Kesirler, Ondalık Gösterim, Yüzdelik Gösterim ve Sıralama Konu Notları
Kesirler 🍰
Kesirler, bir bütünün eş parçalara ayrılmasıyla oluşan ifadelerdir. Bir kesirde pay (üstteki sayı), payda (alttaki sayı) ve kesir çizgisi bulunur.
- Basit Kesir: Payı paydasından küçük olan kesirlerdir. Örnek: \(\frac{3}{5}\), \(\frac{1}{2}\).
- Bileşik Kesir: Payı paydasına eşit veya payı paydasından büyük olan kesirlerdir. Örnek: \(\frac{5}{5}\), \(\frac{7}{3}\).
- Tam Sayılı Kesir: Bir tam sayı ve bir basit kesirden oluşur. Örnek: \(2\frac{1}{4}\).
Kesirleri genişletme ve sadeleştirme yapabiliriz. Genişletme, hem payı hem de paydayı aynı sayı ile çarpmaktır. Sadeleştirme ise hem payı hem de paydayı aynı sayıya bölmektir.
Ondalık Gösterimler 🔢
Paydası \(10\), \(100\), \(1000\) gibi \(10\) 'un kuvvetleri şeklinde yazılabilen kesirlerin farklı bir gösterim biçimidir. Virgül kullanılarak gösterilir.
- Örnek: \(\frac{7}{10} = 0,7\), \(\frac{23}{100} = 0,23\), \(\frac{15}{1000} = 0,015\).
- Ondalık gösterimleri kesre çevirirken, virgülün sağındaki basamak sayısı kadar \(0\) içeren \(10\) 'un kuvveti payda olarak yazılır.
- Kesirleri ondalık gösterime çevirirken payda \(10\) 'un kuvveti olacak şekilde genişletilir.
Yüzdelik Gösterimler %
Paydası \(100\) olan kesirlerin özel gösterimidir. \(100\) 'de \(x\) şeklinde okunur ve \(x\%\) sembolü ile gösterilir.
- Örnek: \(\frac{50}{100} = 50\%\), \(\frac{125}{100} = 125\%\).
- Yüzdelik gösterimi kesre çevirirken payda \(100\) alınır.
- Ondalık gösterimleri yüzdelik gösterime çevirirken, ondalık gösterim \(100\) ile çarpılır veya virgül \(2\) basamak sağa kaydırılır. Örnek: \(0,75 = 75\%\).
Sıralama ⚖️
Kesirleri, ondalık gösterimleri veya yüzdelik gösterimleri sıralarken bazı kurallar izlenir:
- Kesirleri Sıralama:
- Paydalar eşitse, payı büyük olan daha büyüktür. Örnek: \(\frac{2}{7} < \frac{5}{7}\).
- Paylar eşitse, paydası küçük olan daha büyüktür. Örnek: \(\frac{3}{4} > \frac{3}{8}\).
- Kesirleri aynı kesre benzeterek (genişletme veya sadeleştirme ile) sıralayabiliriz.
- Ondalık Gösterimleri Sıralama: Virgüller alt alta gelecek şekilde yazılır. Önce tam kısımlara, sonra onda birler basamağına, sonra yüzde birler basamağına bakılır. Örnek: \(1,5 < 1,52 < 2,1\).
- Yüzdelik Gösterimleri Sıralama: Sayısal değerlerine göre sıralanır. Örnek: \(25\% < 40\% < 100\%\).
💡 İpucu: Kesirleri, ondalık gösterimleri ve yüzdelik gösterimleri birbirine çevirerek sıralama yapmak genellikle daha kolaydır.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek 1: Kesirleri Sıralama
Aşağıdaki kesirleri büyükten küçüğe doğru sıralayınız: \(\frac{3}{4}\), \(\frac{1}{2}\), \(\frac{5}{8}\)
Çözüm:
- Kesirlerin paydalarını eşitleyelim. En küçük ortak payda \(8\) 'dir.
- \(\frac{3}{4} = \frac{3 \times 2}{4 \times 2} = \frac{6}{8}\)
- \(\frac{1}{2} = \frac{1 \times 4}{2 \times 4} = \frac{4}{8}\)
- \(\frac{5}{8}\) zaten paydası \(8\).
- Şimdi kesirlerimiz: \(\frac{6}{8}\), \(\frac{4}{8}\), \(\frac{5}{8}\). Paydalar eşit olduğu için payı büyük olan daha büyüktür.
