Kimya Dersi 9. Sınıf - Özet Notlar
Molekülün Polar ve Apolar Oluşu 📌
Bir molekülün polar veya apolar olması, atomlar arasındaki elektronegatiflik farkına ve molekülün geometrisine bağlıdır. Elektronegatiflik, bir atomun bağ elektronlarını kendine çekme eğilimidir.
Polar Moleküller:
- Atomlar arası elektronegatiflik farkı vardır.
- Molekülün merkezinde net bir dipol momenti oluşur.
- Örnek: Su (\(H_2O\)). Oksijen, hidrojenden daha elektronegatiftir ve elektronları kendine çeker.
Apolar Moleküller:
- Atomlar arası elektronegatiflik farkı ya çok azdır ya da yoktur.
- Molekülün geometrisi simetriktir, bu nedenle dipol momentler birbirini götürür.
- Örnek: Karbondioksit (\(CO_2\)), Metan (\(CH_4\)).
Lewis Nokta Yapısı 💡
Bir atomun değerlik elektronlarını gösteren bir çizimdir. Atom sembolü etrafına, değerlik elektronlarını temsil eden noktalar konularak çizilir.
Örnek: Oksijen (O)
- Oksijenin atom numarası \(8\) 'dir. Elektron dizilimi \(2)6\) şeklindedir.
- Değerlik elektron sayısı \(6\) 'dır.
- Lewis yapısı: \(:\ddot{O}:\) şeklinde gösterilir.
Bağ Yapan ve Yapmayan Elektronlar:
- Bağ yapan elektronlar (ortaklanmış elektronlar): İki atom arasında kovalent bağ oluşturan elektronlardır.
- Bağ yapmayan elektronlar (ortaklanmamış elektronlar): Bir atomun üzerinde yalnız başına bulunan elektron çiftleridir.
Amorf ve Kristal Katılar ✅
Katı maddeler, taneciklerinin düzenlenme şekillerine göre ikiye ayrılır:
Kristal Katılar:
- Tanecikler (atom, iyon veya molekül) belirli bir düzen içinde istiflenmiştir.
- Belirli bir erime noktaları vardır.
- Örnek: Tuz (\(NaCl\)), şeker (\(C_{12}H_{22}O_{11}\)), metaller.
Amorf Katılar:
- Tanecikler rastgele ve düzensiz bir şekilde istiflenmiştir.
- Kesin bir erime noktaları yoktur, belirli bir sıcaklık aralığında yumuşarlar.
- Örnek: Cam, lastik, plastik, tereyağı.
Karşılaştırma Tablosu:
| Özellik | Kristal Katılar | Amorf Katılar |
|---|---|---|
| Tanecik Düzeni | Düzenli | Düzensiz |
| Erime Noktası | Keskin | Aralık |
| Şekil | Belirli geometrik şekil | Belirsiz şekil |
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki moleküllerden hangisi polar özellik gösterir?
A) \(H_2\) B) \(O_2\) C) \(HCl\) D) \(CO_2\) E) \(N_2\)
Çözüm 1:
\(H_2\), \(O_2\), \(N_2\) apolar moleküllerdir çünkü aynı atomlardan oluşmuşlardır ve elektronegatiflik farkı yoktur. \(CO_2\) molekülü doğrusal bir yapıya sahiptir ve iki \(C=O\) bağının dipol momentleri birbirini götürdüğü için apolardır. \(HCl\) molekülünde ise Klor (Cl), Hidrojen'den (H) daha elektronegatif olduğu için aralarında bir dipol momenti oluşur ve molekül polardır.
Cevap: C
Soru 2:
Bir katının kesin bir erime noktası varsa, bu katı hangi gruba aittir?
Çözüm 2:
Kesin bir erime noktasına sahip olan katılar kristal katılar grubuna aittir. Amorf katılar ise belirli bir sıcaklık aralığında yumuşarlar.
Cevap: Kristal Katı
🚀 Başarılar dilerim!
Aşağıdaki moleküllerden hangisi apolar (kutupsuz) yapıdadır?
A) \(H_2O\)B) \(NH_3\)
C) \(CH_4\)
D) \(HCl\)
E) \(SO_2\)
Aşağıdaki moleküllerden hangisinin net dipol momenti sıfırdan farklıdır (yani polardır)?
A) \(CO_2\)B) \(CCl_4\)
C) \(BF_3\)
D) \(H_2S\)
E) \(C_2H_2\)
\(PCl_3\) ve \(PCl_5\) moleküllerinin polaritesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? (P: 15, Cl: 17)
A) Her ikisi de polardır.B) Her ikisi de apolardır.
C) \(PCl_3\) polar, \(PCl_5\) apolardır.
D) \(PCl_3\) apolar, \(PCl_5\) polardır.
E) Polarlıkları, bağ açıları bilinmeden belirlenemez.
