7. Sınıf Türkçe Dersi Kapsamlı Tekrar Notları
📌 Fiillerin Yapısı
Fiiller, eylemi veya durumu bildiren kelimelerdir. Fiiller yapılarına göre üçe ayrılır:
- Basit Fiiller: Yapım eki almamış fiillerdir. Tek başına anlamlıdırlar.
- Türemiş Fiiller: Yapım eki alarak anlamı değişen veya yeni bir anlam kazanan fiillerdir.
- Bileşik Fiiller: Birden fazla kelimenin bir araya gelmesiyle oluşan fiillerdir. Yardımcı fiillerle (etmek, olmak, kılmak, eylemek) veya anlamca kaynaşmış fiiller şeklinde oluşabilirler.
💡 Söz Sanatları
Söz sanatları, anlatımı daha etkili, zengin ve güzel kılmak için kullanılan dilsel ögelerdir. Başlıca söz sanatları şunlardır:
- Benzetme (Teşbih): Bir varlığı, başka bir varlığın özelliklerinden yararlanarak anlatma sanatıdır. (Örnek: Aslan gibi askerler.)
- Kişileştirme (Teşhis): İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insana özgü özellikler yükleme sanatıdır. (Örnek: Ağaçlar hüzünle sallanıyordu.)
- Deyim: Genellikle gerçek anlamlarından farklı bir anlam taşıyan kalıplaşmış söz öbekleridir. (Örnek: Etekleri zil çalmak.)
- Mecaz Anlam: Bir kelimenin gerçek anlamından uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır.
✅ Kişi Ekleri
Kişi ekleri, fiillerin kim tarafından yapıldığını gösteren eklerdir. Fiil kök veya gövdelerine gelerek cümleye şahıs anlamı katarlar. Başlıca kişi ekleri şunlardır:
- 1. Tekil Şahıs (-m): Gel-em (Ben geldim)
- 2. Tekil Şahıs (-n): Gel-din (Sen geldin)
- 3. Tekil Şahıs (-): Gel-di (O geldi) - Ek almaz.
- 1. Çoğul Şahıs (-k): Gel-dik (Biz geldik)
- 2. Çoğul Şahıs (-niz): Gel-diniz (Siz geldiniz)
- 3. Çoğul Şahıs (-ler): Gel-diler (Onlar geldiler)
Önemli Not: Kişi ekleri, kip eklerinden sonra gelir.
🚀 Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yapısına göre diğerlerinden farklı bir fiil kullanılmıştır?
A) Çocuklar parkta koşturuyordu.
B) Annem yemeği hazırladı.
C) Gökyüzü masmavi parlıyordu.
D) Kuşlar cıvıl cıvıl ötüşüyorlardı.
Çözüm:
A seçeneğindeki 'koşturuyordu' fiili 'koş-' köküne '-tur-' yapım ekini alarak türemiştir. B seçeneğindeki 'hazırladı' fiili 'hazır' isminden türemiştir. C seçeneğindeki 'parlıyordu' fiili 'par-' kökünden türemiştir. D seçeneğindeki 'ötüşüyorlardı' fiili 'öt-' kökünden türemiştir. Bu nedenle, tüm fiiller türemiş fiildir. Ancak soruda bir yanılgı olabilir. Eğer 'hazırladı' yerine 'hazırlandı' olsaydı, bu birleşik fiil olurdu. Mevcut haliyle tüm fiiller türemiş fiildir. Eğer seçeneklerde basit fiil olsaydı, cevap o olurdu. Varsayımımız A seçeneğindeki fiilin basit fiil olduğu yönündeydi ancak yapım eki aldığı açıktır.
Düzeltilmiş Çözüm (Varsayılan olarak türemiş fiiller üzerinden): A, B, C ve D seçeneklerindeki fiillerin hepsi yapım eki almıştır. Örneğin, 'koşturmak' (\(koş- + -tur- + -uy- + -or- + -du\)), 'hazırlamak' (\(hazır + -la- + -dı\)), 'parlamak' (\(par- + -la- + -y- + -or- + -du\)), 'ötüşmek' (\(öt- + -üş- + -ü- + -yor- + -du\)). Dolayısıyla hepsi türemiş fiildir. Soruda bir hata bulunmaktadır. Eğer A seçeneği 'koşuyordu' olsaydı, o zaman cevap A olurdu çünkü 'koş-' basit fiildir.
Soru 2:
Aşağıdaki cümlelerdeki altı çizili fiillerin kim tarafından yapıldığını belirten kişi eklerini bulunuz.
