✨ Konuları Gir, Yapay Zeka Saniyeler İçinde Sınavını Üretsin!

7. Sınıf Kurallı Birleşik Fiiller, Türemiş Birleşik Fiiller ve Fiilde Yapı Test Çöz

SORU 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kurallı birleşik fiil yoktur?

A) Çocuklar parkta koşuşuyordu.
B) Bu işi bitiriverdim.
C) Akşam yemeğini yiyebiliriz.
D) Yarın sana uğrayacağım.
Açıklama:
Kurallı birleşik fiiller, yeterlilik, tezlik, sürerlilik ve yaklaşma anlamlarını veren eklerle (-(a)bilir, -iver-, -edur-, -egel-, -ekal-, -eyaz-) kurulan fiillerdir. [A] seçeneğindeki "koşuşuyordu" (sürerlilik), [B] seçeneğindeki "bitiriverdim" (tezlik), [C] seçeneğindeki "yiyebiliriz" (yeterlilik) kurallı birleşik fiildir. [D] seçeneğindeki "uğrayacağım" ise basit zamanlı bir fiildir.
Bu Sınavı paylaş: WhatsApp Facebook X (Twitter)

Fiilde Yapı: Kurallı ve Türemiş Birleşik Fiiller 🚀

I. Fiilde Yapı Nedir?

Fiiller, eylemi veya durumu bildiren kelimelerdir. Fiillerin yapısı, kelime köklerine ve aldıkları eklerle belirlenir. Fiiller basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üçe ayrılır.

II. Birleşik Fiiller

Birden fazla kelimenin bir araya gelerek yeni bir anlam oluşturduğu fiillerdir. Birleşik fiiller kendi içinde üçe ayrılır:

A. Kurallı Birleşik Fiiller

Bir fiile yeterlik, yeterlilik, sürerlilik, yaklaşma veya tezlik anlamı katan yeterlik fiilleriyle kurulur. Bu tür birleşik fiillerde ilk kelime fiil, ikinci kelime ise yardımcı fiildir. Yardımcı fiiller genellikle -ebil, -ebilir, -a/-e, -ı/-i, -u/-ü, -mak/-mek, -a/-e, -ı/-i, -u/-ü şeklindedir.

B. Türemiş Birleşik Fiiller

Türemiş birleşik fiiller, anlamca kaynaşmış birleşik fiillerden farklı olarak, bir fiil köküne veya gövdesine -mış, -ti, -yse gibi zaman veya şahıs ekleri getirildikten sonra başka bir fiilin eklenmesiyle oluşur. Bu tür fiillerde genellikle anlam kayması görülmez, her iki kelimenin anlamı da korunur.

Dikkat! Türemiş birleşik fiillerde, ilk kelime çekimli bir fiil olmalıdır. İkinci kelime ise genellikle -dı, -miş, -se gibi ekler alan bir fiildir.

Örnekler:

C. Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller

İki veya daha fazla kelimenin gerçek anlamlarından sıyrılarak yeni bir anlam oluşturmasıdır. Bu fiiller genellikle deyimleşmişlerdir.

III. Özet Tablo

Fiil Türü Yapısı Örnekler
Basit Fiil Tek kelimeden oluşur, yapım eki almaz. Gel, gör, koş
Türemiş Fiil Fiil kökü + yapım eki Okur, bilgi, sevgi
Birleşik Fiil En az iki kelimenin birleşmesiyle oluşur.
   Kurallı Birleşik Fiil + yeterlik, tezlik, sürerlilik, yaklaşma fiili Yapabilir, alıverdi, gide durdu, öle yazdı
   Anlamca Kaynaşmış Deyimleşmiş, kelimeler gerçek anlamından uzaklaşmış. Baş başa vermek, göz atmak

✍️ Çözümlü Örnek Sorular

Soru 1:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kurallı birleşik fiil kullanılmıştır?

A) Çocuklar bahçede koşuşuyorlardı. B) Annem yemeği hemen pişiriverdi. C) Kitabı okumaya başladım. D) Yarın okula gideceğim.

Çözüm:

A seçeneğinde 'koşuşuyorlardı' kelimesi, 'koşmak' fiiline '-uş' yapım ekinin gelmesiyle oluşmuş türemiş bir fiildir. B seçeneğinde 'pişiriverdi' kelimesi, 'pişirmek' fiiline '-iver-' tezlik fiilinin eklenmesiyle oluşmuş kurallı birleşik fiildir. C seçeneğinde 'okumaya başladım' ifadesinde 'okumaya' kelimesi isim-fiil, 'başladım' ise basit bir fiildir. 'Okumaya başlamak' anlamca kaynaşmış birleşik fiil olarak da değerlendirilebilir ancak burada yapısal olarak kurallı birleşik fiil yoktur. D seçeneğinde 'gideceğim' kelimesi, 'gitmek' fiilinin gelecek zaman çekimidir, basit bir fiildir.

Doğru Cevap: B

Soru 2:

Aşağıdaki fiillerden hangisi yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

A) Tutuverdi B) Bekleyebilir C) Anlayışlı D) Gide durdu

Çözüm:

A) 'Tutuverdi' \(=\) 'tut-' + '-uver-' (kurallı birleşik fiil) B) 'Bekleyebilir' \(=\) 'bekle-' + '-yebilir-' (kurallı birleşik fiil) C) 'Anlayışlı' \(=\) 'anla-' (fiil kökü) + '-yış' (yapım eki) + '-lı' (yapım eki). Bu bir türemiş sıfattır, fiil değildir. D) 'Gide durdu' \(=\) 'git-' + '-e dur-' (kurallı birleşik fiil)

Diğer seçeneklerde kurallı birleşik fiiller varken, C seçeneğindeki kelime yapısı bakımından farklıdır ve bir fiil değil, türemiş bir sıfattır.

Doğru Cevap: C

💡 Başarılar dilerim!