EBOB ve EKOK: Temel Kavramlar ve Uygulamalar
1. EBOB (En Büyük Ortak Bölen) Nedir?
İki veya daha fazla pozitif tam sayının ortak bölenlerinin en büyüğüne EBOB denir. EBOB, bu sayıları kalansız bölen en büyük sayıdır.
2. EKOK (En Küçük Ortak Kat) Nedir?
İki veya daha fazla pozitif tam sayının ortak katlarının en küçüğüne EKOK denir. Bu sayılar, EKOK'un bölenleri arasında yer alır.
3. EBOB ve EKOK Bulma Yöntemleri
3.1. Asal Çarpanlara Ayırma Yöntemi
Bu yöntemde, sayılar asal çarpanlarına ayrılır.
- EBOB için: Ortak olan asal çarpanların en küçük üslü olanları alınır ve çarpılır.
- EKOK için: Tüm asal çarpanların en büyük üslü olanları alınır ve çarpılır.
3.2. Bölen Listesi (Asal Bölen) Yöntemi
Bu yöntemde, sayılar yan yana yazılarak ortak bölenlerle bölünür.
- EBOB için: Tüm sayılara aynı anda bölünebilen asal sayılar çarpılır.
- EKOK için: Sayılar \(1\) 'e inene kadar tüm asal sayılara bölünür ve bölünen tüm asal sayılar çarpılır.
4. EBOB ve EKOK Arasındaki İlişki
İki pozitif tam sayının EBOB'u ile EKOK'unun çarpımı, bu iki sayının çarpımına eşittir.
Eğer sayılarımız \(a\) ve \(b\) ise:
$ \( \text{EBOB}(a, b) \times \text{EKOK}(a, b) = a \times b \) \(5. EBOB ve EKOK ile İlgili Özellikler
- Herhangi bir \) a \( sayısı için \) \(\text{EBOB}\) (a, a) \(=\) a \( ve \) \(\text{EKOK}\) (a, a) \(=\) a \('dır.
- Herhangi bir \) a \( sayısı için \) \(\text{EBOB}\) (1, a) \(= 1\) \('dir.
- Herhangi bir \) a \( sayısı için \) \(\text{EKOK}\) (1, a) \(=\) a \('dır.
- Eğer \) a \( ve \) b \( aralarında asal ise, o zaman \) \(\text{EBOB}\) (a, b) \(= 1\) \( ve \) \(\text{EKOK}\) (a, b) \(=\) a \(\times\) b \('dir.
6. EBOB ve EKOK Problemleri
EBOB ve EKOK kavramları, bölünebilme, gruplandırma, eşit uzunlukta parçalara ayırma gibi birçok problemde karşımıza çıkar. 💡
📌 Dikkat Edilmesi Gerekenler:
Problemlerde "en büyük", "en az", "eşit uzunlukta", "tam bölünebilen" gibi ifadeler EBOB veya EKOK'u bulmamız gerektiğini gösterir.
Örneğin, bir kumaşı eşit uzunlukta ve en büyük parçalara ayırmak EBOB ile ilgilidir.
Bir zili eşit aralıklarla çalmak veya bir odayı eşit hacimli küplerle doldurmak ise EKOK ile ilgilidir.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Örnek 1:
Soru: \) 36 \( ve \) 48 \( sayılarının EBOB'unu ve EKOK'unu bulunuz.
Çözüm:
Önce sayıları asal çarpanlarına ayıralım:
- \) \(36 = 2\) ^ \(2 \times 3\) ^2 \(
- \) \(48 = 2\) ^ \(4 \times 3\) ^1 \(
EBOB(36, 48): Ortak olan asal çarpanlar \) 2 \( ve \) 3 \('tür. En küçük üsleri alırız: \) 2^ \(2 \times 3\) ^ \(1 = 4 \times 3 = 12\) \(.
EKOK(36, 48): Tüm asal çarpanları (hem \) 2 \( hem \) 3 \() en büyük üsleriyle alırız: \) 2^ \(4 \times 3\) ^ \(2 = 16 \times 9 = 144\) \(.
