5. Sınıf Türkçe Ders Notları: Genel Tekrar
📌 Konu 1: Sayıların Yazımı
Türkçede sayılar hem rakamla hem de harfle yazılabilir. Özel adlara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılırken, sayılara gelen ekler ayrılmaz. Tarihlerin yazımında gün ve ay isimleri büyük harfle başlar.
- Rakamla Yazım: \(15\), \(2023\), \(5\).
- Harfle Yazım: on beş, iki bin yirmi üç, beş.
- Tarihler: \(29\) Ekim \(1923\) (Doğru), \(29\) ekim \(1923\) (Yanlış).
- Saatler: \(14:30\) (İfade ederken: on dört otuz).
💡 Konu 2: Noktalama İşaretleri
Noktalama işaretleri, yazının anlamını ve akışını düzenler. Cümle sonlarında, sıralı cümlelerde, özel durumlarda kullanılırlar.
- Nokta (.): Cümle sonlarında, bazı kısaltmalarda kullanılır.
- Virgül (,): Eş görevli sözcükleri ayırmada, sıralı cümleleri bağlamada, hitaplardan sonra kullanılır.
- Soru İşareti (?): Soru cümlelerinin sonuna konur.
- Ünlem İşareti (!): Sevinç, korku, şaşma gibi duyguları belirten cümlelerin sonuna konur.
- Kesme İşareti ('): Özel adlara gelen ekleri ayırmada kullanılır (Örn: Ankara'nın, Türkçe'nin).
✅ Konu 3: Yazım Kuralları
Türkçede kelimelerin doğru yazılması, anlamı netleştirmek ve okuryazarlığı artırmak için önemlidir. Büyük harflerin kullanımı, ikilemelerin yazımı, pekiştirmeli sözcükler gibi konulara dikkat edilmelidir.
- Büyük Harf Kullanımı: Cümle başı, özel isimler, başlıkların ilk harfleri büyük yazılır.
- İkilemeler: Genellikle ayrı yazılır (az çok, akıllı uslu).
- Pekiştirmeli Sözcükler: Bitişik yazılır (kocaman, masmavi).
- 'de', 'da' Bağlacı: Ayrı yazılır ve son harfi ünsüz uyumuna uymaz (Sen de gel.).
- 'ki' Bağlacı: Ayrı yazılır (Bilmem ki.).
🚀 Konu 4: Neden-Sonuç İlişkisi
Bir olayın veya durumun gerçekleşme sebebini ve bu sebepten ortaya çıkan sonucu belirten ifadelerdir. Genellikle çünkü, bu yüzden, bu nedenle, için gibi kelimelerle kurulur.
- Cümle Yapısı: Neden + Sonuç
- Örnek: Çok çalıştığı için sınavdan yüksek not aldı. (Çalışması neden, yüksek not alması sonuçtur.)
- Dikkat: 'İçin' kelimesi bazen amaç-sonuç ilişkisi de kurabilir.
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- A) Yarın saat \(15:00\) 'te buluşalım.
- B) \(29\) Ekim \(1923\) tarihinde Cumhuriyet ilan edildi.
- C) \(3\) elma ve \(5\) armut aldım.
- D) \(1\) 'inci sıraya oturdum.
Doğru cevap D şıkkıdır. Sayıların sıra sayısı olarak kullanıldığı durumlarda 'inci', 'inci' ekleri getirilirken '1.' gibi rakamdan sonra kesme işareti kullanılır ve ek getirilir. Ancak '1' rakamından sonra gelen 'inci' eki, rakamla birlikte yazıldığında '1.' şeklinde değil, 'birinci' şeklinde olmalıdır. Bu nedenle '1.' şeklinde yazım yanlıştır. Doğrusu ' \(1\).' veya 'birinci' şeklinde olmalıdır.
Soru 2:
Neden-sonuç ilişkisi belirten kelimeler kullanılarak aşağıdaki iki cümleyi birleştiriniz.
Cümle 1: Hava çok yağmurluydu.
Cümle 2: Pikniğe gidemedik.
Çözüm:Birleştirilmiş cümle: Hava çok yağmurlu olduğu için pikniğe gidemedik. veya Hava çok yağmurluydu, bu yüzden pikniğe gidemedik.
Birden fazla kelimeden oluşan sayılar metin içerisinde ayrı yazılır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
B) Kitabın iki yüz ellinci sayfasındayım.
C) Sınavda tam yetmişaltı puan aldım.
D) Üç bin iki yüz elli lira ödedik.
Sıra sayıları rakamla ve yazıyla gösterilebilir. Rakamla gösterilmesi durumunda ya rakamdan sonra bir nokta konur ya da rakamdan sonra kesme işareti konularak derece gösteren ek yazılır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala aykırı bir kullanım vardır?
B) Apartmanın \( 5 \) 'inci katında oturuyoruz.
