Anlatım Bozuklukları: Özne-Yüklem Uyumsuzluğu 🎢
Temel Kavram
Anlatım bozuklukları, bir cümlede anlamın net ve doğru bir şekilde ifade edilmesini engelleyen hatalardır. Özne-yüklem uyumsuzluğu ise özne ile yüklemin sayı, kişi veya olumluluk-olumsuzluk bakımından birbirine uymamasından kaynaklanır.
Uyumsuzluk Türleri ve Kurallar 🎡
- Kişi Uyumsuzluğu: Özne ve yüklemin aynı kişiyi ifade etmemesi durumudur.
- Sayı Uyumsuzluğu: Özne tekilken yüklemin çoğul olması veya tam tersi durumdur.
- Olumluluk-Olumsuzluk Uyumsuzluğu: Özellikle "ne...ne", "hem...hem" bağlaçlarıyla kurulan cümlelerde dikkat edilmesi gerekir.
Unutma! Özne insan dışı bir varlık veya çoğul bir kavramsa, yüklem genellikle tekil olur.
Sayı Uyumsuzluğu Detayları 🎠
Özne, çoğul bir insan topluluğu ise yüklem genellikle çoğul olur. Ancak nezaket veya saygı anlamı katmak amacıyla yüklem tekil de kullanılabilir. Örneğin: "Öğrenciler ödevlerini yaptılar." veya "Öğrenciler ödevlerini yaptı."
Çoğul Özne (İnsan) + Çoğul Yüklem (Genellikle)
Çoğul Özne (İnsan Dışı) + Tekil Yüklem (Genellikle)
Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyumsuzluğu vardır?
- Ben ve kardeşim sinemaya gideceğiz.
- Kitaplar masanın üzerinde duruyorlardı.
- O, her zaman dürüst davranır.
- Sen ve o bu işi başarabilirsiniz.
Çözüm: B şıkkında "Kitaplar" insan dışı bir varlık olduğu için yüklem tekil olmalıydı. Doğrusu "Kitaplar masanın üzerinde duruyordu." olmalıdır.
Soru 2: "Ne ben ne de sen onu tanıyor." cümlesindeki anlatım bozukluğunu düzeltin.
Çözüm: Cümledeki olumsuzluk anlamı "tanıyoruz" şeklinde çoğul yüklem kullanılmasını gerektirir. Doğrusu "Ne ben ne de sen onu tanıyoruz." olmalıdır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Toplantı yaklaşık iki saat sürdü.B) Geri dönmek için geriye doğru yürüdü.
C) Onunla konuşmak için can atıyordu.
D) Bu konuyu detaylıca incelememiz gerekiyor.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlamca çelişen ifadelerin bir arada kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Mutlaka bu projeyi tamamlamalısın.B) Neredeyse kesinlikle bu sınavı kazanır.
C) Belki de yarın yağmur yağar, kim bilir?
D) Sanırım o da bizimle birlikte gelecek.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözcüğün yanlış yerde kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Yemekleri hızlıca yiyip dışarı çıktı.B) Yeni eve gelmiştim ki telefon çaldı.
C) Çok güzel bir tatil geçirdik.
D) Bu işi en iyi şekilde o yapar.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tümleç eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Kitap okumayı sever, her gün okur.B) Sınavda başarılı oldu, herkesi mutlu etti.
C) Çalışmaya devam etti, sonunda istediği yere ulaştı.
D) Anlattıklarını dikkatle dinledik, not aldık.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Ben çay, o ise kahve sever.B) Bu konu hakkında uzun uzun düşündük.
C) Herkes onu çok beğenir, takdir ederdi.
D) Sınavlar bitti, artık rahatlayabiliriz.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyumsuzluğu vardır?
A) Okul bahçesindeki ağaçlar bu yıl daha gür yeşerdiler.B) Babam ve ben dün akşam birlikte film izledik.
C) Kalabalık, meydana doğru ağır adımlarla ilerliyordu.
D) Öğrenciler sınav sonuçlarını merakla bekliyorlardı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyumsuzluğu bulunmaktadır?
A) Sen ve arkadaşın bu ödevi zamanında yetiştirmelisin.B) Bizim takım maçı zor da olsa kazanmayı başardı.
C) Annem ve babam tatile gitmek için hazırlık yapıyorlardı.
D) Onlar, yaşanan olay karşısında oldukça şaşırmışlardı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyumsuzluğundan kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Hiç kimse onun söylediklerine inanmadılar.B) Sınıftaki herkes, söylenenleri dikkatle dinledi.
C) Çocuklar parka gitmek için sabırsızlanıyorlardı.
D) Bu bölgedeki insanlar geçimlerini tarımdan sağlıyor.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyumsuzluğu kuralına uyulmamıştır?
A) Sürü, otlakta huzur içinde yayılıyorlardı.B) Köyün gençleri, festival için hummalı bir hazırlık yaptı.
C) Herkes, bu kararı doğru bulduğunu dile getirdi.
D) Çocuklar, kardan adam yapmak için bahçeye çıktılar.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyumu yanlıştır?
A) Sen, o ve ben bu işi birlikte başaracağız.B) O ve biz yarın toplantıya katılmalısın.
C) Sen ve Ayşe konsere gittiniz mi?
D) Onlar, projenin bitiş tarihini ertelediler.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/471-8-sinif-lgs-anlatim-bozukluklari-ve-ozne-yuklem-uyumsuzlugu-test-coz-2142