7. Sınıf Türkçe: Fiiller Konu Anlatımı ve Çalışma Notları
Fiil Nedir?
Fiiller, iş, oluş veya hareket bildiren kelimelerdir. Cümlelerin temelini oluşturan fiiller, zaman ve şahıs ekleriyle çekimlenebilirler. Örneğin: gelmek, okumak, uyumak, koşmak.
Fiil Çekimleri: Basit, Türemiş ve Birleşik Fiiller
1. Basit Fiiller
Yapım eki almamış, kök halinde bulunan fiillerdir. Tek başına bir anlam ifade ederler ve başka bir kelimeyle birleşmezler.
- Örnekler: al-, gör-, yaz-, tut-
- Cümle içinde: Çocuklar koştu. Kalem tuttum.
2. Türemiş Fiiller
Kök durumundaki fiillere yapım ekleri getirilerek oluşturulan fiillerdir. Anlamı değişebilir veya yeni bir anlam kazanabilir.
- Örnekler: gülmek (gül-ümse-mek), bilmek (bil-gi-len-mek), sevmek (sev-in-mek)
- Cümle içinde: Hepimiz gülümsedik. Bu bilgiyi bilgilendik.
3. Birleşik Fiiller
Birden fazla kelimenin bir araya gelmesiyle oluşan fiillerdir. Kendi içinde üç ana gruba ayrılır:
a) Kurallı Birleşik Fiiller
Fiil + yeterlilik, tezlik, yaklaşma veya yeterlilik fiilleriyle kurulur. Anlamları genellikle asıl fiilin anlamını pekiştirir.
- Yeterlilik Fiili: (-abil/-ebil) Okuyabilirim.
- Tezlik Fiili: (-ıver/-iver) Hemen geldiiverdi.
- Yaklaşma Fiili: (-eyaz/-eyaz) Düşeyazdım.
- Sürerlik Fiili: (-a dur/-e dur, -a kal/-e kal, -a git/-e git) Hala çalışaduruyor.
b) Yardımcı Fiille Kurulan Birleşik Fiiller
İsim + yardımcı fiil (etmek, olmak, kılmak, buyurmak) ile oluşur. Yardımcı fiiller genellikle isimle birleşerek tek başına bir anlam ifade eder.
- Örnekler: reddetmek, kabul etmek, yardım etmek, saygı olmak
- Cümle içinde: Bu teklifi reddetmek istemiyorum. Ona saygı olmalıyız.
c) Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller
İki kelimenin gerçek anlamlarından uzaklaşarak kalıplaşmış bir şekilde yeni bir anlam oluşturduğu fiillerdir.
- Örnekler: başvurmak, vazgeçmek, hesap sormak, kulak vermek
- Cümle içinde: Bu konuya başvurmak zorundayız. Verdiği sözden vazgeçmedi.
Özet Tablo
| Fiil Türü | Özellikleri | Örnekler |
| Basit Fiil | Yapım eki almamış kök halindedir. | gel-, gör-, yaz- |
| Türemiş Fiil | Yapım eki almıştır. | gül-ümse-, bil-gi-len-, sev-in- |
| Birleşik Fiil | Birden fazla kelimeden oluşur. | okuyabilirim, reddetmek, vazgeçmek |
📌 Unutmayın: Fiillerin türünü belirlerken kelimenin köküne ve aldığı eklere dikkat etmek önemlidir.
💡 Bilgi Kutusu: Birleşik fiillerin bazılarında ses düşmesi veya ses türemesi olabilir (örn: kayıp etmek → kaybetmek). Bu tür fiiller de anlamca kaynaşmış birleşik fiiller grubuna girer.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş bir fiil kullanılmıştır?
A) Çocuklar parkta oynadı.
B) Eve döndü.
C) Annem ona gülümsedi.
D) Kitabı aldı.
Çözüm:
Cevap C şıkkıdır. 'Gülümsedi' fiili, 'gülmek' köküne '-ümse-' yapım eki alarak türemiştir. Diğer şıklardaki fiiller ise basit fiildir.
Soru 2:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yardımcı fiille kurulan birleşik fiil vardır?
A) Yarın sinemaya gidebiliriz.
B) Ona çok benzemiş.
C) Bu duruma çok üzüldüm.
D) Öğretmenini takdir etti.
Çözüm:
Cevap D şıkkıdır. 'Takdir etti' fiili, 'takdir' ismi ile 'etmek' yardımcı fiilinin birleşmesiyle oluşmuş birleşik bir fiildir. A şıkkında kurallı birleşik fiil (yeterlilik), B ve C şıklarında ise basit fiiller (veya türemiş fiillerin çekimli halleri) bulunmaktadır.
