinif-soz-sanatlari-test-coz-5t0d