Yüzdeler, Oran Orantı ve Denklem Kurma Konu Tekrarı
1. Yüzdeler
Yüzde, bir bütünün \(100\)'e bölünmesiyle elde edilen eşit parçalardan kaç tanesinin alındığını gösteren bir orandır. Matematikte yüzde sembolü \(\%\) ile gösterilir.
Yüzde Hesaplama Yöntemleri:
- Kesir Olarak İfade Etme: Herhangi bir yüzde ifadesi, paydası \(100\) olan bir kesir olarak yazılabilir. Örneğin, \(25\%\) demek \(\frac{25}{100}\) demektir. Bu kesir sadeleştirilerek \(\frac{1}{4}\) şeklinde de ifade edilebilir.
- Ondalık Gösterim Olarak İfade Etme: Yüzdeler, \(100\) 'e bölme işlemi yapılarak ondalık gösterimle de ifade edilebilir. Örneğin, \(35\%\) demek \(0.35\) demektir.
- Bir Sayının Yüzdesini Hesaplama: Bir sayının belirli bir yüzdesini bulmak için sayıyı yüzde değerinin kesir veya ondalık gösterimiyle çarparız. Örneğin, \(200\) 'ün \(15\%\) 'ini bulmak için \(200 \times \frac{15}{100}\) veya \(200 \times 0.15\) işlemini yaparız. Sonuç \(30\) olur.
💡 İpucu: Bir sayının artış veya azalış yüzdesini hesaplarken ilk değeri (\(100\%\)) baz alırız.
2. Oran ve Orantı
Oran: İki çokluğun birbirine bölünmesiyle elde edilen karşılaştırmadır. Örneğin, \(3\) elma ve \(5\) armut varsa, elmaların armutlara oranı \(\frac{3}{5}\) 'tir.
Orantı: İki oranın eşitliğidir. \(a:b = c:d\) veya \(\frac{a}{b} = \frac{c}{d}\) şeklinde gösterilir. İçler dışlar çarpımı kuralı burada geçerlidir: \(a \times d = b \times c\).
Doğru Orantı: İki çokluktan biri artarken diğeri de aynı oranda artıyorsa veya biri azalırken diğeri de aynı oranda azalıyorsa bu çokluklar doğru orantılıdır. Örneğin, \(1\) kg elma \(5 TL\) ise, \(2\) kg elma \(10 TL\) olur. \(\frac{\text{elma miktarı}}{\text{fiyat}}\) oranı sabittir.
Ters Orantı: İki çokluktan biri artarken diğeri aynı oranda azalıyorsa veya biri azalırken diğeri aynı oranda artıyorsa bu çokluklar ters orantılıdır. Örneğin, \(10\) işçi \(6\) günde bitiriyorsa, \(12\) işçi daha az günde bitirir. İşçi sayısı ile gün sayısı ters orantılıdır. İşçi sayısı \(\times\) gün sayısı \(=\) sabit.
3. Denklem Kurma
Denklem kurma, sözel olarak ifade edilen bir problemi matematiksel bir ifadeye dönüştürme sürecidir. Bu süreçte bilinmeyen bir değer genellikle bir harf (örneğin, \(x\)) ile temsil edilir.
Adımlar:
- Problemi dikkatlice oku ve anla.
- Bilinmeyen miktarı belirle ve bir harfle göster.
- Problemdeki bilgileri kullanarak bilinmeyenle ilgili bir eşitlik (denklem) oluştur.
- Oluşturduğun denklemi çözerek bilinmeyenin değerini bul.
- Bulduğun sonucu problemdeki bağlamda kontrol et.
📌 Örnek Problem Yapısı: "Bir sayının \(3\) fazlasının \(2\) katı \(20\) 'ye eşittir." Bu ifadeyi denkleme dökelim: Bilinmeyen sayımız \(x\) olsun. Sayının \(3\) fazlası \(x+3\) 'tür. Bunun \(2\) katı \(2(x+3)\) 'tür. Bu da \(20\) 'ye eşittir. Denklem: \(2(x+3) = 20\).
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Bir mağaza, fiyatı \(150 TL\) olan bir cekete önce \(20\%\) indirim yapıyor, ardından indirimli fiyat üzerinden \(10\%\) daha zam yapıyor. Ceketin son satış fiyatı kaç TL olur?
Çözüm:İlk olarak \(150 TL\) 'nin \(20\%\) indirimini hesaplayalım:
İndirim miktarı: \(150 \times \frac{20}{100} = 150 \times 0.20 = 30 TL\).
İndirimli fiyat: \(150 - 30 = 120 TL\).
Şimdi indirimli fiyat olan \(120 TL\) üzerinden \(10\%\) zam yapılıyor:
Zam miktarı: \(120 \times \frac{10}{100} = 120 \times 0.10 = 12 TL\).
Son satış fiyatı: \(120 + 12 = 132 TL\).
Cevap: Ceketin son satış fiyatı \(132 TL\) 'dir.
Soru 2:
Ali'nin yaşının \(3\) katının \(5\) eksiği, Ayşe'nin yaşının \(2\) katına eşittir. Ali \(20\) yaşında olduğuna göre, Ayşe kaç yaşındadır?
Çözüm:Ali'nin yaşı \(20\). Ayşe'nin yaşı \(y\) olsun.
