Matematik Ders Notları: Eşitliğin Korunumu ve Orantı
Eşitliğin Korunumu İlkeleri 📌
Matematikte eşitlik, iki ifadenin değerlerinin birbirine eşit olduğunu gösterir. Eşitliğin her iki tarafına aynı işlemi uyguladığımızda eşitlik bozulmaz. Buna Eşitliğin Korunumu İlkesi denir.
1. Eşitliğin Her İki Tarafına Aynı Sayıyı Ekleme ➕
Bir eşitliğin her iki tarafına da aynı sayı eklenirse eşitlik bozulmaz.
Örnek: \(a = b\) ise, \(a + c = b + c\) 'dir.
2. Eşitliğin Her İki Tarafından Aynı Sayıyı Çıkarma ➖
Bir eşitliğin her iki tarafından da aynı sayı çıkarılırsa eşitlik bozulmaz.
Örnek: \(a = b\) ise, \(a - c = b - c\) 'dir.
3. Eşitliğin Her İki Tarafını Aynı Sayıyla Çarpma ✖️
Bir eşitliğin her iki tarafı da aynı sayı ile çarpılırsa eşitlik bozulmaz.
Örnek: \(a = b\) ise, \(a \times c = b \times c\) 'dir.
4. Eşitliğin Her İki Tarafını Aynı Sayıya Bölme ➗
Bir eşitliğin her iki tarafı da sıfırdan farklı aynı sayıya bölünürse eşitlik bozulmaz.
Örnek: \(a = b\) ve \(c \ eq 0\) ise, \(\frac{a}{c} = \frac{b}{c}\) 'dir.
Doğru ve Ters Orantı 💡
Doğru Orantı ✅
İki çokluktan biri artarken diğeri de aynı oranda artıyorsa veya biri azalırken diğeri de aynı oranda azalıyorsa bu iki çokluk arasında doğru orantı vardır.
Doğru orantılı çokluklar \(y = k \times x\) şeklinde ifade edilir. Burada \(k\) bir sabit (orantı sabitidir) ve \(k \ eq 0\) 'dır.
Ters Orantı 🚀
İki çokluktan biri artarken diğeri aynı oranda azalıyorsa veya biri azalırken diğeri de aynı oranda artıyorsa bu iki çokluk arasında ters orantı vardır.
Ters orantılı çokluklar \(y = \frac{k}{x}\) veya \(x \times y = k\) şeklinde ifade edilir. Burada \(k\) bir sabit (orantı sabitidir) ve \(k \ eq 0\) 'dır.
Orantı Çeşitleri ile İlgili Bilinmesi Gerekenler
- Doğru orantıda oran sabittir: \(\frac{y}{x} = k\)
- Ters orantıda çarpım sabittir: \(x \times y = k\)
- Problem çözümlerinde bilinmeyenleri \(x\), \(y\), \(k\) gibi harflerle gösterebiliriz.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1 (Eşitliğin Korunumu)
Eşitliğin her iki tarafına 5 ekleyerek \(x - 5 = 10\) denklemini çözelim.
\(x - 5 = 10\)
\(x - 5 + 5 = 10 + 5\)
\(x = 15\)
Çözüm: \(x = 15\) 'tir.
Soru 2 (Doğru Orantı)
Bir çiftçi 4 günde \(24\) kg yem tüketiyorsa, 7 günde kaç kg yem tüketir?
Bu bir doğru orantı problemidir. Gün sayısı arttıkça tüketilen yem miktarı da artar."}
Gün (x) | Yem (kg) (y) ---|--- \(4\) | \(24\) \(7\) | \(?\)
Orantı kurarsak: \(\frac{4}{24} = \frac{7}{?}\)
\(4 \times ? = 24 \times 7\)
\(4 \times ? = 168\)
\(? = \frac{168}{4}\)
\(? = 42\)
Çözüm: 7 günde \(42\) kg yem tüketir.
Bir eşitlikte, eşitliğin her iki tarafına aynı sayı eklenirse eşitlik nasıl değişir?
A) Bozulur.B) Her zaman sağlanır.
C) Sadece pozitif sayılar eklenirse sağlanır.
D) Sadece tam sayılar eklenirse sağlanır.
\( x + 5 = 12 \) denklemini sağlayan \( x \) değeri kaçtır?
A) \( 5 \)B) \( 6 \)
C) \( 7 \)
D) \( 8 \)
Aşağıdaki eşitliklerden hangisi, eşitliğin her iki tarafı 3 ile çarpıldığında elde edilen doğru bir eşitliktir?