Kontrol: \) \(\text{EBOB} \times \text{EKOK} = 12 \times 144 = 1728\) \(. \) \(36 \times 48 = 1728\) \(. İlişki doğrulandı. ✅
Örnek 2:
Soru: Aralarında asal iki sayının çarpımı \) 105 \('tir. Bu iki sayının EBOB'unu ve EKOK'unu bulunuz.
Çözüm:
Aralarında asal iki sayının tanımı gereği EBOB'ları \) 1 \('dir. 💡
EBOB ve EKOK arasındaki ilişkiyi kullanırsak:
\) \( \text{EBOB}(a, b) \times \text{EKOK}(a, b) = a \times b \) \(Aralarında asal oldukları için \) \(\text{EBOB}\) (a, b) \(= 1\) \('dir. Sayıların çarpımı \) 105 \( olarak verilmiş.
\) \(1 \times \text{EKOK}\) (a, b) \(= 105\) \(
O halde, EKOK(a, b) = \) 105$'tir. 🚀
\( A = 2^3 \cdot 3^2 \cdot 5 \) ve \( B = 2^2 \cdot 3^3 \cdot 7 \) sayıları için Ebob(A, B) kaçtır?
A) \( 18 \)B) \( 36 \)
C) \( 72 \)
D) \( 108 \)
E) \( 216 \)
24, 36 ve 48 sayılarının Ekok'u kaçtır?
A) \( 72 \)B) \( 108 \)
C) \( 144 \)
D) \( 216 \)
E) \( 288 \)
Ebob'u 6, Ekok'u 180 olan iki farklı doğal sayının toplamı 66'dır. Bu sayılardan küçük olanı kaçtır?
A) \( 24 \)B) \( 30 \)
C) \( 36 \)
D) \( 42 \)
E) \( 48 \)
Boyutları 72 metre ve 96 metre olan dikdörtgen şeklindeki bir tarla, hiç alan artmayacak şekilde eş kare parsellere ayrılacaktır. Bu parsellerin bir kenar uzunluğu en fazla kaç metre olabilir?
A) \( 12 \)B) \( 18 \)
C) \( 24 \)
D) \( 36 \)
E) \( 48 \)
Üç otobüs aynı duraktan sırasıyla 40 dakika, 50 dakika ve 60 dakikada bir hareket etmektedir. Bu üç otobüs ilk kez saat 08:00'de birlikte hareket ettiklerine göre, ikinci kez saat kaçta birlikte hareket ederler?
A) 16:00B) 17:00
C) 18:00
D) 19:00
E) 20:00
\( 72 \) ve \( 108 \) sayılarının en büyük ortak böleni (Ebob) kaçtır?
A) \( 12 \)B) \( 18 \)
C) \( 24 \)
D) \( 36 \)
E) \( 48 \)
\( 15 \) ve \( 25 \) sayılarının en küçük ortak katı (Ekok) kaçtır?
A) \( 50 \)B) \( 75 \)
C) \( 100 \)
D) \( 125 \)
E) \( 150 \)
İki doğal sayının en büyük ortak böleni (Ebob) \( 12 \) ve bu iki sayının çarpımı \( 864 \) olduğuna göre, bu sayıların en küçük ortak katı (Ekok) kaçtır?
A) \( 36 \)B) \( 48 \)
C) \( 60 \)
D) \( 72 \)
E) \( 84 \)
İki sayının oranı \( \frac{3}{5} \) ve bu sayıların en büyük ortak böleni (Ebob) \( 8 \) olduğuna göre, bu sayıların en küçük ortak katı (Ekok) kaçtır?
A) \( 80 \)B) \( 96 \)
C) \( 120 \)
D) \( 144 \)
E) \( 160 \)
Bir duraktan kalkan iki otobüsten biri \( 45 \) dakikada bir, diğeri \( 60 \) dakikada bir sefer yapmaktadır. İkisi birlikte ilk kez saat \( 08:00 \) 'de sefere başladıklarına göre, ikinci kez saat kaçta birlikte sefere başlarlar?
A) \( 09:30 \)B) \( 10:00 \)
C) \( 10:30 \)
D) \( 11:00 \)
E) \( 11:30 \)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4689-10-sinif-ebob-ekok-test-coz-m8j5