Dikdörtgen ve Kare: Alan ve Çevre İlişkisi
Dikdörtgenin Çevre Uzunluğu
Dikdörtgen, karşılıklı kenarları eşit ve paralel olan dörtgendir. Köşe açıları \(90^\circ\)'dir.
Dikdörtgenin çevre uzunluğunu bulmak için tüm kenar uzunluklarını toplarız. Kısa kenara \(k\) ve uzun kenara \(u\) dersek:
- Çevre \(= k + u + k + u\)
- Çevre \(= 2k + 2u\)
- Çevre \(= 2 \times (k + u)\)
📌 Örnek: Kenar uzunlukları \(8\) cm ve \(5\) cm olan bir dikdörtgenin çevresi \(2 \times (8+5) = 2 \times 13 = 26\) cm olur.
Karenin Çevre Uzunluğu
Kare, tüm kenarları eşit uzunlukta olan özel bir dikdörtgendir. Köşe açıları yine \(90^\circ\)'dir.
Karenin bir kenar uzunluğu \(a\) ise çevresi:
- Çevre \(= a + a + a + a\)
- Çevre \(= 4 \times a\)
💡 Örnek: Bir kenarı \(7\) cm olan karenin çevresi \(4 \times 7 = 28\) cm olur.
Dikdörtgende Alan ve Çevre İlişkisi
Dikdörtgenin alanı, kısa kenarı ile uzun kenarının çarpımına eşittir.
- Alan \(= k \times u\)
Çevre, şeklin dış sınırının uzunluğudur. Alan ise şeklin kapladığı yüzeyin miktarıdır.
Alandan Çevreye
Bize bir dikdörtgenin alanı ve kenar uzunluklarından biri verilirse, diğer kenar uzunluğunu bulabiliriz. Sonra bu kenarları kullanarak çevreyi hesaplarız.
✅ Örnek: Alanı \(30\) cm \(^2\) ve kısa kenarı \(5\) cm olan bir dikdörtgenin uzun kenarını bulmak için \(30 \div 5 = 6\) cm'dir. Uzun kenar \(6\) cm olur. Çevresi ise \(2 \times (5+6) = 2 \times 11 = 22\) cm'dir.
Çevreden Alana
Bize bir dikdörtgenin çevresi ve kenar uzunluklarından biri verilirse, diğer kenar uzunluğunu bulabiliriz. Sonra bu kenarları kullanarak alanı hesaplarız.
🚀 Örnek: Çevresi \(20\) cm ve kısa kenarı \(4\) cm olan bir dikdörtgenin, kısa kenarı ile uzun kenarının toplamı \(20 \div 2 = 10\) cm'dir. Uzun kenarı bulmak için \(10 - 4 = 6\) cm'dir. Alanı ise \(4 \times 6 = 24\) cm \(^2\) olur.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Kenar uzunlukları \(12\) cm ve \(7\) cm olan bir dikdörtgenin çevresi ve alanı kaç cm'dir?
Çözüm:Dikdörtgenin çevresi: \(2 \times (12 + 7) = 2 \times 19 = 38\) cm.
Dikdörtgenin alanı: \(12 \times 7 = 84\) cm \(^2\).
Soru 2:
Bir kenarı \(9\) cm olan bir karenin çevresi \(36\) cm ise, bu karenin alanı kaç cm \(^2\) 'dir?
Çözüm:Karenin bir kenarı \(9\) cm olarak verilmiş. Çevresi \(4 \times 9 = 36\) cm'dir (doğru). Karenin alanı: \(9 \times 9 = 81\) cm \(^2\).
| Şekil | Kenarlar | Çevre Formülü | Alan Formülü |
| Dikdörtgen | \(k, u\) | \(2 \times (k+u)\) | \(k \times u\) |
| Kare | \(a\) | \(4 \times a\) | \(a \times a\) (veya \(a^2\)) |
Bir dikdörtgenin uzun kenarı 15 cm ve kısa kenarı 8 cm'dir. Bu dikdörtgenin çevresi kaç cm'dir?
A) \( 23 \) cmB) \( 30 \) cm
C) \( 46 \) cm
D) \( 120 \) cm
Alanı \( 72 \) cm \(^2\) 'dir. Bu dikdörtgenin kısa kenarı \( 6 \) cm olduğuna göre, uzun kenarı kaç cm'dir?
