Fen Bilimleri 7. Sınıf Ders Notları
Konu: Madde ve Endüstri
Merhaba sevgili 7. sınıf öğrencileri! Bu ünitemizde maddenin temel özelliklerini, hal değişimlerini ve endüstriyel süreçleri öğreneceğiz. Hazırsanız başlayalım! 🚀
Maddenin Tanımı ve Özellikleri
Madde, kütlesi ve hacmi olan her şeydir. Maddelerin ortak ve ayırt edici özellikleri vardır.
- Ortak Özellikler: Kütle, Hacim, Eylemsizlik, Tanecikli Yapı
- Ayırt Edici Özellikler: Yoğunluk, Erime Noktası, Kaynama Noktası, Çözünürlük
Yoğunluk
Bir maddenin birim hacminin kütlesidir. Formülü: $ \( \rho = \frac{m}{V} \) \(
- \) \( \rho \) \(: Yoğunluk (g/cm³ veya kg/m³)
- \) \( m \) \(: Kütle (g veya kg)
- \) \( V \) \(: Hacim (cm³ veya m³)
💡 Önemli Not: Yoğunluk, sıcaklık ve basınca bağlı olarak değişebilir. Saf maddeler için ayırt edici bir özelliktir.
Hal Değişimleri
Maddenin bir halden başka bir hale geçmesidir. Enerji alarak veya vererek gerçekleşir.
- Erime: Katı → Sıvı (Isı alır)
- Donma: Sıvı → Katı (Isı verir)
- Buharlaşma: Sıvı → Gaz (Isı alır)
- Yoğuşma: Gaz → Sıvı (Isı verir)
- Süblimleşme: Katı → Gaz (Isı alır)
- Kırağılaşma: Gaz → Katı (Isı verir)
Endüstriyel Süreçler
Endüstri, ham maddelerin işlenerek kullanılabilir ürünlere dönüştürüldüğü alanlardır. Günlük hayatımızdaki pek çok ürün endüstriyel süreçlerle üretilir.
- Cam Üretimi: Kum, soda ve kireç taşının yüksek sıcaklıklarda eritilmesiyle elde edilir.
- Kağıt Üretimi: Ağaç liflerinin işlenmesiyle yapılır. Geri dönüşüm önemlidir.
- Plastik Üretimi: Petrol türevlerinden sentezlenir.
Maddenin Halleri ve Tanecikli Yapı
Maddeler katı, sıvı ve gaz olmak üzere 3 temel halde bulunurlar. Bu hallerde tanecikler arasındaki boşluklar ve hareketleri farklıdır.
| Özellik | Katı | Sıvı | Gaz |
|---|---|---|---|
| Tanecikler Arası Boşluk | Çok Az | Az | Çok Fazla |
| Taneciklerin Hareketi | Titreşim | Kayma | Serbest Hareket |
| Şekil | Sabit | Kabın Şeklini Alır | Kabın Şeklini Alır |
| Hacim | Sabit | Sabit | Hacmi Belirsiz |
✍️ Çözümlü Örnek Sorular
Soru 1:
Kütlesi \) 200 \( g olan bir cismin hacmi \) 50 \( cm³ ise, bu cismin yoğunluğu kaç g/cm³'tür?
Çözüm:
Yoğunluk formülünü kullanırız: \) \( \rho = \frac{m}{V} \) \(
Verilenler: \) \( m = 200 \text{ g} \) \(, \) \( V = 50 \text{ cm}³ \) \(
Hesaplama: \) \( \rho = \frac{200 \text{ g}}{50 \text{ cm}³} = 4 \text{ g/cm}³ \) \(
Cevap: Cismin yoğunluğu \) 4$ g/cm³'tür. ✅
Soru 2:
Sıcak bir günde çamaşırların kuruması hangi hal değişimi olayı ile açıklanır?
Çözüm:
Çamaşırların içindeki su, ısı alarak sıvı halden gaz hale geçer. Bu olaya buharlaşma denir.
Cevap: Buharlaşma. 💡
Uzay kirliliği, Dünya çevresinde dolanan ve artık işlevini yitirmiş olan yapay nesnelerin oluşturduğu kirliliktir. Aşağıdakilerden hangisi uzay kirliliğine neden olan faktörlerden biri değildir?
A) Ömrü tükenmiş yapay uydularB) Roketlerin uzaya bırakılan yakıt tankları
C) Uzay araçlarından kopan parçalar ve cıvatalar
D) Dünya yörüngesinde hareket eden meteorlar ve asteroitler
Gök cisimlerinden gelen ışığı toplayıp odaklayarak onların daha büyük ve parlak görünmesini sağlayan araçlara teleskop denir. Bir teleskopun ışık toplama kapasitesi, objektif açıklığının (dairenin) alanı ile doğru orantılıdır ve şu formülle ifade edilebilir:
\[ A \(=\) π \(\cdot\) r^2 \] Buna göre, teleskoplar ve çalışma prensipleri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
B) Radyo teleskopları gökyüzünden gelen radyo dalgalarını toplar.