Problemdeki ifadeyi denkleme dökelim:
Ali'nin yaşının \(3\) katı: \(3 \times 20 = 60\).
Bunun \(5\) eksiği: \(60 - 5 = 55\).
Bu değer Ayşe'nin yaşının \(2\) katına eşittir: \(2 \times y = 55\).
Denklemi çözelim:
\(y = \frac{55}{2} = 27.5\).
Ancak yaş genellikle tam sayı olarak ifade edilir. Soruda bir problem olabilir veya ondalık yaş kabul ediliyordur. Eğer tam sayı olması bekleniyorsa, sorunun kurgusunda bir hata olabilir. Matematiksel olarak sonuç \(27.5\) 'tur.
Cevap: Ayşe \(27.5\) yaşındadır.
Bir mağaza, etiket fiyatı 200 TL olan bir ürüne önce %10 indirim yapıyor, ardından indirimli fiyat üzerinden %20 zam yapıyor. Son durumda ürünün fiyatı kaç TL olur?
A) \( 208 \) TLB) \( 216 \) TL
C) \( 220 \) TL
D) \( 224 \) TL
300 sayısının %25'i ile %15'inin toplamı kaçtır?
A) \( 100 \)B) \( 110 \)
C) \( 120 \)
D) \( 130 \)
Bir simitçi, elindeki simitlerin %60'ını sattığında 48 simit kalıyor. Başlangıçta simitçinin elinde kaç simit vardı?
A) \( 100 \)B) \( 110 \)
C) \( 120 \)
D) \( 130 \)
120 sayısının %30 eksiği kaçtır?
A) \( 72 \)B) \( 84 \)
C) \( 90 \)
D) \( 96 \)
Bir kitabın fiyatı önce %20 artırılıyor, sonra yeni fiyat üzerinden %20 indirim yapılıyor. Kitabın son fiyatı, ilk fiyatına göre nasıl değişmiştir?
A) %4 azalmıştır.B) %4 artmıştır.
C) Değişmemiştir.
D) %2 azalmıştır.
Bir manavda elmaların kilosu 8 TL, portakalların kilosu ise 5 TL'dir. Bu manavdan 3 kg elma ve 4 kg portakal alan Ayşe Hanım, toplam kaç TL öder?
A) \( 42 \) TLB) \( 44 \) TL
C) \( 46 \) TL
D) \( 48 \) TL
İki sayının oranı \( \frac{3}{5} \) 'tir. Bu iki sayının toplamı 40 olduğuna göre, büyük sayı kaçtır?
A) \( 15 \)B) \( 20 \)
C) \( 25 \)
D) \( 30 \)
Birbirine eş 3 özdeş çikolata, 12 TL'ye satılmaktadır. Buna göre, 5 özdeş çikolata kaç TL'ye satılır?
A) \( 18 \) TLB) \( 20 \) TL
C) \( 22 \) TL
D) \( 24 \) TL
Bir traktörün ön tekerleği 12 devirde 18 metre yol almaktadır. Buna göre, aynı traktörün ön tekerleği 20 devirde kaç metre yol alır?
A) \( 28 \) metreB) \( 30 \) metre
C) \( 32 \) metre
D) \( 34 \) metre
\( a \) sayısı \( b \) sayısının 2 katıdır. \( b \) sayısı ise \( c \) sayısının 3 katıdır. Buna göre, \( a \), \( b \) ve \( c \) arasındaki oran aşağıdakilerden hangisidir?
A) \( a:b:c = 6:3:1 \)B) \( a:b:c = 2:3:1 \)
C) \( a:b:c = 6:2:1 \)
D) \( a:b:c = 3:6:1 \)
Bir sayının 3 katının 5 fazlası 26'ya eşittir. Bu sayının tamamı kaçtır?
Denklem: \( 3x + 5 = 26 \)
B) \( 8 \)
C) \( 9 \)
D) \( 10 \)
Bir sepetteki elmaların sayısının 2 eksiğinin yarısı 8'dir. Sepette kaç elma vardır?
Denklem: \( \frac{x-2}{2} = 8 \)
B) \( 17 \)
C) \( 18 \)
D) \( 19 \)
Ali'nin yaşının 4 katı, Ayşe'nin yaşının 2 katından 10 fazladır. Ali 12 yaşında olduğuna göre, Ayşe kaç yaşındadır?
Denklem: \( 4 \times 12 = 2y + 10 \)
B) \( 20 \)
C) \( 21 \)
D) \( 22 \)
Bir dikdörtgenin uzun kenarı, kısa kenarının 3 katından 2 cm fazladır. Dikdörtgenin çevresi 52 cm olduğuna göre, kısa kenarı kaç cm'dir?
Denklem: \( 2(x + 3x + 2) = 52 \)
B) \( 7 \)
C) \( 8 \)
D) \( 9 \)
Bir çiftlikte bulunan tavukların sayısının 3 katı, koyunların sayısının 2 katına eşittir. Çiftlikte toplam 25 hayvan olduğuna göre, kaç tane tavuk vardır?
Denklem: \( 3t = 2k \) ve \( t + k = 25 \)
B) \( 12 \)
C) \( 15 \)
D) \( 18 \)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4449-7-sinif-yuzdeler-oran-oranti-ve-denklem-kurma-test-coz-1jt2