8. Sınıf Türkçe LGS Hazırlık Notları
Anlatım Bozuklukları
Anlatım bozuklukları, cümlelerin açık, anlaşılır ve dil bilgisi kurallarına uygun olmasını engelleyen hatalardır. Bu hatalar anlam, yapı veya dil bilgisi açısından olabilir.
Anlamla İlgili Anlatım Bozuklukları
- Gereksiz Sözcük Kullanımı: Anlamı bozmayan ancak gereksiz yere kullanılan kelimelerdir. Örnek: Her ikisi de iki kardeşti. (İkisi zaten iki demektir.)
- Anlam Belirsizliği: Cümlede virgül eksikliği veya zamirlerin (onun, onun gibi) kullanılmasından kaynaklanan belirsizliklerdir. Örnek: Kardeşini görünce çok sevindi. (Kimin kardeşini gördüğünü belirtmiyor.)
- Deyim Aktarması Yanlışlığı: Deyimlerin yanlış kullanılması veya anlamlarına uygun olmayan yerlerde kullanılmasıdır.
- Mantık ve Sıralama Hataları: Cümledeki kelimelerin veya yargıların mantıksal bir sıra izlememesi durumudur.
- Çok Anlamlılık: Bir kelimenin birden fazla anlamı olduğu durumlarda, cümlenin bağlamına uymayan anlamda kullanılmasıdır.
Yapıyla İlgili Anlatım Bozuklukları
- Öge Eksikliği: Cümledeki temel veya yardımcı ögelerden birinin eksik olmasıdır. (Özne, yüklem, nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci)
- Öge Yanlışlığı: Cümlede kullanılan ögelerin cümledeki işlevine uygun olmamasıdır.
- Tamlama Yanlışlıkları: İsim veya sıfat tamlamalarının yanlış kurulmasıdır.
- Ek Yanlışlıkları: Gerekli eklerin kullanılmaması veya yanlış kullanılmasıdır.
- Çatı Uyuşmazlığı: Fiil çatılarının (etken-edilgen, oldurgan-ettirgen) cümledeki anlamla uyuşmamasıdır.
Cümle Türleri
Anlamına Göre Cümleler
- Olumlu Cümle: Yüklemdeki eylemin gerçekleştiğini veya gerçekleşebileceğini bildiren cümlelerdir.
- Olumsuz Cümle: Yüklemdeki eylemin gerçekleşmediğini bildiren cümlelerdir. (Yok, değil, -me, -ma ekleriyle yapılır.)
- Soru Cümlesi: Bir konuda bilgi almak amacıyla kurulan cümlelerdir.
- Emir Cümlesi: Bir isteği veya buyruğu bildiren cümlelerdir.
Yüklemin Türüne Göre Cümleler
- İsim Cümlesi: Yüklemi isim veya isim soylu sözcüklerden oluşan cümlelerdir.
- Fiil Cümlesi: Yüklemi fiillerden oluşan cümlelerdir.
Yüklemin Yerine Göre Cümleler
- Kurallı Cümle: Yüklemi sonda bulunan cümlelerdir.
- Devrik Cümle: Yüklemi sonda bulunmayan cümlelerdir.
- Eksiltili Cümle: Yüklemi veya bazı ögeleri söylenmemiş, tamamlanmamış cümlelerdir.
Yapısına Göre Cümleler
- Basit Cümle: Tek yargı bildiren, tek yüklemi olan cümlelerdir.
- Birleşik Cümle: İçinde birden fazla yargı bildiren, yan cümlecikleri olan cümlelerdir.
- Sıralı Cümle: Birden fazla yüklemi olan, yüklemleri virgül veya noktalı virgül ile ayrılmış cümlelerdir.
- Bağlı Cümle: Birden fazla yüklemi olan, yüklemleri bağlaçlarla birbirine bağlanmış cümlelerdir.
Düşünceyi Geliştirme Yolları
Bir konuyu daha etkili bir şekilde anlatmak, okuyucunun veya dinleyicinin konuyu daha iyi anlamasını sağlamak için kullanılan yöntemlerdir.
| Yöntem | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Açıklama | Bir konuyu daha detaylı anlatma, tanıtma. | Bilimsel bir terimin açıklanması. |
| Tanımlama | Bir kavramın ne olduğunu, ne işe yaradığını belirtme. | 'Eğitim nedir?' sorusuna cevap verme. |
| Örnekleme | Soyut bir düşünceyi somutlaştırmak için örnekler verme. | Hayvan hakları konusunda örnekler verme. |
| Karşılaştırma | Benzer veya farklı yönleri ortaya koyma. | İki farklı şehrin yaşam koşullarını karşılaştırma. |
| Benzetme | Bir kavramı, başka bir kavramla ilişkilendirerek anlatma. | Cesaretini aslan gibiydi. |
| Tartışma | Bir konu hakkında farklı görüşleri sunarak okuyucuyu ikna etmeye çalışma. | Teknolojinin faydaları ve zararları üzerine bir yazı. |
| Tanıtlama | Bir eseri, kişiyi veya yeri okuyucuya tanıtma. | Bir yazarın hayatını anlatma. |
Metinden Kelime Anlamı Bulma
Verilen bir metindeki kelimelerin anlamını, cümlenin bağlamından yola çıkarak çıkarmak önemlidir. Bilmediğiniz kelimelerin anlamını bulurken, kelimenin içinde geçtiği cümleyi dikkatlice okuyun. Kelimenin eş anlamlısını veya yakın anlamlısını tahmin etmeye çalışın. 💡 Cümledeki diğer kelimeler de anlamı bulmada size yardımcı olacaktır.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?A) Her geçen gün daha da iyiye gidiyoruz.
