✨ Konuları Gir, Yapay Zeka Saniyeler İçinde Sınavını Üretsin!

8. Sınıf (Lgs) Ekonomi Alanında Meydana Gelen Gelişmeleri Kavrar Test Çöz

SORU 1

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında ekonomi alanında yapılan aşağıdaki yeniliklerden hangisi, tarımsal üretimi artırmayı ve çiftçiyi desteklemeyi amaçlamıştır?

A) Aşar vergisinin kaldırılması
B) Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılması
C) Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi
D) İzmir İktisat Kongresi'nin toplanması
Açıklama:
Aşar vergisi, köylünün ürettiği ürün üzerinden alınan bir vergiydi ve çiftçinin üretimini olumsuz etkiliyordu. Bu verginin kaldırılması, çiftçiyi rahatlatmış ve tarımsal üretimi teşvik etmiştir. Teşvik-i Sanayi Kanunu sanayiyi, Kabotaj Kanunu denizciliği, İzmir İktisat Kongresi ise genel ekonomik politikaları düzenlemeye yönelikti.
Bu Sınavı paylaş: WhatsApp Facebook X (Twitter)

Ekonomi Alanında Meydana Gelen Gelişmeler

I. Lozan Barış Antlaşması ve Ekonomik Bağımsızlık

Lozan Barış Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlığının tapusu olduğu kadar, ekonomik bağımsızlığının da temelini atmıştır. 📌 Bu antlaşma ile kapitülasyonlar tamamen kaldırılmıştır. Kapitülasyonlar, Osmanlı Devleti döneminde yabancı devletlere verilen ticari ve hukuki ayrıcalıklardı ve Türkiye'nin ekonomik gelişimini engelliyordu. Lozan ile bu ayrıcalıkların sona ermesi, milli ekonominin kurulması yolunda atılmış en önemli adımlardan biridir.

II. İzmir İktisat Kongresi (17 Şubat - 4 Mart \(1923\))

TBMM açılmadan önce, milli ekonominin temellerini atmak amacıyla İzmir İktisat Kongresi toplanmıştır. 💡 Bu kongrede alınan kararlar, Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki ekonomik politikaları şekillendirmiştir. Kongrede yerli üretimin desteklenmesi, özel teşebbüsün teşvik edilmesi, tarımın modernleştirilmesi ve sanayinin geliştirilmesi gibi konular ele alınmıştır. Özellikle Milli Ekonomiyi Teşvik Kanunu gibi düzenlemelerin temeli bu kongrede atılmıştır.

III. Kabotaj Kanunu (\(1926\))

Kabotaj Kanunu, Türk limanları ve sahilleri arasında yük ve yolcu taşımacılığının yalnızca Türk gemilerine ait olmasını sağlamıştır. ✅ Bu kanun ile Türk denizciliğinin gelişmesi amaçlanmış ve yabancıların bu alandaki hakimiyeti sona erdirilmiştir. Bu gelişme, milli deniz ticaretinin canlanması açısından büyük önem taşımaktadır.

IV. Teşvik-i Sanayi Kanunu (\(1927\))

Sanayiyi teşvik etmek amacıyla çıkarılan bu kanun, özel girişimcileri sanayi yatırımları yapmaya özendirmeyi hedeflemiştir. 🚀 Devlet, sanayicilere kredi kolaylığı, vergi muafiyeti ve ucuz arazi tahsisi gibi destekler sağlamıştır. Bu kanun, Türkiye'nin kendi sanayisini kurma çabalarının bir göstergesidir.

V. Tarım Alanındaki Gelişmeler

Ekonominin temel taşlarından biri olan tarımda da önemli adımlar atılmıştır. Aşar vergisinin kaldırılması (\(1925\)), çiftçinin üzerindeki ağır yükü hafifletmiştir. Ziraat Bankası'nın desteklenmesi ve modern tarım tekniklerinin yaygınlaştırılması çalışmaları da tarımsal üretimi artırmaya yönelikti.

VI. Devletçilik İlkesi

Özel sermayenin yetersiz kaldığı durumlarda, devletin ekonomiye doğrudan müdahale etmesi ilkesidir. Özellikle sanayileşme sürecinde, özel sektörün tek başına yeterli olamayacağı büyük yatırımlarda devlet öncülük etmiştir. Sümerbank ve Etibank gibi kuruluşlar bu ilkenin bir ürünüdür.

✍️ Çözümlü Örnek Sorular

Soru 1:

Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye Cumhuriyeti'nin ekonomik bağımsızlığını kazanmasında ve milli ekonominin temellerinin atılmasında etkili olan gelişmelerden değildir?

Çözüm 1:

Doğru cevap E seçeneğidir. Kapitülasyonların kaldırılması, İzmir İktisat Kongresi kararları, Teşvik-i Sanayi Kanunu ve Kabotaj Kanunu ekonomik bağımsızlık ve milli ekonomi ile doğrudan ilişkilidir. Saltanatın kaldırılması ise siyasi bir gelişmedir ve doğrudan ekonomik bir sonucu yoktur.

Soru 2:

Lozan Barış Antlaşması'nın Türkiye'nin ekonomisi üzerindeki en önemli etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm 2:

Doğru cevap C seçeneğidir. Lozan Barış Antlaşması ile Osmanlı Devleti'nden kalan ve Türkiye'nin ekonomik gelişimini engelleyen kapitülasyonlar tamamen kaldırılmıştır. Bu durum, Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığını tam anlamıyla kazanmasını sağlamıştır.