5. Sınıf Matematik Ders Notları
Alan ve Çevre İlişkileri (Dikdörtgen)
Merhaba sevgili öğrenciler! Bugün, dikdörtgenlerin alan ve çevre uzunlukları arasındaki ilişkiyi inceleyeceğiz. Kenar uzunlukları doğal sayı olan bir dikdörtgende alan verildiğinde çevre uzunluğunu, çevre uzunluğu verildiğinde ise alanı nasıl bulabileceğimizi öğreneceğiz. 🚀
Alan Nedir?
Bir şeklin kapladığı iki boyutlu yüzey miktarına alan denir. Dikdörtgenin alanını bulmak için kısa kenar ile uzun kenar çarpılır.
- Alan \(= ext{kısa kenar} imes ext{uzun kenar}
- Formülle gösterimi: \) A \(=\) a imes b \(
Çevre Nedir?
Bir şeklin etrafındaki toplam uzunluğa çevre denir. Dikdörtgenin çevresini bulmak için tüm kenar uzunlukları toplanır veya kısa kenar ile uzun kenarın toplamının \) 2 \( katı alınır.
- Çevre \) \(=\) ( ext{kısa kenar} + ext{uzun kenar}) imes 2 \(
- Formülle gösterimi: \) Ç \(= 2\) imes (a + b) \(
Alan ve Çevre İlişkisi
💡 Dikdörtgenin alanını ve çevresini hesaplarken kenar uzunluklarının doğal sayı olması önemlidir. Bu sayede alan ve çevre değerleri arasında mantıksal çıkarımlar yapabiliriz.
Kesirlerle Çalışma
Kesirler, bir bütünün eş parçalarından birini veya birkaçını ifade eder. Kesirleri farklı şekillerde temsil edebiliriz:
- Pay (Numerator): Kesrin kaç parçasını aldığımızı gösterir.
- Payda (Denominator): Bütünün kaç eşit parçaya bölündüğünü gösterir.
Kesirleri sayı doğrusunda gösterebilir, modelleyebilir veya farklı kesirlerle eşleştirebiliriz. Örneğin, \) \(\frac{1}{2}\) \( kesri, bir bütünün yarısını temsil eder.
Kesirleri Karşılaştırma
Kesirleri karşılaştırırken paydaları eşitleyerek veya payları eşitleyerek sonuca ulaşabiliriz. Paydaları eşit olan kesirlerde payı büyük olan daha büyüktür. Payları eşit olan kesirlerde ise paydası küçük olan daha büyüktür.
- Örnek: \) \(\frac{3}{4}\) \( ve \) \(\frac{3}{5}\) \( kesirlerini karşılaştıralım. Payları eşit olduğu için paydası küçük olan \) \(\frac{3}{4}\) \( daha büyüktür.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek 1: Alanı Verilen Dikdörtgenin Çevresi
Bir dikdörtgenin alanı \) 24 \( \) cm^2 \('dir. Bu dikdörtgenin kenar uzunlukları doğal sayıdır. Bu dikdörtgenin çevre uzunluğu kaç \) cm \( olabilir?
Çözüm: Alanı \) 24 \( \) cm^2 \( olan bir dikdörtgenin kenar uzunlukları \) 24 \('ün çarpanları olmalıdır. Olası kenar uzunlukları (kısa kenar, uzun kenar) ve çevreleri şunlardır:
- \) 1 \( cm ve \) 24 \( cm: Çevre \) \(= 2\) imes (1 + 24) \(= 2\) imes \(25 = 50\) \( cm
- \) 2 \( cm ve \) 12 \( cm: Çevre \) \(= 2\) imes (2 + 12) \(= 2\) imes \(14 = 28\) \( cm
- \) 3 \( cm ve \) 8 \( cm: Çevre \) \(= 2\) imes (3 + 8) \(= 2\) imes \(11 = 22\) \( cm
- \) 4 \( cm ve \) 6 \( cm: Çevre \) \(= 2\) imes (4 + 6) \(= 2\) imes \(10 = 20\) \( cm
Bu nedenle, çevre uzunluğu \) 50 \(, \) 28 \(, \) 22 \( veya \) 20 \( cm olabilir. ✅
Örnek 2: Kesirleri Karşılaştırma
Ali, bir pastanın \) \(\frac{1}{3}\) \('ünü, Ayşe ise pastanın \) \(\frac{2}{6}\) \('sını yemiştir. Kim daha fazla pasta yemiştir?