1. Dün akşam erkenden uyudum.
2. Yarın sinemaya gideceksiniz.
3. Okulda yeni bir proje yaptılar.
Çözüm:
1. 'uyudum' kelimesindeki '-m' eki 1. tekil şahıs ekidir.
2. 'gideceksiniz' kelimesindeki '-siniz' (veya '-niz') eki 2. çoğul şahıs ekidir.
3. 'yaptılar' kelimesindeki '-lar' eki 3. çoğul şahıs ekidir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "yapısına göre basit fiil" kullanılmıştır?
A) Çocuklar parkta koşuyorlardı.B) Masayı dikkatlice topladı.
C) Kitaplarını çantasına yerleştirdi.
D) Yarın sinemaya gideceğim.
"Gülümsemek" fiili, yapısına göre hangi gruba girer?
A) Basit FiilB) Türemiş Fiil
C) Birleşik Fiil
D) Yansımadan Türemiş Fiil
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "yapısına göre türemiş fiil" kullanılmıştır?
A) O, her zaman konuşur.B) Bu haberi duyunca çok sevindi.
C) Çocuklar bahçede oynuyor.
D) Yarın ders çalışacağım.
"Koşabilirdi" fiili, yapısına göre hangi gruba girer?
A) Basit FiilB) Türemiş Fiil
C) Birleşik Fiil
D) Ek Fiil
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "yapısına göre birleşik fiil" kullanılmıştır?
A) O, kitabı okudu.B) Kardeşim hastalığından dolayı okula gidemedi.
C) Yarın arkadaşımla buluşacağım.
D) Onu görünce çok mutlu oldum.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişileştirme (insan dışı varlıklara insani özellikler yükleme) sanatı kullanılmıştır?
A) Gökyüzü masmavi bir örtüyle kaplanmıştı.B) Yapraklar rüzgarın şarkısına eşlik ediyordu.
C) Çocuklar parkta neşeyle koşuşturuyordu.
D) Güneş, sıcak ışınlarıyla etrafı aydınlatıyordu.
"Denizin ortasında bir ada,
Adanın ortasında bir ev,
Evin ortasında bir oda,
Odanın ortasında bir masa,
Masanın ortasında bir tabak,
Tabağın ortasında bir lokma..."
Yukarıdaki tekerlemede hangi söz sanatı ağır basmaktadır?
B) Kişileştirme
C) Konuşturma
D) İstif
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "mecaz anlam" kullanılmamıştır?
A) Bu soğuk tavrıyla beni iyice uzaklaştırdı.B) Sınav kağıdını görür görmez yüzü bembeyaz kesildi.
C) Olayı duyunca tüylerim diken diken oldu.
D) Adam, odada sessizce oturuyordu.
"Benim gönlüm bir altın kafes,
İçinde bülbülüm kanatsız."
Yukarıdaki dizelerde hangi söz sanatı vardır?
B) Mecazımürsel
C) Tezat
D) Kinaye
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zıt anlamlı kelimeler bir arada kullanılarak bir anlatım özelliği oluşturulmuştur?
A) Yağmur durmuş, güneş açmıştı.B) Çocuk, tatlı dilini kullanarak annesinden izin istedi.
C) Sessiz bir çığlık duyuldu uzaktan.
D) Kardeşim, ödevini bitirince hemen uyudu.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı bir kişi eki kullanılmıştır?
A) Kitabı okudum.B) Yarın sinemaya gideceğim.
C) Soruları çözdük.
D) Onlar çok çalışkanlar.
"Benim evim." cümlesindeki iyelik ekini bulalım. Bu ek, hangi kişiye aittir?
A) 1. tekil kişiB) 2. tekil kişi
C) 3. tekil kişi
D) 1. çoğul kişi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem 3. çoğul kişi eki almıştır?
A) O, kitabı okuyacak.B) Sen, ödevi yaptın.
C) Biz, maçı izledik.
D) Onlar, parka gittiler.
"Siz yarın bize gelirsiniz." cümlesinde yüklemin aldığı kişi eki hangi şıkta doğru verilmiştir?
A) 1. tekil kişiB) 2. çoğul kişi
C) 3. tekil kişi
D) 1. çoğul kişi
"Arkadaşım yeni bir bisiklet aldı." cümlesindeki "aldı" kelimesindeki kişi ekini belirleyiniz.
A) 1. tekil kişiB) 2. tekil kişi
C) 3. tekil kişi
D) 3. çoğul kişi
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4355-7-sinif-yapisina-gore-fiiller-soz-sanatlari-ve-kisi-ekleri-test-coz-3y1c