📌 7. Sınıf Türkçe: Dil Bilgisi Genel Tekrar Notları
1. Fiillerde Yapı
Fiiller yapısına göre \(3\) ana başlıkta incelenir:
- Basit Fiiller: Yapım eki almamış, kök veya gövde halindeki fiillerdir. Örnek: \(gel-di\), \(oku-du\).
- Türemiş Fiiller: İsim veya fiil köklerine yapım eki getirilerek oluşturulur. Örnek: \(göz-le-mek\), \(baş-la-mak\).
- Birleşik Fiiller: En az \(2\) kelimenin birleşmesiyle oluşur. (Kurallı, yardımcı eylemle kurulan, anlamca kaynaşmış).
2. Ek Eylem (Ek-Fiil)
İsim soylu sözcükleri yüklem yapar veya basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapar. Ek-fiilin \(4\) kipi vardır: -di, -miş, -se, -dir.
💡 İpucu: Bir fiilde iki tane kip eki varsa orada mutlaka ek eylem vardır. Örnek: \(gel-iyor-du\). (\(2\) tane kip eki kullanılmıştır.)
3. Zarflar (Belirteçler)
Fiillerin, fiilimsilerin veya sıfatların anlamını durum, zaman, miktar, yer-yön veya soru yoluyla tamamlayan sözcüklerdir.
| Zarf Türü | Soru |
|---|---|
| Durum | Nasıl? |
| Zaman | Ne zaman? |
| Miktar | Ne kadar? |
| Yer-Yön | Nereye? |
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru \(1\): Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek eylem kullanılmıştır?
A) Bugün hava çok güzeldi. B) Kitabı okudu. C) Eve geldi.
✅ Çözüm: 'Güzel' ismi ' \(di\) ' ekini alarak yüklem olmuştur. Cevap: \(A\).
Soru \(2\): ' \(Hızlı\) koştu.' cümlesindeki zarfın türü nedir?
✅ Çözüm: 'Koşmak' fiiline ' \(Nasıl?\) ' sorusunu sorduğumuzda ' \(hızlı\) ' cevabını alırız. Bu bir durum zarfıdır. \(1\) numaralı kuralımız gereği bu tür analizler sınav başarınızı artıracaktır. 🚀
Ek fiillerin (ek eylem) iki temel görevi vardır: İsim soylu sözcükleri yüklem yapmak ve basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı fiil yapmak. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?
A) Dün akşam hava oldukça soğuktu.B) En sevdiği yemek taze fasulyeymiş.
C) Bu mahalledeki evlerin hepsi çok eskiydi.
D) Her sabah mutlaka bir saat kitap okurdu.
Ek fiilin görülen geçmiş zamanı (-idi), isimlere gelerek o ismin belirtilen durumda olduğunu geçmişte kesin olarak bildirir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin görülen geçmiş zamanıyla çekimlenmiş bir isim vardır?
A) Okulun bahçesi bugün çok kalabalıktı.B) Yarın erkenden yola çıkacakmışız.
C) Aradığın kalem çantamda olabilir.
D) Keşke sen de bizimle gelseydin.
İsim cümlelerinde ek fiilin olumsuzu "değil" edatı ile yapılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin olumsuz biçimi kullanılmıştır?
A) Bugün hava beklediğimiz kadar sıcak değil.B) Aradığı kitabı kütüphanede bulamadı.
C) Hiçbir zaman yalan söylememelisin.
D) Bu ödevi henüz bitirmemiş.
Ek fiiller, basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı yapar. Birleşik zamanlı fiillerin yapısı şu şekildedir:
\[\(\text{Fiil} + \text{Kip Eki} + \text{Ek Fiil} + \text{Şahıs Eki}\) \]
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uygun bir kullanım vardır?
B) Soruları çok hızlı çözüyordu.
C) Yarın bize misafir gelecek.
D) Bu konuyu daha önce duymuşum.
Ek fiilin şart kipi (-ise), eklendiği sözcüğü yüklem yapmaz; cümleye genellikle şart (koşul) anlamı katar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil cümleye şart anlamı katmıştır?
A) Eğer uykun varsa biraz dinlenebilirsin.B) O, sınıfın en çalışkan öğrencisidir.
C) Eskiden buralar hep tarlaymış.
D) Dün akşam çok hastaydı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, yapı bakımından "türemiş" bir fiildir?
A) Akşamki maçı hep birlikte izledik.B) Yarın erkenden yola çıkacağız.
C) Kitaptaki soruların hepsini çözdü.
D) Dün gece erkenden uyumuşum.
Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller "isim + yardımcı fiil" (etmek, olmak, eylemek, kılmak) şeklinde oluşur.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde yardımcı fiille kurulmuş bir birleşik fiil vardır?
B) Arkadaşım bana her konuda yardım etti.
C) Sınav kağıtlarını hızlıca kontrol etmişti.
D) Olanları duyunca çok şaşırdım.
Kurallı birleşik fiillerden olan "yeterlilik fiili", fiil kök veya gövdelerine "-ebil / -abil" getirilerek yapılır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yeterlilik fiili kullanılmıştır?
B) Sen bu soruların hepsini çözebilirsin.
C) Annem gelene kadar siz burada bekleyedurun.
D) Elindeki poşetleri mutfağa bırakıverdi.
Yapı bakımından fiiller; basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir.
Aşağıdaki fiillerden hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?
B) Bakmışlar
C) Yazdırdı
D) Sevecek
Anlamca kaynaşmış birleşik fiiller, genellikle bir isimle bir fiilin anlam yönünden birleşip kalıplaşmasıyla oluşur. Deyimler bu grubun en tipik örnekleridir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir fiil vardır?
B) Bugün hava çok erken karardı.
C) İstediği her şeyi kolayca yapabildi.
D) Telefonu bozulunca yenisini satın aldı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde durum (hâl) zarfı kullanılmıştır?
A) Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.B) Küçük çocuk, annesinin elini sıkıca tuttu.
C) Bu akşam çok fazla yemek yedik.
D) Yukarı kata yeni komşular taşındı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı bir zarf (belirteç) ile sağlanmıştır?
A) Bu paketi sana kim getirdi?B) Hangi okulda okuduğunu biliyor musun?
C) Bu zor soruları nasıl çözdün?
D) Kaçıncı sınıfa geçtiğini söyledin mi?
Yer-yön zarfları çekim eki aldıklarında isimleşirler.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "aşağı" sözcüğü zarf görevinde kullanılmıştır?
B) Aşağısı bugün çok kalabalık görünüyor.
C) Eşyaları taşımak için aşağı indi.
D) Aşağı katın musluğu bozulmuş.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde miktar zarfı, bir sıfatı derecelendirme göreviyle kullanılmıştır?
A) Bugün sınavda çok zorlandım.B) En güzel günlerim bu köyde geçti.
C) Biraz dinlenip tekrar çalışmaya başladı.
D) Bu konuyu daha önce de konuşmuştuk.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zaman zarfı kullanılmamıştır?
A) Akşamları kitap okumayı çok severim.B) Henüz istediğim sonuçlara ulaşamadım.
C) Hızlı koşan atlet yarışı birinci bitirdi.
D) Az önce seni birisi sordu.
Fiiller; iş, oluş ve durum fiilleri olmak üzere üç gruba ayrılır. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "oluş" bildiren bir fiil kullanılmıştır?
A) Annem mutfakta lezzetli bir yemek yapıyor.B) Bahçedeki ağaçların yaprakları sonbaharda sarardı.
C) Arkadaşım anlattığım fıkraya çok güldü.
D) Masanın üzerindeki vazoyu yanlışlıkla kırdı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan fiil, "haber (bildirme) kiplerinden" biriyle çekimlenmemiştir?
A) Okullar haftaya pazartesi günü tatile giriyor.B) Dün akşam bize eski bir dostumuz misafir geldi.
C) Bu akşam hep birlikte güzel bir film izleyelim.
D) Her sabah düzenli olarak yarım saat spor yapar.
Fiillerde kişi ekleri, eylemin kim tarafından yapıldığını belirtir. Buna göre "çalışıyorsunuz" fiilinin kişi özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1. tekil şahıs (Ben)B) 2. çoğul şahıs (Siz)
C) 3. çoğul şahıs (Onlar)
D) 1. çoğul şahıs (Biz)
"Fatih Sultan Mehmet, İstanbul'u 1453 yılında fetheder."
Yukarıdaki cümlede görülen anlam (zaman) kayması ile ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?
B) Geniş zaman kipi, geçmiş zaman anlamında kullanılmıştır.
C) Gelecek zaman kipi, gereklilik kipi anlamında kullanılmıştır.
D) Geçmiş zaman kipi, istek kipi anlamında kullanılmıştır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, "gereklilik kipi" ile çekimlenmiştir?
A) Ödevlerini her zaman vaktinde yapmalısın.B) Keşke bu hafta sonu kar yağsa.
C) Lütfen kütüphanede sessiz olunuz.
D) Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4739-7-sinif-fiiller-fiilde-yapi-ek-eylem-ve-zarflar-test-coz-srel