C) Hubble Uzay Teleskopu Dünya atmosferinin olumsuz etkilerinden kurtulmak için uzaya gönderilmiştir.
D) İlk aynalı teleskop Galileo Galilei tarafından icat edilmiştir.
Yıldızlar, bulutsu (nebula) adı verilen devasa gaz ve toz bulutlarının içinde doğarlar. Yıldızların yaşam süreci ve sonu, başlangıçtaki kütlelerine bağlıdır. Büyük kütleli bir yıldızın yaşam döngüsü şu şekilde özetlenebilir:
\[\(\text{Bulutsu} \rightarrow \text{Büyük Kütleli Yıldız} \rightarrow \text{Süper Dev} \rightarrow \text{Süpernova} \rightarrow\) X \] Bu şemada "X" yerine aşağıdakilerden hangisi yazılabilir?
B) Kara Delik veya Nötron Yıldızı
C) Gezegenimsi Bulutsu
D) Kırmızı Dev
Uzaydaki mesafeler çok büyük olduğu için günlük hayatta kullandığımız uzunluk birimleri yetersiz kalır. Bu nedenle gök cisimleri arasındaki mesafeyi ölçmek için "ışık yılı" birimi kullanılır. Işığın boşluktaki hızı yaklaşık olarak şöyledir:
\[ c \(\approx 300\). \(000 \text{ km/s}\) \] Buna göre ışık yılı kavramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
B) Işığın Güneş'ten Dünya'ya ulaşma süresini belirten bir zaman birimidir.
C) Sadece Güneş Sistemi içindeki gezegenlerin birbirine olan uzaklığını ölçmek için kullanılır.
D) Bir yıldızın parlaklığını ölçmek için kullanılan bir enerji birimidir.
Hücre içerisinde besinleri oksijen yardımıyla parçalayarak hücrenin ihtiyacı olan enerjiyi üreten "enerji santrali" görevindeki organel aşağıdakilerden hangisidir?
A) RibozomB) Mitokondri
C) Lizozom
D) Koful
\( 2n = 46 \) kromozomlu bir insan deri hücresi art arda 3 kez mitoz bölünme geçirdiğinde, oluşan toplam hücre sayısı ve yeni hücrelerin her birindeki kromozom sayısı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
\[\(\text{Hücre Sayısı} \quad \text{Kromozom Sayısı}\) \]
B) 8 ve 23
C) 8 ve 46
D) 16 ve 46
Mayoz bölünmenin birinci aşamasında (Mayoz I) gerçekleşen parça değişimi (crossing-over) olayının canlılar için en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hücre sayısının artmasını sağlamakB) Tür içi kalıtsal çeşitliliği sağlamak
C) Kromozom sayısının yarıya inmesini sağlamak
D) Nesiller boyu kromozom sayısını sabit tutmak
Bitki ve hayvan hücreleri arasındaki yapısal farklarla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Bitki hücresinde hücre duvarı bulunur, hayvan hücresinde bulunmaz.B) Bitki hücresinde kofullar büyük ve az sayıdadır, hayvan hücresinde küçük ve çok sayıdadır.
C) Hayvan hücresinde kloroplast bulunur, bitki hücresinde bulunmaz.
D) Bitki hücresi genellikle köşeli, hayvan hücresi ise yuvarlak bir şekle sahiptir.
Dünya üzerindeki kütlesi \( 60 \) kg olan bir astronotun, yer çekimi ivmesinin Dünya'nın \( 1/6 \) 'sı olduğu Ay yüzeyindeki ağırlığı kaç Newton'dur?
(Dünya'da yer çekimi ivmesini \( g = 10 \) N/kg alınız.)
B) \( 60 \)
C) \( 100 \)
D) \( 600 \)
Fiziksel anlamda iş yapılabilmesi için bir kuvvete ve bu kuvvet doğrultusunda alınan bir yola ihtiyaç vardır. Sürtünmesiz yatay bir düzlemde duran bir kutuya \( 25 \) N'lık yatay bir kuvvet uygulanarak kutu \( 8 \) metre çekiliyor. Bu durumda yapılan iş kaç Joule olur?
\[ W \(=\) F \(\cdot \Delta\) x \]
B) \( 150 \)
C) \( 200 \)
D) \( 250 \)
Belirli bir yükseklikten serbest bırakılan bir bilyenin yere düşene kadar geçen süredeki enerji değişimleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (Hava sürtünmesi ihmal edilmektedir.)