Flor atomunun ( \( _9F \) ) Lewis nokta yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
A) \( \text{F} \cdot \)B) \( :\text{F}: \)
C) \( :\ddot{\text{F}}: \)
D) \( :\ddot{\text{F}}\cdot \)
E) \( :\ddot{\text{F}}: \cdot \)
Karbondioksit molekülünün ( \( CO_2 \) ) doğru Lewis nokta yapısı aşağıdakilerden hangisidir? ( \( _6C, _8O \) )
A) \( \text{O} - \text{C} - \text{O} \)B) \( :\ddot{\text{O}} - \text{C} \equiv \text{O}: \)
C) \( \text{O} = \text{C} = \text{O} \)
D) \( :\ddot{\text{O}} = \text{C} = \ddot{\text{O}}: \)
E) \( :\text{O} \equiv \text{C} - \ddot{\text{O}}: \)
Amonyak molekülünün ( \( NH_3 \) ) Lewis nokta yapısında merkez atom olan azot (N) üzerinde kaç çift ortaklanmamış (eşleşmemiş) elektron bulunur? ( \( _1H, _7N \) )
A) \( 0 \)B) \( 1 \)
C) \( 2 \)
D) \( 3 \)
E) \( 4 \)
Amonyak molekülü (\( \text{NH}_3 \)) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? (H: 1A, N: 5A)
A) 3 ortaklanmamış elektron çifti içerir.B) 1 bağlayıcı elektron çifti içerir.
C) Merkez atomu (N) üzerinde 1 ortaklanmamış elektron çifti bulunur.
D) Toplamda 4 ortaklanmamış elektron çifti içerir.
E) Tüm atomlar oktetini tamamlamıştır.
Bağ yapan ve yapmayan elektronlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Bağ yapan elektronlar, atomlar arasında kimyasal bağ oluşumunda kullanılır.B) Ortaklanmamış (bağ yapmayan) elektronlar, Lewis yapısında genellikle nokta çiftleri ile gösterilir.
C) Bağ yapmayan elektronlar, sadece merkez atom üzerinde bulunur.
D) Bir atomun değerlik elektronlarından bazıları bağ yaparken, bazıları bağ yapmayabilir.
E) Bağ yapan elektron çiftleri, genellikle bağlayıcı elektron çifti olarak adlandırılır.
Fosfor triklorür (\( \text{PCl}_3 \)) molekülü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? (P: 5A, Cl: 7A)
A) Toplam değerlik elektron sayısı 26'dır.B) 3 adet bağlayıcı elektron çifti bulunur.
C) Merkez atom (P) üzerinde 1 ortaklanmamış elektron çifti bulunur.
D) Her bir klor (Cl) atomu üzerinde 3 ortaklanmamış elektron çifti bulunur.
E) Toplam ortaklanmamış elektron çifti sayısı 9'dur.
Kristal katılar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Belirli bir erime noktasına sahiptirler.B) Tanecikleri düzenli ve periyodik bir şekilde istiflenmiştir.
C) Farklı yönlerde farklı fiziksel özellikler gösterebilirler (anizotropi).
D) Belirli bir geometrik şekilleri yoktur.
E) Sert ve sıkıştırılamaz yapıdadırlar.
Aşağıdaki moleküllerden hangisi apolardır?
A) \( \text{H}_2\text{O} \)B) \( \text{NH}_3 \)
C) \( \text{CH}_4 \)
D) \( \text{HCl} \)
E) \( \text{SO}_2 \)
Molekül polaritesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Polar kovalent bağ içeren her molekül polardır.B) Merkez atomunda ortaklanmamış elektron çifti bulunduran moleküller genellikle polardır.
C) Aynı tür atomlardan oluşan iki atomlu moleküller her zaman apolardır.
D) Bir molekülün net dipol momenti sıfır ise, o molekül apolardır.
E) Merkez atomunda ortaklanmamış elektron çifti bulunmayan ve simetrik geometriye sahip moleküller apolardır.
\( \text{CS}_2 \) (karbon disülfür) molekülünün polaritesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? (C, S atomları arasında elektronegatiflik farkı vardır.)
A) Molekül polardır çünkü C-S bağları polardır.B) Molekül apolardır çünkü C-S bağları apolardır.
C) Molekül polardır çünkü merkez atomu olan karbonun ortaklanmamış elektron çiftleri vardır.
D) Molekül apolardır çünkü doğrusal geometriye sahip olup bağ dipolleri birbirini götürür.
E) Molekül polardır çünkü molekülün geometrisi açısaldır.