A) \( y - 2 = 5 \)B) \( 2z = 10 \)
C) \( \frac{a}{4} = 2 \)
D) \( b + 1 = 7 \)
Bir eşitlikte, eşitliğin her iki tarafındaki aynı sayıdan aynı sayının çıkarılması eşitliği nasıl etkiler?
A) Her zaman bozulur.B) Sadece pozitif sayılar çıkarılırsa sağlanır.
C) Eşitlik her zaman sağlanmaya devam eder.
D) Sadece çift sayılar çıkarılırsa sağlanır.
\( 3k = 21 \) denklemini çözmek için eşitliğin her iki tarafı hangi işleme tabi tutulmalıdır?
A) 3 ile çarpılmalıdır.B) 3'e bölünmelidir.
C) 3 eklenmelidir.
D) 3 çıkarılmalıdır.
Bir çiftçi, tarlasındaki ürünleri toplamak için 5 işçi çalıştırıyor. Eğer işçi sayısı 8'e çıkarılırsa, aynı işin ne kadar sürede biteceğini bulunuz. İşçilerin çalışma hızları aynıdır.
B) 3.5 gün
C) 4 gün
D) 4.5 gün
Bir bisikletli, sabit bir hızla 120 km'lik yolu 4 saatte gidiyor. Aynı bisikletli, hızını 10 km/saat artırırsa, aynı yolu kaç saatte gider?
B) 3.5 saat
C) 4 saat
D) 4.5 saat
3 kg elma 12 TL'ye satılıyorsa, 5 kg elma kaç TL'ye satılır? Elmaların kilogram fiyatı sabittir.
B) 20 TL
C) 22 TL
D) 24 TL
Eşitliğin her iki tarafına aynı sayıyı eklediğimizde eşitlik nasıl değişir?
A) Eşitlik bozulur.B) Eşitlik her zaman korunur.
C) Eşitlik sadece pozitif sayılar için korunur.
D) Eşitlik sadece negatif sayılar için korunur.
Aşağıdaki eşitlikte \( x \) kaçtır?
\[ 2x \(+ 5 = 15\) \]
B) \( 5 \)
C) \( 6 \)
D) \( 7 \)
Bir terazinin bir kefesine 3 elma, diğer kefesine 1 kilogram ağırlık konulmuştur. Terazinin dengede kalması için diğer kefeye kaç kilogram ağırlık daha konulmalıdır? (Her elmanın ağırlığının eşit olduğu varsayılacaktır.)
A) 1 kgB) 2 kg
C) 3 kg
D) Terazinin dengede kalması imkansızdır.
Aşağıdaki eşitlikte \( y \) kaçtır?
\[\(\frac{y}{3} - 2 = 4\) \]
B) \( 15 \)
C) \( 18 \)
D) \( 20 \)
Bir eşitlikte, eşitliğin iki tarafı da aynı sayma sayısı ile çarpılırsa eşitlik nasıl değişir?
A) Eşitlik her zaman bozulur.B) Eşitlik her zaman korunur.
C) Eşitlik sadece çarpılan sayı 1'den büyükse korunur.
D) Eşitlik sadece çarpılan sayı 1'den küçükse korunur.
Bir çiftçi, tarlasındaki ürünleri toplamak için 8 işçi çalıştırıyor. Eğer işçi sayısı 12'ye çıkarılırsa, aynı iş kaç günde biter? (İşçi sayısı ile işin bitme süresi ters orantılıdır.)
A) [4 gün]B) [5 gün]
C) [6 gün]
D) [7 gün]
Bir pastanede 5 usta 12 günde 60 pasta yapabilmektedir. Aynı pastanede 3 usta, aynı sürede kaç pasta yapabilir? (Usta sayısı ile yapılan pasta sayısı doğru orantılıdır.)
A) [30 pasta]B) [36 pasta]
C) [40 pasta]
D) [45 pasta]
Bir miktar parayı 4 kişi eşit olarak paylaşırsa, her birine 150 TL düşmektedir. Eğer aynı para 6 kişi arasında eşit olarak paylaşılırsa, her bir kişiye kaç TL düşer? (Kişi sayısı ile düşen para miktarı ters orantılıdır.)
A) [90 TL]B) [100 TL]
C) [110 TL]
D) [120 TL]
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4503-7-sinif-esitligin-korunum-ilkeleri-ve-dogru-ters-oranti-problemleri-coz-test-coz-xzk5