Kısaltmaların Yazımı Konu Notları
Kısaltma Nedir?
Kısaltma, bir kelimenin veya birkaç kelimeden oluşan bir söz öbeğinin, daha az harfle gösterilmesidir. Kısaltmalar, hem yazıyı kısaltmak hem de kolaylık sağlamak amacıyla kullanılır. 📌
Kısaltmaların Yazım Kuralları
1. Özel Ad, Yer Adları ve Oran Belirten Kısaltmalar:
- Genellikle ilk harf büyük, sonraki harfler küçük yazılır.
- Kısaltmanın sonuna nokta konulur.
- Örnekler: Prof. (Profesör), Dr. (Doktor), Cad. (Caddesi), Sok. (Sokak), Mah. (Mahallesi), Alm. (Almanya), İng. (İngiltere).
- Bazı büyük harfle başlayan kısaltmalarda nokta kullanılmaz: TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi), DSİ (Devlet Su İşleri).
2. Ölçü, Tartı ve Sayı Bildiren Kısaltmalar:
- Bu tür kısaltmaların sonuna nokta konulmaz.
- Küçük harfle yazılır.
- Örnekler: kg (kilogram), m (metre), km (kilometre), lt (litre), g (gram), mm (milimetre), cm (santimetre).
- Bu kısaltmaların okunuşunda kelime tam olarak okunur: \(10\) kg (on kilogram), \(5\) m (beş metre).
3. Kurum ve Kuruluş Adlarının Kısaltmaları:
- Genellikle her kelimenin ilk harfi büyük yazılarak yapılır.
- Sonuna nokta konulmaz.
- Örnekler: TDK (Türk Dil Kurumu), MEB (Milli Eğitim Bakanlığı), TTK (Türk Tarih Kurumu).
- Bu tür kısaltmalar okunduğunda, kısaltmayı oluşturan kelimeler tam olarak okunur: TDK (Türk Dil Kurumu).
4. Kısaltmalara Gelen Ekler:
- Kısaltmaların yazımına gelen çekim ekleri (iyelik, durum, çoğul ekleri vb.) kesme işaretiyle ayrılır.
- Kısaltmanın okunuşuna göre değil, yazılışına göre ek getirilir.
- Örnekler: TDK'nin (Türk Dil Kurumu'nun), MEB'e (Milli Eğitim Bakanlığı'na), TBMM'de (Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde), Almanya'dan (Almanya'dan).
- Ancak, kg gibi ölçü kısaltmalarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz: \(2\) kg'lık (iki kilogramlık).
5. Bazı Özel Kısaltmalar:
- Saat ve dakikaları gösteren kısaltmaların sonuna nokta konulur: 10.30, 14.00.
- Yön bildiren kısaltmalar: K (Kuzey), G (Güney), B (Batı), D (Doğu). Bunlar genellikle tek harf olup sonlarına nokta konulmaz.
💡 Önemli Not: Kısaltmalarla ilgili yazım kuralları, Türkçenin doğru ve etkili kullanımını sağlamak açısından büyük önem taşır. Bu kurallara dikkat etmek, metinlerimizin anlaşılırlığını artırır. ✅
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- Profesör Ali Bey yarın geliyormuş.
- Bu kitap \(50\) tl'ye satılıyor.
- Türkiye Büyük Millet Meclisi bu konuyu görüşecek.
- Oda \(10\) m² idi.
Çözüm 1:
Doğru cevap B seçeneğidir. Çünkü TL (Türk Lirası) bir para birimi kısaltmasıdır ve sonuna nokta konulmaz. Ayrıca büyük harfle yazılan kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır. Doğrusu 50 TL'ye olmalıdır. Diğer seçeneklerdeki kısaltmalar doğrudur: Prof., TBMM, m².
Soru 2:
Aşağıdaki kısaltmalardan hangisinin yazımı yanlıştır?
- a) Alm.
- b) Cad.
- c) Lt.
- d) Dr.
Çözüm 2:
Doğru cevap C seçeneğidir. Lt (litre) bir ölçü birimi kısaltmasıdır ve sonuna nokta konulmaz. Doğrusu lt şeklinde olmalıdır. Diğer seçenekler (Alm., Cad., Dr.) özel ad ve yer adı kısaltmaları olduğu için sonlarına nokta konulması doğrudur. 🚀
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerle yapılan kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) TBMM'nin yeni yasama yılı bugün törenle başladı.B) TDK'nın son yayımladığı sözlüğü kütüphaneme ekledim.
C) TRT'de yayınlanan yeni belgesel serisi çok ilgi gördü.
D) THY'ye ait uçak hava muhalefeti nedeniyle rötar yaptı.
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?
B) Bu kumaşın boyu \( 50 \) cm'yi geçmeyecek şekilde kesildi.
