7. Sınıf Matematik Ders Notları: Denklemler, Oran ve Yüzdeler
📌 Konu 1: Bir Bilinmeyenli Denklem Çözme
Denklem, bilinmeyen bir değerin (genellikle \(x\) gibi harflerle gösterilir) eşitlik sembolü (\(=\)) ile bağlandığı matematiksel bir ifadedir. Amacımız, bilinmeyeni \(x\) yalnız bırakarak değerini bulmaktır.
Temel Kurallar:
- Eşitliğin her iki tarafına aynı sayı eklenebilir veya çıkarılabilir.
- Eşitliğin her iki tarafı aynı sayıyla (sıfır hariç) çarpılabilir veya bölünebilir.
Denklem Çözme Adımları:
- Bilinmeyenleri bir tarafa, sabit sayıları diğer tarafa toplayın.
- Benzer terimleri birleştirin.
- Bilinmeyenin katsayısına her iki tarafı bölün.
Örnek: \(3x + 5 = 14\) denklemini çözelim.
- Her iki taraftan \(5\) çıkaralım: \(3x + 5 - 5 = 14 - 5 \implies 3x = 9\)
- Her iki tarafı \(3\) 'e bölelim: \(\frac{3x}{3} = \frac{9}{3} \implies x = 3\)
📌 Konu 2: Doğru Orantı ve Ters Orantı
Doğru Orantı: İki çokluktan biri artarken diğeri de aynı oranda artıyor veya biri azalırken diğeri de aynı oranda azalıyorsa, bu iki çokluk doğru orantılıdır. Aralarındaki ilişki \(y = ax\) şeklinde gösterilir.
Ters Orantı: İki çokluktan biri artarken diğeri aynı oranda azalıyorsa veya biri azalırken diğeri aynı oranda artıyorsa, bu iki çokluk ters orantılıdır. Aralarındaki ilişki \(y = \frac{a}{x}\) veya \(xy = a\) şeklinde gösterilir.
💡 Önemli Not: Orantıda sabit bir sayı (orantı sabiti) vardır.
Tablo ile Gösterim:
| Doğru Orantı | Ters Orantı |
|---|---|
| \(x\) artarsa \(y\) artar | \(x\) artarsa \(y\) azalır |
| \(\frac{y}{x} = a\) (sabit) | \(xy = a\) (sabit) |
📌 Konu 3: Yüzdeler
Yüzde, bir bütünün \(100\) eşit parçaya bölünmesiyle elde edilen kesirleri ifade eder. \(\%\) sembolü ile gösterilir.
Yüzde Hesaplama: Bir sayının yüzdesini bulmak için sayıyı, yüzde ifadesinin kesir haline çevrilmiş haliyle çarparız.
Örnek: \(200\) 'ün \(\frac{30}{\%}\) 'ini bulalım.
- \(200 \times \frac{30}{100} = 200 \times 0.30 = 60\)
Yüzde Artış ve Azalış:
- Artış: Orijinal değer + (Orijinal değer \(\times\) Yüzde oranı)
- Azalış: Orijinal değer - (Orijinal değer \(\times\) Yüzde oranı)
🚀 Uygulama: Yüzdeler, indirimler, zamlar, kâr-zarar hesapları gibi birçok alanda karşımıza çıkar.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1: Denklem Çözme
Soru: \(5(x - 2) = 20\) denkleminin çözüm kümesi nedir?
Çözüm:
Çözüm kümesi \(\{6\}\)'dır.
- Önce parantezi dağıtalım: \(5x - 10 = 20\)
- Her iki tarafa \(10\) ekleyelim: \(5x - 10 + 10 = 20 + 10 \implies 5x = 30\)
- Her iki tarafı \(5\) 'e bölelim: \(\frac{5x}{5} = \frac{30}{5} \implies x = 6\)
Soru 2: Doğru Orantı
Soru: \(8\) kg unun fiyatı \(\text{₺}16\) ise, \(\text{₺}40\) ile kaç kg un alınabilir?
Çözüm: Bu bir doğru orantı problemidir. Un miktarı arttıkça fiyatı da artar.
\(8\) kg \(\quad \rightarrow \quad \text{₺}16\)
\(x\) kg \(\quad \rightarrow \quad \text{₺}40\)
Orantıyı kuralım: \(\frac{8}{16} = \frac{x}{40}\)
İçler dışlar çarpımı yapalım: \(16x = 8 \times 40\)
\(16x = 320\)
Her iki tarafı \(16\) 'ya bölelim: \(x = \frac{320}{16} \implies x = 20\)
\(\text{₺}40\) ile \(20\) kg un alınabilir.
