7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Notları
Bölüm 1: Hücre Bölünmeleri - Mitoz ve Mayoz
Mitoz Bölünme
Mitoz bölünme, tek hücreli canlılarda üremeyi, çok hücreli canlılarda ise büyüme, gelişme ve yıpranan dokuların onarımını sağlayan bir hücre bölünmesi çeşididir. Mitoz sonucunda ana hücre ile aynı genetik özelliğe sahip iki yeni yavru hücre oluşur.
- Mitoz, vücut hücrelerinde görülür.
- Mitoz sonucunda kromozom sayısı değişmez.
- Tek bir bölünme evresi geçirir.
- Kalıtsal çeşitlilik sağlamaz.
Mayoz Bölünme
Mayoz bölünme, eşeyli üreyen canlılarda gamet (üreme hücresi) oluşumunu sağlayan özel bir hücre bölünmesidir. Mayoz bölünme sonucunda ana hücreden genetik olarak farklı dört yeni yavru hücre oluşur.
- Mayoz, eşey ana hücrelerinde görülür.
- Mayoz sonucunda kromozom sayısı yarıya iner ( \(2n\) → \(n\) ).
- İki mitoz bölünme şeklinde gerçekleşir.
- Kalıtsal çeşitliliğe neden olur.
💡 Önemli Not: Mitoz ve mayoz arasındaki temel farklar, oluşan hücre sayısı, genetik yapıları ve kromozom sayısıdır.
Bölüm 2: Uzay Araçları 🚀
Uzay araçları, uzay boşluğunu keşfetmek, bilimsel araştırmalar yapmak ve bilgi toplamak amacıyla tasarlanmış teknolojik aygıtlardır. Farklı amaçlara hizmet eden çeşitli uzay araçları bulunmaktadır:
- Uydular: Yörüngeye yerleştirilerek Dünya'yı veya diğer gök cisimlerini gözlemleyen araçlardır. İletişim, navigasyon, meteoroloji gibi alanlarda kullanılırlar.
- Uzay Sondaları: Gezegenlere, kuyruklu yıldızlara veya asteroitlere gönderilerek yakın incelemeler yapan insansız araçlardır.
- Uzay Teleskopları: Dünya atmosferinin dışından evreni gözlemleyerek daha net ve detaylı görüntüler elde etmeyi sağlayan teleskoplardır. (Örn: Hubble Uzay Teleskobu)
- Uzay Mekiği/Roketleri: Astronotları ve yükleri uzaya taşıyan araçlardır.
📌 Uzay teknolojileri sayesinde evren hakkında bilgilerimiz sürekli artmaktadır.
Bölüm 3: Işığın Kırılması ve Aynalar
Işığın Kırılması
Işık, bir ortamdan başka bir ortama geçerken doğrultu değiştirmesine kırılma denir. Işığın kırılması, ışığın farklı ortamlardaki hızının farklı olmasından kaynaklanır.
- Işık, yoğunluğu az bir ortamdan (örneğin havadan) yoğunluğu çok bir ortama (örneğin suya) geçerken normala yaklaşır.
- Işık, yoğunluğu çok bir ortamdan yoğunluğu az bir ortama geçerken normalden uzaklaşır.
💡 Kırılma olayına örnek olarak, bardağın içindeki suya batırılmış kalemin kırık gibi görünmesi verilebilir.
Düzlem Aynalar
Düzlem aynalar, yüzeyi düzgün olan ve üzerine gelen ışığı düzgün yansıtan aynalardır. Düzlem aynada oluşan görüntü:
- Gerçek değildir, daha doğrusu sanaldır.
- Durgundur (cisimle aynı büyüklüktedir).
- Cisimle aynı uzaklıktadır.
- Cismin dengeli (ters) görüntüsüdür.
Çukur ve Tümsek Aynalar
Çukur ve tümsek aynalar, küresel yüzeylere sahip aynalardır ve ışığı farklı şekillerde yansıtarak görüntü oluştururlar.
| Ayna Türü | Kullanım Alanları | Görüntü Özellikleri |
|---|---|---|
| Çukur Ayna | Makyaj aynası, dişçi aynası, fenerlerin yansıtıcı yüzeyi | Nesneye göre düz/ters, büyük/küçük/eşit olabilir. Sanal veya gerçektir. |
| Tümsek Ayna | Otomobil yan aynaları, geniş alanların güvenliği için (AVM'ler, yollar) | Her zaman düz, sanal ve cisimden küçüktür. |
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1 (Mitoz/Mayoz):
Bir hücre mitoz geçirdiğinde kaç yeni hücre oluşur ve bu hücrelerin genetik yapısı ana hücre ile aynı mıdır?