Azot atomunun ( \( _7\text{N} \) ) Lewis nokta yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
A) \( \cdot \text{N} \cdot \)B) \( \cdot \dot{\text{N}} \cdot \)
C) \( \cdot \ddot{\text{N}} \cdot \)
D) \( \ddot{\text{N}} \cdot \)
E) \[\(\begin{array}{c} \cdot\) \\(\cdot \ddot\) { \(\text{N}\) } \(\cdot \end{array}\) \]
Amonyak ( \( \text{NH}_3 \) ) molekülünün Lewis nokta yapısı aşağıdakilerden hangisinde doğru gösterilmiştir? ( \( _1\text{H}, _7\text{N} \) )
A) \[\(\text{H} - \text{N} - \text{H}\) \]B) \[\(\text{H} - \overset{\cdot \cdot}\) { \(\text{N}\) } \(- \text{H}\) \]
C) \[\(\begin{array}{c} \text{H}\) \ | \\(\text{H} - \overset{\cdot \cdot}\) { \(\text{N}\) } \(- \text{H} \end{array}\) \]
D) \[\(\begin{array}{c} \text{H}\) \ | \\(\text{H} - \text{N} - \text{H}\) \ | \\(\text{H} \end{array}\) \]
E) \[\(\text{H} - \text{H}\) \]
Karbondioksit ( \( \text{CO}_2 \) ) molekülünün Lewis yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? ( \( _6\text{C}, _8\text{O} \) )
A) Toplam 16 değerlik elektronu içerir.B) Karbon atomu oktetini tamamlamıştır.
C) Oksijen atomları oktetini tamamlamıştır.
D) 4 tane ortaklanmış (bağlayıcı) elektron çifti bulunur.
E) 2 tane ortaklanmamış (eşleşmemiş) elektron çifti bulunur.
\( \text{PCl}_3 \) (Fosfor triklorür) molekülü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? (P: 15, Cl: 17)
A) Merkez atomda (fosfor) bir çift ortaklanmamış elektron bulunur.B) Molekülde toplam üç adet bağlayıcı elektron çifti bulunur.
C) Her bir klor atomu üzerinde üç çift ortaklanmamış elektron bulunur.
D) Molekülde toplam on üç çift ortaklanmamış elektron bulunur.
E) Molekülde toplam 26 değerlik elektronu bulunur.
Bağ yapan ve yapmayan elektronlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Ortaklanmamış elektronlar her zaman bağ yapımına katılır.B) Bağ elektronları sadece iyonik bağlarda bulunur.
C) Ortaklanmamış elektron çiftleri, molekülün geometrisini etkilemez.
D) Bağlayıcı elektron çiftleri, atomlar arasında ortaklaşa kullanılan değerlik elektronlarıdır.
E) Bir atomun tüm değerlik elektronları bağ yapımına katılır.
\( \text{CH}_4 \) (Metan) molekülü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? (C: 6, H: 1)
A) Merkez atomda (karbon) bir çift ortaklanmamış elektron bulunur.B) Molekülde toplam üç adet bağlayıcı elektron çifti bulunur.
C) Molekülde toplam 10 değerlik elektronu bulunur.
D) Molekülde hiç ortaklanmamış elektron çifti bulunmaz.
E) Karbon atomu oktet kuralına uymaz.
Katı maddelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Amorf katıların belirli bir erime noktası yoktur.B) Kristal katılar belirli bir geometrik şekle sahiptir.
C) Cam, lastik ve plastik amorf katılara örnektir.
D) Kristal katıların tanecikleri düzensiz ve rastgele istiflenmiştir.
E) Amorf katılar ısıtıldıklarında belirli bir sıcaklık aralığında yumuşayarak akışkan hale geçerler.
Amorf ve kristal katılar arasındaki temel farklarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
A) Kristal katılar geniş bir sıcaklık aralığında yumuşayarak akışkan hale gelirken, amorf katılar belirli bir erime noktasında erir.B) Amorf katıların tanecikleri düzenli bir yapıya sahipken, kristal katıların tanecikleri düzensizdir.
C) Tuz, şeker ve elmas amorf katılara örnektir.
D) Amorf katıların belirli bir geometrik şekli yoktur.
E) Kristal katılar, amorf katılara göre daha az serttir.
Aşağıdakilerden hangisi zayıf etkileşimler sınıfına girmez?
A) Hidrojen bağlarıB) Dipol-dipol etkileşimleri
C) London kuvvetleri
D) İyonik bağlar
E) İyon-dipol etkileşimleri
Hidrojen bağı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Hidrojen atomunun F, O veya N atomlarına doğrudan bağlı olduğu moleküller arasında oluşur.B) Zayıf etkileşimlerin en güçlüsüdür.
C) Su moleküllerinin yüksek kaynama noktasına sahip olmasının temel nedenidir.
D) Sadece polar moleküller arasında gözlenir.
E) Kovalent bağlardan daha güçlüdür.
Aşağıdaki moleküllerden hangisinin aynı koşullarda kaynama noktasının diğerlerinden daha yüksek olması beklenir?
A) \( CH_4 \) (Metan)B) \( H_2S \) (Hidrojen sülfür)
C) \( HCl \) (Hidrojen klorür)
D) \( NH_3 \) (Amonyak)
E) \( F_2 \) (Flor)
Benzer benzeri çözer ilkesine göre, aşağıdaki maddelerden hangisinin su içerisinde iyi çözünmesi beklenir?
A) \( CCl_4 \) (Karbon tetraklorür)B) \( O_2 \) (Oksijen gazı)
C) \( CH_3OH \) (Metanol)
D) \( I_2 \) (İyot)
E) \( C_6H_6 \) (Benzen)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4694-9-sinif-molekulun-polar-apolarligi-test-coz-w6zh