- Büyükten küçüğe sıralama: \(\frac{6}{8} > \frac{5}{8} > \frac{4}{8}\).
- Orijinal halleriyle sıralama: \(\frac{3}{4} > \frac{5}{8} > \frac{1}{2}\).
Örnek 2: Ondalık ve Yüzdelik Gösterim İlişkisi
Aşağıdaki ifadeleri karşılaştırınız: \(0,65\) , \(70\%\), \(\frac{3}{4}\)
Çözüm:
- Tüm ifadeleri ondalık gösterime çevirelim.
- \(0,65\) zaten ondalık gösterim.
- \(70\% = \frac{70}{100} = 0,70\)
- \(\frac{3}{4} = \frac{3 \times 25}{4 \times 25} = \frac{75}{100} = 0,75\)
- Şimdi ondalık gösterimlerimiz: \(0,65\), \(0,70\), \(0,75\).
- Sıralama: \(0,65 < 0,70 < 0,75\).
- Orijinal halleriyle sıralama: \(0,65 < 70\% < \frac{3}{4}\).
Bir pastanın \( \frac{1}{4} \) 'ünü Ali, \( \frac{3}{8} \) 'ünü Ayşe yemiştir. Geriye pastanın kaçta kaçı kalmıştır?
B) \( \frac{1}{2} \)
C) \( \frac{5}{8} \)
D) \( \frac{1}{4} \)
Aşağıdaki ondalık gösterimleri kesir olarak ifade ediniz: 0,75
B) \( \frac{75}{100} \)
C) \( \frac{7}{5} \)
D) \( \frac{3}{4} \)
3 tam onda iki ondalık gösterimini yazınız.
B) \( 3,2 \)
C) \( 32 \)
D) \( 3,002 \)
Aşağıdaki kesrin ondalık gösterimini bulunuz: \( \frac{17}{100} \)
B) \( 0,17 \)
C) \( 1,7 \)
D) \( 17 \)
5,48 ondalık gösteriminde, 8 rakamının basamak değeri kaçtır?
B) \( \frac{8}{10} \)
C) \( \frac{8}{100} \)
D) \( 80 \)
Aşağıdaki ondalık gösterimleri karşılaştırınız ve büyük olanı işaretleyiniz: 4,5 ve 4,05
B) \( 4,05 \)
C) \( Eşittirler \)
D) \( Karşılaştırılamaz \)
Bir mağaza, fiyatı 200 TL olan bir ürüne önce %10 indirim yapıyor, sonra da kalan tutar üzerinden %5 ek indirim uyguluyor. Son durumda ürünün fiyatı kaç TL olur?
A) \( 171 \) TLB) \( 180 \) TL
C) \( 175 \) TL
D) \( 190 \) TL
Bir sınıftaki öğrencilerin %40'ı kızdır. Sınıfta 18 erkek öğrenci olduğuna göre, bu sınıfta toplam kaç öğrenci vardır?
A) \( 25 \)B) \( 30 \)
C) \( 35 \)
D) \( 40 \)
Bir kitabın fiyatı önce %20 artırılıyor, daha sonra %20 indirim uygulanıyor. Bu iki işlemin sonucunda kitabın fiyatı ilk fiyatına göre nasıl değişir?
A) Fiyatı artar.B) Fiyatı azalır.
C) Fiyatı değişmez.
D) Önce artar, sonra ilk fiyatına döner.
50 sayısının %20 eksiği ile 50 sayısının %20 fazlasının toplamı kaçtır?
A) \( 90 \)B) \( 100 \)
C) \( 110 \)
D) \( 120 \)
Bir çiftçi tarlasının %35'ini buğday, %45'ini arpa ekmiştir. Geriye tarlanın yüzde kaçı boş kalmıştır?
A) \( 15 \)B) \( 20 \)
C) \( 25 \)
D) \( 30 \)
Aşağıdaki sayılardan hangisi diğerlerinden daha büyüktür?
\( 3,75 \), \( 3,57 \), \( 3,705 \), \( 3,507 \)
B) \( 3,57 \)
C) \( 3,705 \)
D) \( 3,507 \)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4157-5-sinif-kesirler-ondalik-gosterim-yuzdelik-gosterim-ve-siralama-test-coz-00du