5. Sınıf Matematik Ders Notları: Alan, Çevre ve Kesirler 🚀
Kare ve Dikdörtgenin Alanı ve Çevresi
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu dersimizde matematikte çok önemli iki konuyu tekrar edeceğiz: Kare ve Dikdörtgenin Alanı ve Çevresi ile Kesirler ve Sıralaması.
Dikdörtgenin Alanı ve Çevresi
Bir dikdörtgenin alanını bulmak için kısa kenarı ile uzun kenarını çarparız.
Alan (A) \(=\) Kısa Kenar \(\times\) Uzun Kenar
Bir dikdörtgenin çevresini bulmak için ise tüm kenar uzunluklarını toplarız. Ya da kısa kenarı ile uzun kenarını toplayıp \(2\) ile çarparız.
Çevre (Ç) \(=\) \(2 \(\) Kısa Kenar + Uzun Kenar\)
Kare Alanı ve Çevresi
Kare, tüm kenar uzunlukları eşit olan özel bir dikdörtgendir. Bu yüzden alanını bulurken bir kenarını kendisiyle çarparız.
Alan (A) \(=\) Kenar \(\times\) Kenar
Karenin çevresini bulmak için ise bir kenarını \(4\) ile çarparız.
Çevre (Ç) \(=\) \(4 \times\) Kenar
Kesirler ve Sıralaması
Kesirler, bir bütünün eş parçalara ayrılmış halini gösterir. Bir kesrin payı (üstteki sayı) kaç parça aldığımızı, paydası (alttaki sayı) ise bütünün kaç eş parçaya ayrıldığını gösterir.
📌 Kesirleri Karşılaştırma:
- Paydaları eşit kesirlerde payı büyük olan daha büyüktür. (\( \frac{3}{5} > \frac{2}{5} \))
- Payları eşit kesirlerde paydası küçük olan daha büyüktür. (\( \frac{4}{7} > \frac{4}{9} \))
- Paydaları ve payları farklı kesirleri karşılaştırmak için paydalarını eşitleyebiliriz.
Önemli Bilgiler 💡
Kesirlerin sayı doğrusundaki yerini belirlerken, paydanın gösterdiği sayı kadar aralığa böleriz.
Örnek: \( \frac{1}{2} \) kesri, \(0\) ile \(1\) arasını \(2\) eşit parçaya böler ve \(1\). noktaya denk gelir.
| Şekil | Alan Formülü | Çevre Formülü |
|---|---|---|
| Dikdörtgen | \(Kısa \ Kenar \times Uzun \ Kenar\) | \(2 \(\) Kısa \ Kenar + Uzun \ Kenar\) |
| Kare | \(Kenar \ \times \ Kenar\) | \(4 \times Kenar\) |
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1: Kenar uzunlukları \(8\) cm ve \(5\) cm olan bir dikdörtgenin alanı ve çevresi kaç cm'dir?
Çözüm:
Dikdörtgenin alanı: \(8 \mathrm{~cm} \times 5 \mathrm{~cm} = 40 \mathrm{~cm}^2\)
Dikdörtgenin çevresi: \(2 \times (8 \mathrm{~cm} + 5 \mathrm{~cm}) = 2 \times 13 \mathrm{~cm} = 26 \mathrm{~cm}\)
Cevap: Alanı \(40 \mathrm{~cm}^2\), Çevresi \(26 \mathrm{~cm}\) 'dir. ✅
Soru 2: \( \frac{3}{4} \) ve \( \frac{5}{8} \) kesirlerini sıralayınız.
Çözüm:
Kesirlerin paydalarını eşitleyelim. \( \frac{3}{4} \) kesrini \( \frac{2}{2} \) ile genişletirsek \( \frac{6}{8} \) olur.
Şimdi karşılaştırma yapabiliriz: \( \frac{6}{8} > \frac{5}{8} \)
Yani \( \frac{3}{4} > \frac{5}{8} \) dir.
Cevap: \( \frac{3}{4} > \frac{5}{8} \) ✅
Bir kenar uzunluğu \( 8 \) cm olan karenin alanının, kenar uzunluğu \( 4 \) cm ve \( 6 \) cm olan bir dikdörtgenin alanına oranı kaçtır?
A) \( 1:1 \)B) \( 2:1 \)
C) \( 3:2 \)
D) \( 4:3 \)
Çevresi \( 28 \) cm olan bir karenin alanı kaç cm \(^2\) 'dir?