Çözüm: Kesirleri karşılaştırmadan önce paydalarını eşitleyelim. \) \(\frac{1}{3}\) \( kesrinin paydasını \) 2 \( ile genişletirsek \) \(\frac{1 imes 2}{3 imes 2} = \frac{2}{6}\) \( elde ederiz. Şimdi karşılaştırmamız gereken kesirler \) \(\frac{2}{6}\) \( ve \) \(\frac{2}{6}\) $'dır. Bu kesirler birbirine eşittir. Bu nedenle Ali ve Ayşe eşit miktarda pasta yemişlerdir. 💡
Bir dikdörtgenin kenar uzunlukları doğal sayıdır. Bu dikdörtgenin alanı \( 36 \) santimetrekare olarak verilmiştir. Bu dikdörtgenin çevre uzunluğu aşağıdakilerden hangisi olamaz?
A) \( 30 \) cmB) \( 26 \) cm
C) \( 24 \) cm
D) \( 18 \) cm
Bir dikdörtgenin uzun kenarı 15 cm ve kısa kenarı 8 cm'dir. Bu dikdörtgenin çevresinin uzunluğu kaç cm'dir?
A) \( 30 \) cmB) \( 46 \) cm
C) \( 120 \) cm
D) \( 23 \) cm
Kenar uzunlukları 9 metre ve 6 metre olan bir dikdörtgen şeklindeki bahçenin alanı kaç metrekaredir?
A) \( 15 \) m \(^2\)B) \( 54 \) m \(^2\)
C) \( 30 \) m \(^2\)
D) \( 18 \) m \(^2\)
Elif, bir pastanın \( \frac{1}{3} \) 'ünü, Ayşe ise pastanın \( \frac{2}{5} \) 'ini yemiştir. Buna göre, Elif mi daha fazla pasta yemiştir, yoksa Ayşe mi?
B) Ayşe daha fazla pasta yemiştir.
C) İkisi de eşit miktarda pasta yemiştir.
D) Kimin ne kadar yediği bilinemez.
Bir çiftçi tarlasının önce \( \frac{3}{4} \) 'ünü, sonra da kalan kısmın \( \frac{1}{2} \) 'sini sulamıştır. Çiftçi tarlasının ne kadarını sulamıştır?
B) \( \frac{5}{8} \)
C) \( \frac{7}{8} \)
D) \( \frac{1}{2} \)
Bir kenar uzunluğu \( 8 \) cm olan bir dikdörtgenin alanı \( 56 \) cm² olarak verilmiştir. Bu dikdörtgenin çevre uzunluğu kaç cm'dir?
B) \( 30 \) cm
C) \( 32 \) cm
D) \( 34 \) cm
Bir kenar uzunluğu \( 8 \) metre olan kare şeklindeki bir bahçenin etrafına \( 3 \) sıra tel çekilecektir. Bir sıra telin uzunluğu \( 32 \) metredir. Bu iş için toplam kaç metre tel gereklidir?
A) \( 96 \) metreB) \( 128 \) metre
C) \( 24 \) metre
D) \( 40 \) metre
Kenar uzunlukları \( 12 \) cm ve \( 5 \) cm olan bir dikdörtgenin alanının \( 2 \) katı, kenar uzunlukları \( 6 \) cm ve \( x \) cm olan başka bir dikdörtgenin alanına eşittir. Buna göre \( x \) kaç cm'dir?
A) \( 20 \)B) \( 10 \)
C) \( 30 \)
D) \( 24 \)
Bir pastanın \( \frac{3}{4} \) 'ü yenmiştir. Geriye kalan pasta miktarını farklı bir kesir ile ifade ediniz.
A) \( \frac{1}{2} \)B) \( \frac{2}{3} \)
C) \( \frac{1}{4} \)
D) \( \frac{3}{3} \)
Bir sınıfta 24 öğrenci bulunmaktadır. Bu öğrencilerin \( \frac{1}{3} \) 'ü kız öğrencidir. Kız öğrenci sayısını gösteren kesrin, sınıftaki toplam öğrenci sayısına oranını temsil eden farklı bir kesir hangisidir?
A) \( \frac{1}{24} \)B) \( \frac{8}{24} \)
C) \( \frac{1}{3} \)
D) \( \frac{3}{1} \)
Elif, bir pastanın \( \frac{3}{4} \) 'ünü yedi. Kardeşi ise pastanın \( \frac{5}{8} \) 'ini yedi. Elif mi daha fazla pasta yemiştir, yoksa kardeşi mi?
B) Kardeşi daha fazla pasta yemiştir.
C) İkisi de eşit miktarda pasta yemiştir.
D) Pastanın ne kadar kaldığına bakmak gerekir.
Ayşe, bir kitabın \( \frac{2}{3} \) 'ünü okudu. Mehmet ise aynı kitabın \( \frac{7}{12} \) 'sini okudu. Kim daha az sayfa okumuştur?
B) Mehmet
C) İkisi de eşit sayıda sayfa okumuştur.
D) Kitabın toplam sayfa sayısına bakmak gerekir.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4221-5-sinif-dikdortgen-alan-ve-cevre-hesaplama-kesirleri-temsil-etme-ve-karsilastirma-test-coz-ps7n