C) İng.'yi çok iyi konuştuğu için çevirmenlik yapıyor.
D) Bu yolun toplam uzunluğu yaklaşık \( 100 \) m'dir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Prof. Dr. Ahmet Bey, konferans için şehrimize geldi.B) Çantasına kitap, defter, kalem vb.'lerini yerleştirdi.
C) Alb. rütbesine yükselmek için uzun yıllar görev yaptı.
D) Mah. sakinleri parkın temizlenmesi için dilekçe verdi.
Üs işaretli kısaltmalara getirilen ekler, kesme işaretiyle ayrılmaz ve üs işaretinin okunuşuna göre getirilir.
Buna göre aşağıdaki kullanımlardan hangisi doğrudur?
B) \( \text{cm}^{2} \) ye
C) \( \text{cm}^{2} \).ye
D) \( \text{cm}^{2} \) -ye
Bazı kısaltmalar kelime gibi okunur ve ekler bu okunuşa göre getirilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmamasından kaynaklı bir yazım yanlışı vardır?
B) UNESCO'nun dünya mirası listesinde Türkiye'den birçok eser var.
C) BOTAŞ'ın yeni doğal gaz boru hattı projesi tamamlandı.
D) ASELSAN'na yeni mühendislerin alınacağı duyuruldu.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.
Bu kurala göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
B) TRT'den yapılan açıklamayı dikkatle dinledik.
C) THY'nın uçuş seferleri hava muhalefeti nedeniyle iptal edildi.
D) MEB'in yayınladığı çalışma sorularını çözdüm.
Ölçü birimlerinin kısaltmalarına getirilen eklerde kısaltmanın değil, kelimenin uzun okunuşu esas alınır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
B) Evimiz okuldan yaklaşık 500 m'dir.
C) Bu kumaşın 10 cm'sini kesip ayırdık.
D) Aldığımız sütün 2 l'sini tatlı için kullandık.
Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Bu kurala göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
B) Sokakta kedi, köpek vb.leri dolaşıyordu.
C) Alm.'yı kısa sürede öğrenmeyi başardı.
D) Prof.'un odasında kısa bir toplantı yaptık.
Üs işaretli kısaltmalara getirilen eklerin yazımıyla ilgili bir soru:
\[\(100 \text{ cm}\) ^{2} \(\text{'ye}\) \]
Yukarıdaki ifadenin yazımındaki yanlışlığın sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
B) Ekin kısaltmanın okunuşuna göre getirilmesi.
C) Sayı ile kısaltma arasında boşluk bırakılmaması.
D) Kısaltmanın büyük harfle yazılmamış olması.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) TBMM'ye yapılan ziyarette heyecanlı anlar yaşandı.B) KYK'na yurt başvurusu yapmak için sisteme girdim.
C) TCDD'nin yeni hızlı tren hattı açıldı.
D) UNESCO'nun listesinde Türkiye'den birçok eser var.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
B) THY'de çalışan kuzenim bugün bizi ziyarete gelecek.
C) TRT'dan yayınlanan belgeseli ailecek çok beğendik.
D) MEB'in duyurularını her gün düzenli olarak takip ediyorum.
Ölçü birimlerinin kısaltmalarında nokta kullanılmaz ve ekler kısaltmanın değil, kelimenin uzun okunuşuna göre getirilir.
Bu kurala göre aşağıdaki seçeneklerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?
B) Okulumuzun bahçe duvarının boyu tam 100 m.'dir.
C) Resim çizmek için 30 cm'lik bir cetvel gerekiyor.
D) Bu paket yaklaşık olarak 500 g'dır.
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmadığı için bir yazım yanlışı yapılmıştır?
B) Kitapta vb.leri şeklinde birçok örnek yer alıyor.
C) Av.'nın bürosu bugün tadilat nedeniyle kapalıymış.
D) Bu sene kg'nin fiyatı geçen yıla göre çok artmış.
Kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın okunuşu esas alınır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala aykırı bir kullanım vardır?
B) ASELSAN'nin geliştirdiği sistemler büyük ilgi gördü.
C) UNESCO'nun listesinde Türkiye'den birçok yer var.
D) NATO'nun toplantısı bu yıl Brüksel'de yapılacak.
Aşağıdaki kısaltmalardan hangisine getirilen ekte yanlışlık yapılmıştır?
\[\(\text{I. TDK'nin} \quad \text{II. SGK'ya} \quad \text{III. ABD'de} \quad \text{IV. TRT'ye}\) \]
B) II
C) III
D) IV
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?
B) TDK'nin son yayımladığı güncel yazım kılavuzunu satın aldım.
C) THY'da çalışan kuzenim bu akşam bizi ziyarete gelecek.
D) MEB'in yaptığı son açıklamayı tüm öğrenciler dikkatle takip etti.