A) \( 36 \)B) \( 49 \)
C) \( 64 \)
D) \( 81 \)
Uzun kenarı \( 12 \) cm ve kısa kenarı \( 5 \) cm olan bir dikdörtgenin çevresi ile bir kenar uzunluğu \( 8 \) cm olan bir karenin çevresi arasındaki fark kaçtır?
A) \( 2 \) cmB) \( 4 \) cm
C) \( 6 \) cm
D) \( 8 \) cm
Aşağıdaki kesirlerden hangisi en küçüktür?
\( \frac{3}{4}, \frac{2}{3}, \frac{5}{6}, \frac{1}{2} \)
B) \( \frac{2}{3} \)
C) \( \frac{5}{6} \)
D) \( \frac{1}{2} \)
\( \frac{7}{5} \) kesrinin denk kesirlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
B) \( \frac{7}{10} \)
C) \( \frac{10}{7} \)
D) \( \frac{5}{7} \)
Aşağıdaki kesirlerden hangisi \( \frac{3}{5} \) kesrinden daha büyüktür?
B) \( \frac{2}{5} \)
C) \( \frac{4}{5} \)
D) \( \frac{3}{10} \)
\( 2 \frac{1}{3} \) kesrinin bileşik kesir olarak yazılışı nasıldır?
B) \( \frac{6}{3} \)
C) \( \frac{8}{3} \)
D) \( \frac{3}{7} \)
Aşağıdaki kesirlerin küçükten büyüğe doğru sıralanışı nasıldır?
\( \frac{5}{8}, \frac{1}{4}, \frac{3}{4}, \frac{1}{2} \)
B) \( \frac{1}{4}, \frac{5}{8}, \frac{1}{2}, \frac{3}{4} \)
C) \( \frac{1}{4}, \frac{3}{4}, \frac{1}{2}, \frac{5}{8} \)
D) \( \frac{1}{2}, \frac{1}{4}, \frac{5}{8}, \frac{3}{4} \)
Bir kenar uzunluğu \( 8 \) cm olan kare şeklindeki bir bahçenin etrafına \( 2 \) sıra tel çekilecektir. Bir sıra telin uzunluğu bahçenin çevresine eşittir. Bahçenin çevresi kaç cm'dir?
A) \( 16 \) cmB) \( 32 \) cm
C) \( 64 \) cm
D) \( 128 \) cm
Kenar uzunlukları \( 10 \) cm ve \( 6 \) cm olan dikdörtgen şeklindeki bir masanın yüzey alanını hesaplayınız.
A) \( 16 \) cm \(^2\)B) \( 32 \) cm \(^2\)
C) \( 60 \) cm \(^2\)
D) \( 72 \) cm \(^2\)
Çevresi \( 40 \) cm olan kare şeklindeki bir tarlanın bir kenar uzunluğu kaç cm'dir?
A) \( 8 \) cmB) \( 10 \) cm
C) \( 12 \) cm
D) \( 16 \) cm
Aşağıdaki kesirlerden hangisi en küçüktür?
\( \frac{3}{4}, \frac{2}{3}, \frac{5}{6}, \frac{7}{12} \)
B) \( \frac{2}{3} \)
C) \( \frac{5}{6} \)
D) \( \frac{7}{12} \)
\( \frac{5}{8} \) kesrinin denk kesirlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
A) \( \frac{10}{16} \)B) \( \frac{15}{25} \)
C) \( \frac{20}{30} \)
D) \( \frac{3}{5} \)
Aşağıdaki kesirlerden hangisi \( \frac{1}{2} \) 'den büyüktür?
\( \frac{3}{5}, \frac{2}{7}, \frac{4}{9}, \frac{1}{3} \)
B) \( \frac{2}{7} \)
C) \( \frac{4}{9} \)
D) \( \frac{1}{3} \)
Elif, bir pastanın \( \frac{1}{4} \) 'ünü, Ayşe ise pastanın \( \frac{2}{8} \) 'sini yemiştir. İkisi birlikte pastanın ne kadarını yemişlerdir?
\( \frac{1}{4} + \frac{2}{8} \)
B) \( \frac{1}{2} \)
C) \( \frac{3}{8} \)
D) \( \frac{4}{16} \)
Aşağıdaki kesirlerden hangisi \( \frac{7}{10} \) ile \( \frac{9}{10} \) arasında yer alır?
\( \frac{7}{10}, \frac{8}{10}, \frac{9}{10} \)
B) \( \frac{8}{10} \)
C) \( \frac{9}{10} \)
D) Bu kesirler arasında yer alan bir kesir yoktur.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4330-5-sinif-kare-ve-dikdortgenin-alani-ve-cevresi-kesirler-ve-siralamasi-test-coz-yj60