Çözüm: Mitoz bölünme sonucunda ana hücre ile aynı genetik özelliğe sahip \(2\) yeni yavru hücre oluşur. Kromozom sayısı da değişmez.
Soru 2 (Işığın Kırılması):
Işık, camdan havaya geçerken hangi kurala uyar?
Çözüm: Işık, yoğunluğu çok olan camdan yoğunluğu az olan havaya geçerken normalden uzaklaşır.
Mitoz bölünme sırasında gerçekleşen olaylar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Kromozomlar ekvatoral düzlemde belirginleşir ve hücre zarından iğ iplikleri oluşmaya başlar.B) Kardeş kromatitler zıt kutuplara çekilir ve çekirdek zarı erir.
C) Çekirdek zarı erir, kromozomlar belirginleşir ve kutuplara çekilmeye hazır hale gelir.
D) Sitoplazma bölünmesi başlar ve iki yeni yavru hücre oluşur.
Mitoz bölünmenin evreleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Profaz - Kromozomların belirginleşmesiB) Metafaz - Kromozomların ekvatoral düzlemde dizilmesi
C) Anafaz - Kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesi
D) Telofaz - İğ ipliklerinin kaybolması
Tek hücreli bir canlıda mitoz bölünme geçiren bir hücrenin, bölünme sonucunda oluşan yavru hücreler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Genetik materyal bakımından ana hücreden farklıdırlar.B) Kromozom sayıları ana hücreden farklıdır.
C) Ana hücre ile aynı genetik bilgiye sahiptirler.
D) Sitoplazma miktarları ana hücreden fazladır.
Mitoz bölünmenin hangi evresinde kromozomlar hücrenin ortasında, ekvatoral düzlemde yan yana dizilir?
A) ProfazB) Metafaz
C) Anafaz
D) Telofaz
Bir canlıda mitoz bölünmenin gerçekleşmesi için aşağıdakilerden hangisi gereklidir?
A) Eşeyli üremeB) Mayoz bölünme
C) Hücre döngüsünün kontrolü
D) Kromozom sayısının yarıya inmesi
Mayoz bölünme ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Vücut hücrelerinde görülür ve kromozom sayısını sabit tutar.B) Eşeysiz üremenin temelini oluşturur ve tek hücreli canlılarda görülür.
C) Üreme ana hücrelerinde görülür ve genetik çeşitliliğe katkı sağlar.
D) Mitoz bölünmeden farklı olarak sadece bir kez gerçekleşir.
Mayoz bölünmenin evrelerinde gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Profaz I - Homolog kromozomlar arasında krossing over gerçekleşir.B) Metafaz II - Kardeş kromatitler sentromerlerinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir.
C) Anafaz I - Homolog kromozomlar rastgele kutuplara çekilir.
D) Telofaz I - Çekirdek zarı ve çekirdekçik yeniden oluşur.
Diploid (2n) kromozom sayısına sahip bir hücrenin mayoz bölünmesi sonucunda oluşan hücrelerin kromozom sayısı aşağıdakilerden hangisi olur?
A) \( 2n \)B) \( n \)
C) \( 4n \)
D) \( 3n \)
Aşağıdaki şemalardan hangisi mayoz bölünmenin genel amacını en iyi şekilde temsil eder?
A) Vücut hücrelerinin çoğalmasıB) Eşeyli üreme hücrelerinin oluşumu
C) Genetik materyalin kopyalanması
D) Hasarlı dokuların onarımı
Mayoz bölünmenin hangi evresinde homolog kromozomlar birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir?
A) Metafaz IB) Anafaz I
C) Metafaz II
D) Anafaz II
Uzay araştırmalarında kullanılan ve uydu iletişimini sağlayan araçlara ne ad verilir?
A) Uzay mekiğiB) Teleskop
C) Uydu
D) Radar
Uzay araçlarının hareketlerini kontrol etmek, yörüngelerini ayarlamak ve manevra yapmak için kullanılan itici gaz sistemlerine ne ad verilir?
A) Güneş paneliB) Yakıt tankı
C) İtki sistemi
D) Sensör
Uzay araçlarının Dünya'dan veya diğer gök cisimlerinden bilgi toplamak için kullandığı özel cihazlara ne ad verilir?