A) Potansiyel enerjisi artar, kinetik enerjisi azalır.B) Potansiyel enerjisi azalır, kinetik enerjisi artar.
C) Hem potansiyel hem de kinetik enerjisi artar.
D) Toplam mekanik enerji sürekli azalır.
Kinetik enerji, bir cismin süratinden ve kütlesinden dolayı sahip olduğu enerjidir. Buna göre, aşağıda kütleleri ve süratleri verilen araçlardan hangisinin kinetik enerjisi en büyüktür?
A) \( 1000 \) kg kütleli, \( 20 \) m/s süratle giden otomobilB) \( 1000 \) kg kütleli, \( 30 \) m/s süratle giden otomobil
C) \( 2000 \) kg kütleli, \( 30 \) m/s süratle giden kamyonet
D) \( 2000 \) kg kütleli, \( 20 \) m/s süratle giden kamyonet
Atomun yapısını oluşturan temel tanecikler ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Protonlar, atomun çekirdeğinde bulunan pozitif yüklü taneciklerdir.B) Elektronlar, çekirdek etrafındaki katmanlarda çok hızlı hareket ederler.
C) Nötronlar, atomun çekirdeğinde bulunan yüksüz taneciklerdir.
D) Bir elektronun kütlesi, bir protonun kütlesinden yaklaşık \( 2000 \) kat daha fazladır.
Aşağıda bazı bileşiklerin formülleri ve yaygın adları verilmiştir. Buna göre, verilen bileşiklerden hangisinin bir molekülündeki toplam atom sayısı en fazladır?
\[ C_{6}H_{12}O_{6} \]
B) \( NH_{3} \) (Amonyak)
C) \( CO_{2} \) (Karbondioksit)
D) \( C_{6}H_{12}O_{6} \) (Glikoz)
Bir öğrenci, sıcaklığın çözünme hızına etkisini incelemek için bir deney tasarlıyor. Bu deneyde bağımsız değişkenin sadece "sıcaklık" olması için öğrenci aşağıdaki düzeneklerden hangilerini birlikte kullanmalıdır?
I. \( 100 \text{ ml} \) su, \( 25^{\circ}C \), \( 10 \text{ g} \) toz şeker
II. \( 100 \text{ ml} \) su, \( 60^{\circ}C \), \( 10 \text{ g} \) toz şeker
III. \( 100 \text{ ml} \) su, \( 60^{\circ}C \), \( 10 \text{ g} \) küp şeker
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Birbirine karışmayan ve yoğunlukları birbirinden farklı olan zeytinyağı-su karışımını bileşenlerine ayırmak için aşağıdaki laboratuvar malzemelerinden hangisinin kullanılması en uygundur?
A) Ayırma hunisiB) Damıtma düzeneği
C) Süzgeç kağıdı
D) Mıknatıs
Beyaz ışık altında kırmızı renkte görünen bir kitaba, karanlık bir odada sadece mavi ışık gönderilmektedir. Bu durumda kitap hangi renkte görünür?
A) KırmızıB) Mavi
C) Siyah
D) Magenta
Bir çocuğun düz aynaya olan uzaklığı 3 metredir. Çocuk aynaya doğru 1 metre yürürse, çocuk ile görüntüsü arasındaki yeni mesafe kaç metre olur?
\[ d_{toplam} \(=\) d_{cocuk} + d_{goruntu} \]
B) 4
C) 5
D) 6
Aşağıdakilerden hangisinde aynaların kullanım alanları yanlış eşleştirilmiştir?
A) Dişçi aynası - Çukur aynaB) Mağaza güvenlik aynası - Tümsek ayna
C) Periskop - Düz ayna
D) Araba yan dikiz aynası - Çukur ayna
Özdeş üç bardağa aynı miktarda ve aynı sıcaklıkta su konuluyor. Bardaklardan biri siyaha, biri yeşile, diğeri ise beyaza boyanıyor. Bu bardaklar güneş ışığı altında eşit süre bekletildiğinde, bardaklardaki suların son sıcaklıkları arasındaki ilişki nasıl olur?
\[ T_{siyah} , T_{yesil} , T_{beyaz} \]
B) \( T_{beyaz} > T_{yesil} > T_{siyah} \)
C) \( T_{siyah} = T_{yesil} = T_{beyaz} \)
D) \( T_{yesil} > T_{siyah} > T_{beyaz} \)
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://yazili.eokultv.com/test/4945-7-sinif-1-unite-test-coz-ef6p