Aşağıdaki denklemi sağlayan \( x \) değeri kaçtır?
\[ 3x \(+ 7 = 22\) \]
B) \( 5 \)
C) \( 6 \)
D) \( 7 \)
Bir sayının 4 katının 5 fazlası 29'dur. Bu sayı kaçtır?
\[ 4x \(+ 5 = 29\) \]
B) \( 6 \)
C) \( 7 \)
D) \( 8 \)
Aşağıdaki denklemi sağlayan \( y \) değeri kaçtır?
\[\(\frac{y}{2} - 3 = 5\) \]
B) \( 14 \)
C) \( 16 \)
D) \( 18 \)
Bir manavdaki elmaların kilogramı 12 TL'dir. Buna göre, 5 kilogram elma almak isteyen bir kişi kaç TL öder?
A) \( 50 \) TLB) \( 60 \) TL
C) \( 72 \) TL
D) \( 120 \) TL
Bir işi 6 işçi 10 günde bitirebiliyorsa, aynı işi 4 işçi kaç günde bitirebilir? (İşçi sayısı ile işin bitirilme süresi ters orantılıdır.)
A) \( 12 \) günB) \( 15 \) gün
C) \( 18 \) gün
D) \( 20 \) gün
\( 3 \) sayısının \( 4 \) katı ile \( 5 \) sayısının \( 2 \) katının toplamı kaçtır?
A) \( 20 \)B) \( 22 \)
C) \( 24 \)
D) \( 26 \)
Bir mağaza, etiket fiyatı 200 TL olan bir ceketi önce %10 indirimle satıyor, ardından indirimli fiyat üzerinden %20 daha indirim yapıyor. Buna göre, ceketin son satış fiyatı kaç TL olur?
A) 140B) 144
C) 150
D) 160
Bir sınıftaki öğrencilerin %60'ı kızdır. Sınıfta 12 erkek öğrenci olduğuna göre, bu sınıfta toplam kaç öğrenci vardır?
A) 20B) 25
C) 30
D) 35
400 TL'lik bir ürünün fiyatı önce %20 artırılıyor, ardından artırılan fiyat üzerinden %15 indirim yapılıyor. Ürünün son fiyatı kaç TL olur?
A) 380B) 390
C) 400
D) 408
Aşağıdaki denklemi sağlayan \( x \) değeri kaçtır?
\[ 3(x-2) \(+ 5 = 2\) x + 7 \]
B) \( 5 \)
C) \( 6 \)
D) \( 7 \)
Bir sayının 4 katının 3 fazlası, aynı sayının 2 katının 9 fazlasına eşittir. Bu sayıyı bulunuz.
B) \( 3 \)
C) \( 4 \)
D) \( 5 \)
Bir çiftçi, tarlasının \( \frac{2}{5} \) 'ini pazartesi günü, kalanın \( \frac{1}{3} \) 'ünü ise salı günü sürmüştür. Çiftçi iki günde tarlasının toplam kaçta kaçını sürmüştür?
B) \( \frac{2}{5} \)
C) \( \frac{3}{5} \)
D) \( \frac{4}{5} \)
\( 5 \) kg elmadan \( 2 \) litre elma suyu elde ediliyorsa, \( 15 \) kg elmadan kaç litre elma suyu elde edilir?
B) \( 6 \) litre
C) \( 8 \) litre
D) \( 10 \) litre
Bir işi \( 10 \) işçi \( 6 \) günde bitirebiliyorsa, aynı işi \( 5 \) işçi kaç günde bitirebilir?
B) \( 6 \) gün
C) \( 9 \) gün
D) \( 12 \) gün
Bir mağaza, etiket fiyatı 200 TL olan bir ürüne %15 indirim yapmıştır. Buna göre ürünün indirimli fiyatı kaç TL'dir?
A) 160 TLB) 170 TL
C) 180 TL
D) 190 TL
Bir sınıftaki öğrencilerin %60'ı erkektir. Sınıfta 12 kız öğrenci olduğuna göre, sınıfta toplam kaç öğrenci vardır?
A) 20B) 25
C) 30
D) 35
Hangi sayının %20 eksiği 80 eder?
A) 90B) 100
C) 110
D) 120
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4506-7-sinif-bir-bilinmeyen-denklem-cozme-dogru-oranti-ve-ters-oranti-ve-yuzdeler-test-coz-k252