C) Sınavda \( 10. \) sırada yer aldı.
D) Okulun \( 75 \) 'inci yılını kutladık.
Üleştirme (paylaştırma) sayıları rakamla değil, sadece yazıyla yazılır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
B) Herkese \( 5 \) 'er ceviz dağıtıldı.
C) Masalara dörder tabak koyduk.
D) Çocuklar birer birer içeri girdi.
Saat ve dakikalar metin içerisinde yazıyla yazılabileceği gibi rakamla da yazılabilir. Rakamla yazıldığında saat ve dakika arasına nokta konur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde saatlerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
B) Saat on ikiye on var.
C) Yarın \( 13:30 \) 'da buluşalım.
D) Akşam saat sekizde gelecek.
Sayılarda kesirleri ayırmak için virgül kullanılır.
Buna göre aşağıdaki ondalık gösterimlerden hangisinin yazımı Türkçedeki yazım kurallarına uygundur?
B) \( 15,4 \)
C) \( 15;4 \)
D) \( 15:4 \)
Aşağıdaki cümlede yay ayraçla belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?
"Pazardan elma ( ) armut ( ) erik ve kayısı aldım ( )"
B) (;) (,) (.)
C) (,) (,) (!)
D) (,) (;) (.)
Aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna soru işareti (?) getirilmelidir?
A) Neden böyle davrandığını anlayamadımB) Bugün hava çok güzel görünüyor
C) Kitabı ne zaman bitireceksin
D) Eyvah, yemek yandı
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) İstanbul'un trafiği çok yoğundur.B) Türkçenin güzelliklerini keşfediyoruz.
C) \( 19 \) Mayıs \( 1919 \) 'da Samsun'a çıktı.
D) Ahmet'in kardeşi bugün okula başladı.
Aşağıdaki cümlede yay ayraçla gösterilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?
Arkadaşım ( ) ( ) Kitabımı geri getirir misin ( ) ( ) dedi.
B) (:) (") (?) (")
C) (;) (") (!) (")
D) (,) (–) (?) ( )
Aşağıdaki cümlede yay ayraçla belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?
"Yaşasın ( ) maçı biz kazandık ( )"
B) (!) (.)
C) (;) (.)
D) (,) (.)
Birden fazla kelimeden oluşan sayılar metin içerisinde ayrı yazılır.
Bu kurala göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
B) Bu kitabı tam ikiyüz sayfada bitirmeyi planlıyorum.
C) On sekiz yaşına girmesine sadece iki gün kaldı.
D) Yarışmada birinci olduğu için çok büyük bir ödül kazandı.
Üleştirme (paylaştırma) sayıları rakamla değil, yazıyla yazılır.
Bu kurala göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?
B) Sınıfça \( 3 \) 'erli gruplara ayrılarak çalışmaya başladık.
C) Her öğrenciye beşer kalem dağıtıldı.
D) Masadaki tabakları onar onar dizdik.
Sıra sayıları ekle gösterildiğinde rakamdan sonra sadece kesme işareti ve ek yazılır; ayrıca nokta konmaz.
Buna göre aşağıdaki yazımlardan hangisi yanlıştır?
B) \( 2 \) 'nci
C) \( 5 \).
D) \( 7 \).'nci
Saat ve dakikaların yazımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Okul her sabah saat \( 08.30 \) 'da başlıyor.B) Otobüsümüz saat \( 10:15 \) 'te hareket edecek.
C) Akşam \( 19.00 \) 'da ailecek yemek yiyeceğiz.
D) Tören tam dokuzu beş geçe saygı duruşuyla başladı.
Sıra sayılarına getirilen ekler, rakamın okunuşundaki son harfe göre belirlenir.
Buna göre aşağıdaki sıra sayılarından hangisinin yazılışı yanlıştır?
B) \( 2 \) 'nci
C) \( 6 \) 'ıncı
D) \( 4 \).
"Pazardan elma, armut, portakal ve mandalina aldım." cümlesinde virgülün (\( , \)) kullanılma gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sıralı cümleleri birbirinden ayırmakB) Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak
C) Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek
D) Anlam karışıklığını önlemek
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (\( ' \)) kullanımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Yarın İstanbul'a gideceğiz.B) \( 2023 \) 'te sınavlar erkene alındı.
C) Türkçenin zengin bir yapısı vardır.
D) Ayşe'nin defteri okulda kalmış.
"Eyvah ( ) Kitaplarımı okulda unuttum ( )"
Yukarıdaki cümlede yay ayraç ile belirtilen boşluklara sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?
B) (,) (!)
C) (;) (.)
D) (.) (?)
Aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna soru işareti (\( ? \)) getirilmelidir?
A) Neden böyle davrandığını bir türlü anlamadımB) Akşam bize gelecek misin
C) Kitap okumayı ve resim yapmayı çok seviyorum
D) Of, bugün hava çok sıcak
İki nokta (\( : \)) işareti aşağıdaki cümlelerin hangisinde yanlış kullanılmıştır?