A) İletişim anteniB) Bilimsel enstrümanlar
C) Termal kontrol sistemi
D) Yapısal bileşenler
İnsanlı uzay görevlerinde astronotların yaşamlarını sürdürmeleri, çalışmaları ve Dünya ile iletişim kurmaları için tasarlanmış araçlara ne ad verilir?
A) Robotik sondaB) Uzay istasyonu
C) Gözlem uydusu
D) Hava durumu balonu
Hava ortamından su ortamına geçen ışığın izlediği yol ile ilgili verilen yargılardan hangisi doğrudur?
A) Işık, su ortamına geçerken hızlanır ve doğrultu değiştirmez.B) Işık, su ortamına geçerken yavaşlar ve doğrultu değiştirir.
C) Işık, su ortamına geçerken doğrultu değiştirmez ama yavaşlar.
D) Işık, su ortamına geçerken hızlanır ve doğrultu değiştirir.
Camdan havaya gönderilen bir ışın yüzey normali ile \( 30^\circ \) açı yapmaktadır. Işığın cam ortamındaki hızı \( v_c \) ve hava ortamındaki hızı \( v_h \) olduğuna göre, kırılma sonrası ışının izleyeceği yol için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? (Sin \( 30^\circ \) \(= 0\).5, Sin \( 45^\circ \) \(= 0\).707)
A) Işık kırılmaya uğramaz ve \( 30^\circ \) ile yoluna devam eder.B) Işık yüzey normalinden uzaklaşır ve gelme açısı \( 30^\circ \) iken kırılma açısı \( 45^\circ \) olur.
C) Işık yüzey normaline yaklaşır ve gelme açısı \( 30^\circ \) iken kırılma açısı \( 15^\circ \) olur.
D) Işık kırılmaya uğrar ancak kırılma açısı gelme açısından büyük olur.
Bir ışık ışınının farklı ortamlardaki davranışları aşağıdaki gibidir: I. Birinci ortamdan ikinci ortama geçerken doğrultu değiştirmez. II. İkinci ortamdan üçüncü ortama geçerken yüzey normalinden uzaklaşır. III. Birinci ortamdan üçüncü ortama geçerken yüzey normaline yaklaşır. Bu bilgilere göre ortamların kırılma indisleri arasındaki ilişki nasıldır?
A) \( n_1 > n_2 > n_3 \)B) \( n_1 < n_2 < n_3 \)
C) \( n_1 < n_3 < n_2 \)
D) \( n_1 > n_3 > n_2 \)
Bir çay bardağının dibindeki bozuk paranın, su ile doldurulduğunda daha derindeymiş gibi görünmesinin sebebi hangi fiziksel olaydır?
A) YansımaB) Kırılma
C) Girişim
D) Kutuplanma
Işığın saydam bir ortamdan başka bir saydam ortama geçerken hızının değişmesi ve doğrultu değiştirmesi olayına ne ad verilir?
A) YansımaB) Kırılma
C) Dağılma
D) Soğurma
Bir düzlem ayna önüne konulan K cisminin görüntüsü ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Görüntü sanaldır ve cisimden daha büyüktür.B) Görüntü gerçektir ve cisimden daha küçüktür.
C) Görüntü sanaldır ve cisimle aynı boydadır.
D) Görüntü gerçektir ve cisimle aynı boydadır.
Bir düzlem aynada oluşan görüntünün özelliklerini belirlerken dikkat edilmesi gereken temel prensip nedir?
A) Işığın kırılmasıB) Işığın yansıması
C) Işığın girişimi
D) Işığın kırınımı
Düzlem aynada oluşan görüntü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Görüntü daima düzdür.B) Görüntü daima sanaldır.
C) Görüntü, cisimden daha büyük olabilir.
D) Görüntü, cisimle aynı uzaklıktadır.
Bir kişi, düzlem ayna karşısında durmaktadır. Kişi aynaya doğru 2 metre/saniye hızla ilerlerse, kendi görüntüsüyle aralarındaki göreceli hız kaç metre/saniye olur?
A) 1 m/sB) 2 m/s
C) 3 m/s
D) 4 m/s
Aşağıdaki ayna çeşitlerinden hangisi, düzlem ayna özelliklerini göstermez?
A) Düzlem aynaB) Tümsek ayna
C) Çukur ayna
D) Işık geçirmeyen yüzeyler
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4119-7-sinif-mitoz-mayoz-uzay-araclari-isigin-kirilmasi-ve-aynalar-test-coz-p1w1