🚀 Başarılar dilerim!
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiil yoktur?
A) Çocuk, yorgunluktan uyuyakaldı.B) O, bu konuda çok bilgiliydi.
C) Yarın arkadaşlarıyla buluşuverecekmiş.
D) Bu işi hemen bitirivermelisin.
"Öğretmenimiz, dersi anlatırken konuyu biraz daha açtı." cümlesindeki altı çizili fiil türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kurallı birleşik fiil (yeterlik fiili)B) Anlamca kaynaşmış birleşik fiil
C) Yardımcı fiille kurulmuş birleşik fiil
D) Kurallı birleşik fiil (tezlik fiili)
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiil, diğerlerinden farklı bir anlam özelliği taşır?
A) Sınav kağıtlarını görünce bayılacak gibi oldu.B) Bu zorluğun üstesinden gelebilirsin.
C) Çocuk, yorgunluktan yere yığılıverdi.
D) O, bu konuşmayı duyunca kahrolasıya üzüldü.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş bir fiil kullanılmıştır?
A) Çocuklar parkta koşuyor.B) Kitabı dikkatle okudu.
C) Pencereden dışarı baktı.
D) Yarın bize gelecekler.
"Koşturmak" fiili ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
A) Basit bir fiildir.B) "Koş-" fiilinden türemiştir.
C) Anlamı "koşmak" fiiliyle aynıdır.
D) Yapım eki almamıştır.
Aşağıdaki fiillerden hangisi hem yapım eki hem de çekim eki almıştır?
A) GeldiB) Gördü
C) Anlatıyor
D) Yazmış
"Gülümsemek" fiili için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Basit fiildir.B) "Gül-" fiilinden türemiştir.
C) Sadece çekim eki almıştır.
D) Anlamı "gülmek" fiiliyle aynıdır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde basit bir fiil kullanılmıştır?
A) Evini toplattı.B) Çocukları sevdi.
C) Kapıyı açtırdı.
D) Elbiseyi diktiler.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yardımcı fiille kurulan birleşik fiil kullanılmıştır?
A) Çocuklar parkta neşeyle oynuyordu.B) Yarınki sınav için çok çalıştım.
C) Ona her zaman yardım ederim.
D) Bu kitabı birkaç günde bitireceğim.
"Babam bu sabah erkenden kalktı ve işe gitti." cümlesindeki altı çizili kelime grubunun türü nedir?
A) Belirtisiz isim tamlamasıB) Yardımcı fiille kurulan birleşik fiil
C) Sıfat tamlaması
D) Zarf fiil
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde "yardımcı fiille kurulan birleşik fiil" kullanılmamıştır?
A) Bu zorluğun üstesinden gelmek için sabretti.B) Dedem, gençliğinde çok başarılı olmuş.
C) Sınav sonuçlarını öğrenince sevinçten havaya uçtu.
D) Ona karşı gösterdiği fedakarlık takdire şayandı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlamca kaynaşmış birleşik fiil kullanılmıştır?
A) Yarın arkadaşımla buluşmayı düşünüyorum.B) Çocuklar parkta neşeyle koşturuyorlardı.
C) Sınavdan yüksek not alınca annesi ona hediyeler aldı.
D) Olay üzerine yetkililer hemen harekete geçti.
"Öğretmenimiz derste bize yeni bir konuyu anlattı." cümlesindeki altı çizili kelime için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Türemiş fiildir.B) Basit yapılı bir fiildir.
C) Anlamca kaynaşmış birleşik fiildir.
D) Kurallı birleşik fiildir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlamca kaynaşmış birleşik fiil yoktur?
A) Bu duruma daha fazla katlanamayız.B) Sorunu çözmek için elimizden geleni yaptık.
C) Verdiği sözleri yerine getirmedi.
D) Olay üzerine polis hemen devreye girdi.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kurallı birleşik fiil kullanılmıştır?
A) Çocuklar parkta neşeyle oynuyordu.B) Yarın okula gideceğim.
C) Kitabı okuyakalmıştım.
D) Annem yemeği hazırladı.
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde yeterlik fiili (kurallı birleşik fiil türlerinden biri) kullanılmıştır?
A) Elbisesini dikiverdi.B) Birkaç yıl sonra döneceğim.
C) Ona yardım edebilirim.
D) Kapıdan içeri giriverdi.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tezlik fiili (kurallı birleşik fiil türlerinden biri) kullanılmıştır?
A) Oraya varmış olmalı.B) Elindekini bırakıverdi.
C) Ona bakakalmıştım.
D) Sınavı geçebildim.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4305-7-sinif-birlesik-fiil-turemis-fiil-ve-basit-fiil-test-coz-1rx3