A) \( 10 \) cmB) \( 12 \) cm
C) \( 18 \) cm
D) \( 432 \) cm
Kenar uzunlukları \( 9 \) cm ve \( 5 \) cm olan bir dikdörtgenin alanı kaç cm \(^2\) 'dir?
A) \( 14 \) cm \(^2\)B) \( 28 \) cm \(^2\)
C) \( 45 \) cm \(^2\)
D) \( 81 \) cm \(^2\)
Bir kenar uzunluğu \( 7 \) cm olan bir karenin çevre uzunluğu kaç cm'dir?
D) [A] \( 21 \) [B] \( 28 \) [C] \( 35 \) [D] \( 49 \)
Çevre uzunluğu \( 36 \) metre olan bir karenin bir kenar uzunluğu kaç metredir?
D) [A] \( 6 \) [B] \( 9 \) [C] \( 12 \) [D] \( 18 \)
Kenar uzunlukları \( 5 \) cm ve \( 5 \) cm olan bir karenin çevre uzunluğu, kenar uzunluğu \( 3 \) cm olan bir karenin çevre uzunluğundan kaç cm fazladır?
D) [A] \( 4 \) [B] \( 6 \) [C] \( 8 \) [D] \( 10 \)
Bir dikdörtgenin uzun kenarı 12 cm ve kısa kenarı 8 cm'dir. Bu dikdörtgenin çevresi kaç cm'dir?
A) [TEXT] 20 cmB) [TEXT] 40 cm
C) [TEXT] 96 cm
D) [TEXT] 24 cm
Alanı 72 cm² olan bir dikdörtgenin kısa kenarı 6 cm'dir. Bu dikdörtgenin uzun kenarı kaç cm'dir?
A) [TEXT] 12 cmB) [TEXT] 10 cm
C) [TEXT] 8 cm
D) [TEXT] 15 cm
Çevresi 30 metre olan bir dikdörtgenin uzun kenarı 9 metre ise, kısa kenarı kaç metredir?
A) [TEXT] 6 metreB) [TEXT] 15 metre
C) [TEXT] 7 metre
D) [TEXT] 5 metre
Bir kenar uzunluğu \( 7 \) cm olan kare şeklindeki bir bahçenin çevresi kaç cm'dir?
A) \( 14 \) cmB) \( 21 \) cm
C) \( 28 \) cm
D) \( 49 \) cm
Kenar uzunlukları \( 8 \) cm ve \( 5 \) cm olan dikdörtgen şeklindeki bir tarlanın alanı kaç \( \text{cm}^2 \) dir?
A) \( 13 \( \text{cm}^2 \)B) \( 26 \( \text{cm}^2 \)
C) \( 40 \( \text{cm}^2 \)
D) \( 64 \( \text{cm}^2 \)
Çevresi \( 36 \) metre olan kare şeklindeki bir bahçenin bir kenar uzunluğu kaç metredir?
A) \( 6 \) metreB) \( 9 \) metre
C) \( 12 \) metre
D) \( 18 \) metre
Bir kenar uzunluğu \( 15 \) cm olan kare şeklindeki bir bahçenin çevresine \( 3 \) sıra tel çekilecektir. Bir sıra telin uzunluğu bahçenin çevresine eşittir. Bir sıra telin uzunluğu kaç cm olur?
A) \( 45 \) cmB) \( 60 \) cm
C) \( 75 \) cm
D) \( 90 \) cm
Dikdörtgen şeklindeki bir odanın uzun kenarı \( 12 \) metre, kısa kenarı ise \( 8 \) metredir. Bu odanın zemininin alanını hesaplayınız.
A) \( 20 \) m²B) \( 40 \) m²
C) \( 96 \) m²
D) \( 100 \) m²
Bir kenarı \( 7 \) cm olan eşkenar üçgen şeklindeki bir tarlanın çevresi kaç cm'dir?
A) \( 14 \) cmB) \( 21 \) cm
C) \( 28 \) cm
D) \( 49 \) cm
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4098-5-sinif-dikdortgen-ve-kare-cevre-uzunlugu-alan-ve-cevre-iliskisi-alandan-cevreye-cevreden-alana-test-coz-fmyb