B) Çocuk, annesinin sözlerini dikkatle dinliyordu.
C) Bu konuda kesinlikle emin değilim.
D) Sınavı başarıyla geçtiği için çok mutlu oldu.
Çözüm: A şıkkında "her geçen gün" ve "daha da" ifadeleri gereksiz sözcük kullanımına yol açmaktadır. "Her geçen gün" zaten bir ilerlemeyi ifade eder. Bu nedenle doğru cevap A'dır. ✅
Soru 2: "Bahçedeki çiçekler rengarenk açmıştı." cümlesi, yüklemin türüne göre nasıl bir cümledir? Çözüm: Yüklem "açmıştı" fiilidir. Bu nedenle cümle, yüklemin türüne göre fiil cümlesidir. 🚀
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu yoktur?
A) Bu konuda yaptığımız incelemeler sonucunda, elde ettiğimiz bilgilerle kesin bir sonuca vardık.B) Toplantıya katılmayanların listesi, sekretarya tarafından katılımcılara dağıtıldı.
C) Her geçen gün daha fazla öğrenci, bu başarılı okulda eğitim görmek için başvuruyor.
D) Projeyi başarıyla tamamlamak için elimizden gelen her şeyi yapacağımızdan emin olabilirsiniz.
Aşağıdaki cümlelerden hangisi yapıca basit bir cümledir?
A) Çocuklar parkta koşturuyor, neşeyle bağırıyorlardı.B) Sabah erkenden kalkıp hazırlıklarını tamamladı.
C) Hava kararınca eve dönmek zorunda kaldık.
D) Kitabı okudum ama anlamadığım yerler oldu.
Bu cümlenin anlamca türü nedir?
"Her gün düzenli olarak spor yapıyorum."
B) Olumsuz
C) Soru
D) Emir
Aşağıdaki cümlelerden hangisi devrik bir cümledir?
A) Annem her akşam bana kitap okur.B) Yarın sinemaya gideceğiz.
C) Sabahları erken kalkarım ben.
D) Okuldan sonra eve geldim.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "düşünceyi geliştirme yollarından" biri kullanılmamıştır?
B) Hava kirliliğinin artması, solunum yolu hastalıklarının yaygınlaşmasına neden olmaktadır.
C) Bir balinanın bir yılda tükettiği balık miktarı, birçok insanın bir yılda tükettiği balık miktarından daha fazladır.
D) Bir toplumun gelişmişlik düzeyi, eğitimli insan sayısıyla doğru orantılıdır.
Okuduğunuz metinde geçen aşağıdaki kelimelerden hangisinin anlamı farklıdır?
A) Yorgunlukla birleşen bir bezginlik hissi.B) Bir işi başarma, elde etme veya sürdürme gücü.
C) Bir şeyin önemini, değerini veya etkisini azaltmak.
D) Bir işin yapılmasında gösterilen aşırı isteklilik, heves.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu bulunmaktadır?
A) Toplantıya katılan herkesin fikirlerini tek tek dile getirmesi bekleniyordu.B) Çocuk, annesinin elini sıkıca tutarak parka doğru yürüdü.
C) Sınav kağıtlarını kontrol eden öğretmen, öğrencilere acele etmemelerini söyledi.
D) Yapılan araştırmalar, bu hastalığın tedavisinin mümkün olduğunu gösteriyor.
Aşağıdaki cümlelerden hangisi anlamına göre olumludur?
A) Bu soruyu çözemiyorum.B) Yarın okula gitmeyeceğim.
C) Kitabı okumayı bitirdim.
D) Onu bir daha hiç görmedim.
Yapısına göre basit bir cümle olan seçenek hangisidir?
A) Çocuklar parkta oynuyor, anneleri onları izliyordu.B) Gelip bana haber verirsen sevinirim.
C) Kitabı okuyup hemen geri getirdim.
D) Güneşli havada dışarı çıktık.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi türemiş bir fiildir?
A) Çocuklar top oynuyor.B) Evimiz çok güzel kokuyor.
C) Babam gazete okuyor.
D) Misafirler yorgun düştü.
Paragrafın anlam bütünlüğünü bozmayan, anlatımı güçlendiren ve dil bilgisi açısından doğru olan kelime veya kelime grubunu bularak paragrafın daha etkili hale gelmesini sağlayan yolları sorgulayan bu soru için, aşağıdaki seçeneklerden hangisi düşünceyi geliştirme yollarından biri değildir?
A) TanımlamaB) Örnekleme
C) Karşılaştırma
D) Alıntı yapma
Aşağıdaki metinde altı çizili kelimelerden hangisinin anlamı yanlış verilmiştir?
Çocukluğumuzun geçtiği bu kasabada her şey çok eskiydi. Yıkık dökük evler, yıpranmış yollar ve solgun yapraklarıyla sonbahar, buraya ayrı bir hüzün katıyordu. Dedemin evindeki ahşap dolaplar bile zamanın izlerini taşıyor, üzerlerindeki oymalar yeni bir hikaye anlatıyordu.
B) yıpranmış: Kullanılmaktan aşınmış, eskimiş, pörsümüş.
C) solgun: Rengi uçmuş, cansızlaşmış, zayıf.
D) yeni: Henüz yapılmamış, henüz duyulmamış, ilk kez karşılaşılan.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4319-8-sinif-lgs-anlatim-bozukluklari-cumle-turleri-yerine-anlamina-yapisina-dusunceyi-gelistirme-yollari-form-seklinde-metinden-kelime-anlami-bulma-test-coz-30oy