A) Kendimi tanıtayım: Ben 5. sınıf öğrencisi Ali.B) En sevdiğim meyveler şunlardır: Elma, armut, muz.
C) Annem: "Hemen ödevlerini bitir!" dedi.
D) Pazardan: elma ve armut aldım.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?
A) Bu yaz Ankara Kalesi'ni ziyaret ettik.B) Yarın Türk Dil Kurumu'na gideceğiz.
C) Komşumuz Ayşe teyze bize kek getirmiş.
D) Kedimiz pamuk koltuğun üzerinde uyuyor.
"De/da" bağlacının yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır. Hangi cümlede bu kurala uyulmamıştır?
A) Sende bizimle sinemaya gelmek ister misin?B) Kitabımı okulda unutmuşum.
C) Sen de mi bu soruyu çözemedin?
D) Bahçede rengârenk çiçekler vardı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" ekinin veya bağlacının yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Öyle bir bağırdı ki yer yerinden oynadı.B) Masadaki vazoyu dikkatlice kenara koydu.
C) Anladımki bu iş böyle yürümeyecek.
D) Akşamki yemeği çok beğendim.
Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. Buna göre aşağıdakilerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
A) \( 29 \) Ekim \( 1923 \) tarihinde Cumhuriyet ilan edildi.B) Okullar \( 15 \) haziran tarihinde tatile girecek.
C) \( 23 \) Nisan \( 1920 \) 'de Meclis açıldı.
D) Sınav \( 10 \) Mayıs Salı günü yapılacak.
Soru eki olan "mı, mi, mu, mü" her zaman kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır. Bu kurala göre hangi cümlede bir yazım yanlışı yapılmıştır?
A) Bugün hava çok mu soğuk?B) Ödevlerini vaktinde bitirdinmi?
C) Sen de bizimle gelecek misin?
D) Kitabı okudun mu?
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç (sebep-sonuç) ilişkisi vardır?
A) Akşam erken yatarsan sabah dinç uyanırsın.B) Kitap okumak için kütüphaneye gitti.
C) Kar yağdığı için okullar tatil edildi.
D) En sevdiği renk mavidir.
"Sınavdan düşük not aldı çünkü hiç ders çalışmamıştı."
Yukarıdaki cümlede neden (sebep) olan bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
B) Hiç ders çalışmaması
C) Sınavın zor olması
D) Not alması
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleşme gerekçesi belirtilmiştir?
A) Yarın pikniğe gitmek istiyoruz.B) Çok yorulduğundan erkenden uyuyakaldı.
C) Düzenli spor yaparsan sağlıklı olursun.
D) Elindeki poşetleri mutfağa bıraktı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "neden-sonuç" ilişkisi söz konusudur?
A) Konuşmak üzere kürsüye çıktı.B) Zayıflamak için diyet yapıyor.
C) Hediye almak için çarşıya çıktı.
D) Geç kaldığı için annesinden özür diledi.
"Gözleri bozulduğundan gözlük kullanmaya başladı."
Bu cümledeki anlam ilişkisinin özdeşi (aynısı) aşağıdakilerin hangisinde vardır?
B) Yağmur yağınca her yer mis gibi toprak koktu.
C) Dişlerini fırçalamayı unutma.
D) Başarılı olmak için çok çalışmalısın.
"Ali, dün kütüphanede sessizce kitap okudu." cümlesinde "Kim?" sorusunun cevabı aşağıdakilerden hangisidir?
A) \( Ali \)B) \( Kitap \)
C) \( Kütüphane \)
D) \( Dün \)
"Okullar eylül ayında açılacak." cümlesinde aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı bulunmaktadır?
A) \( Nasıl? \)B) \( Ne \ zaman? \)
C) \( Nerede? \)
D) \( Niçin? \)
"Kardeşim parkta arkadaşlarıyla oyun oynuyor." cümlesinde "Nerede?" sorusunun cevabı aşağıdakilerden hangisidir?
A) \( Kardeşim \)B) \( Arkadaşlarıyla \)
C) \( Parkta \)
D) \( Oyun \)
"Selin, çok yorulduğu için akşam erkenden uyudu." cümlesinde aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı yoktur?
A) \( Kim? \)B) \( Niçin? \)
C) \( Ne \ zaman? \)
D) \( Nerede? \)
"Öğretmenimiz konuyu tahtaya tebeşirle yazdı." cümlesinde "Nasıl?" sorusunun cevabı aşağıdakilerden hangisidir?
A) \( Öğretmenimiz \)B) \( Konuyu \)
C) \( Tebeşirle \)
D) \( Tahtaya \)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4866-5-sinif-sayilarin-yazimi-test-coz-bst8