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır. Ölçü birimlerinin kısaltmalarında ise nokta kullanılmaz.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurallara aykırı bir kullanım söz konusudur?
B) Okulun bahçesini çevreleyen duvarın yüksekliği \( 3 \) m.'den fazlaydı.
C) Bu kumaşın \( 80 \) cm'sini masa örtüsü yapmak için kestik.
D) İng.den Türkçeye çevrilen bu romanı bir solukta bitirdim.
Büyük harflerle yapılan kısaltmaların arasına nokta konulmaz. Ancak "T.C." (Türkiye Cumhuriyeti) ve "T." (Türkçe) kısaltmaları bu kuralın istisnasıdır.
Bu kurala göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?
B) Dayım uzun yıllar boyunca T.E.K.'de elektrik mühendisi olarak çalıştı.
C) TBMM'nin açılış yıl dönümü tüm yurtta coşkuyla kutlandı.
D) Ablam İTÜ'den dereceyle mezun olduğu için çok mutluyuz.
Türkçede "k" harfi "ka" şeklinde değil, "ke" şeklinde okunur. Kısaltmalara ek getirilirken bu kurala dikkat edilmelidir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmadığı için bir yazım yanlışı yapılmıştır?
B) TDK'nin internet sitesinden kelimelerin anlamlarına baktık.
C) YSK'ye yapılan başvurular kurul tarafından değerlendirildi.
D) BJK'nin bu akşamki maçını heyecanla bekliyoruz.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Hazırladığı sunumda vb.leri gibi ifadeleri sıkça kullanmış.B) Prof. Dr. Mehmet Bey yarın okulumuzda bir konferans verecek.
C) Bu iş için cebindeki \( 50 \) kr.un bile önemi vardı.
D) Aldığımız karpuz tam \( 12 \) kg.'dı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Bu akşam TRT'de güzel bir belgesel yayımlanacak.B) TDK'nın yeni sözlüğünü kütüphaneden ödünç aldım.
C) THY'den bilet almak için internet sitesine girdim.
D) MEB'in düzenlediği resim yarışmasına biz de katıldık.
Ölçü birimlerinin kısaltmalarına getirilen eklerde kelimenin açık okunuşu esas alınır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?
B) Bu kumaşın boyu tam 2 m'dir.
C) Okula gitmek için her gün 500 m.'lik yolu yürüyor.
D) Arabanın deposuna 40 L'lik yakıt konuldu.
Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Bu kurala göre aşağıdakilerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
B) Alm.dan
C) cm²ye
D) İng.'den
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmalara getirilen eklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Yarın Dr. Ayşe Hanım'ı ziyaret edeceğiz.B) TÜBİTAK'ın projelerini yakından takip ediyorum.
C) Üniversiteyi kazanan abim KYK'da kalmaya başladı.
D) Bu yıl LGS'ye girecek olan tüm öğrencilere başarılar dilerim.
Aşağıda bazı kısaltmalar ve onlara getirilen ekler numaralandırılarak verilmiştir:
\[\(\text{I. TCDD'ye}\) \] \[\(\text{II. kg'dan}\) \] \[\(\text{III. 10 cm.'yi}\) \] \[\(\text{IV. Prof. Dr.un}\) \]
Numaralanmış bu kullanımlardan hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?
B) II
C) III
D) IV
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
B) TDK'nın yeni yayımladığı sözlüğü satın aldım.
C) TBMM'nin kuruluş yıl dönümü coşkuyla kutlandı.
D) THY'de çalışan kuzenim yarın bizi ziyarete gelecek.
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır.
Bu kurala göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek yanlış getirilmiştir?
B) Bu kumaşın \( 50 \) cm'sini terziye verdik.
C) Okuldan eve gelene kadar \( 2 \) km'yi yürüdük.
D) Yanına sadece \( 50 \) gr'lık bir paket almıştı.
Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üst işaretli kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisinin yazımı doğrudur?
B) İng.'den
C) \( \text{cm}^2 \) ye
D) Alm.'ca
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Prof. Dr. Mehmet Bey toplantıya biraz geç katıldı.B) Mah.'mizde yeni bir kütüphane açılacağı söylendi.
C) Yarın saat \( 10.00 \) 'da randevum olduğunu unutma.
D) T.C. İçişleri Bakanlığı yeni bir genelge yayımladı.
Ölçü birimlerinin kısaltmalarında nokta kullanılmazken, diğer küçük harfli kısaltmaların çoğunda nokta kullanılır.
Aşağıdaki kısaltmalardan hangisinin yazımı bu kurala göre yanlıştır?
B) bkz. (Bakınız)
C) sf. (Sayfa)
D) g (Gram)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4883-6-sinif-kisaltmalarin-yazimi-test-coz-fo2g